အေရၿပားက်န္းမာေရးႏွင့္ ဇင့္ဓါတ္

အေရၿပားက်န္းမာေရးႏွင့္ ဇင့္ဓါတ္

ေခတ္မွီတိုးတက္လာတဲ့ နည္းပညာေခတ္ၾကီးမွာ လူတိုင္းလူတိုင္း ပါးစပ္ဖ်ားမွာ ေရပန္း စားေနတဲ့ စကား လံုးကေတာ့ အားေဆးဆိုတဲ့စကားလံုးပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။ အားေဆးေတြမွာလည္းပါ၀င္တဲ့ composition ကိုဖတ ္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဗီတာမင္မ်ိဳးစံုနဲ႔ သတၱဳဓါတ္မ်ိဳးစံုကို အမ်ိဳးအစားစံုလင္စြာၿဖင့္ ေရးၿပီးေဖာ္ၿပထားတာကို ေတြ႔ဖူးၾကပါလိမ့္မယ္ ။ ဗီတာမင္တစ္မ်ိဳးစီရဲ႕အေၾကာင္း သတၱဳဓါတ္တစ္မ်ိဳးစီရဲ႕အေၾကာင္းကို အေသးစိတ္ ေလ ့လာ သိရွိတဲ့သူကေတာ့ နညး္ပါးပါလိမ့္မယ္ ။ ဒီတစ္ပတ္မွာေတာ့ ဇင့္ဓါတ္ (Zinc) ရဲ႕အေရၿပားအေပၚမွာ ဘယ္လို ေကာင္းက်ိဳးေတြရွိတယ္ဆိုတာနဲ႔ တၿခားက်န္းမာေရး ေကာင္းက်ိဳးေတြဘယ္လိုရွိတယ္ဆိုတာကို ေလ့လာ ၾကည့္ၾကရေအာင္ ။

ဇင့္ရဲ႕က်န္းမာေရး အေထာက္အကူၿပဳမႈေတြဟာ ခႏၶာကိုယ္မွာ စနစ္ (system) ေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ ပတ္သတ္မႈ ရွိေနပါတယ္ ။ ဇင့္ရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳးေတြအေနနဲ႔

- ခႏၶာကိုယ္ခုခံအားစနစ္ ( Immune system)
- အစာေၿခၿခင္း ( Digestion)
- ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳအား ထိမ္းခ်ဳပ္ၿခင္း ( Control of diabetes)
- စိတ္ဖိစီးမႈ အား ထိမ္းခ်ဳပ္ၿခင္း ( Improves stress level)
- စြမ္းအင္ဇီ၀ကမၼ ၿဖစ္ပ်က္ၿခင္း ( energy metabolism)
- ၀က္ၿခံႏွင့္ အနာမ်ားသား သက္သာေစၿခင္း ( acne and wounds healing ) စသည္တို႔ပါ၀င္ပါတယ္ ။ ဒါ့အၿပင္ ကုိယ္၀န္ေဆာင္သည္ ေတြ မွာလည္းလိုအပ္ၿပီး ၊ ဆံသား အလွထိမ္းသိမ္းဖို႔ ၊ ႏွင္းခူ ၊ အ၀လြန္ၿခင္းအား ေလ်ာ့ ခ်ရန္ ၊ ၾကက္မ်က္သင့္ေရာဂါ ( Night blindness ) ၊ မ်က္စိက်န္းမာေရး ၊ အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္း နဲ႔ တၿခား အရာ ေတြအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဇင့္ရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ က်ယ္ၿပန္႔စြာ ပါ၀င္ပတ္သတ္မႈ ရွိေနပါတယ္ ။

ဇင့္ဟာ ပရိုတိန္းဓါတ္ထုတ္လုပ္မႈၿဖစ္စဥ္ ( protein synthesis) မွာ အေရးၾကီးတဲ့ သတၱဳဓါတ္ အခန္း က႑ မွပါ ၀င္ၿပီး လူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲမွ ခႏၶာကိုယ္ ခုခံအားစနစ္မွာ ဆဲလ္ေတြ ပံုမွန္လည္ပတ္ၿဖစ္ေပၚၿခင္းကို ကူညီေပးပါတယ္ ။ ဇင့္ကို ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ၾကြက္သားေတြမွာ မ်ားစြာေတြ႔ရေလ့ရွိၿပီး အထူးသၿဖင့္ ေသြးၿဖဴဥ ၊ ေသြးနီဥ ၊ မ်က္စိ အာရံုခံလႊာ ( retina) ၊ အေရၿပား ၊ အသည္း ၊ ေက်ာက္ကပ္ ၊ အရိုးနဲ႔ ပန္ကရိယ တို႔မွာ သိပ္သည္းေပါမ်ားစြာ ေတြ႔ရ ေလ့ရွိပါတယ္ ။ အမ်ိဳးသားေတြမွာဆိုရင္ေတာ့ သုတ္ရည္ (semen ) နဲပ ဆီးက်ိတ္ဂလင္း ( prostate gland) တို႔မွာ ဇင့္ကိုေပါမ်ားစြာ ေတြ႔ရွိရပါတယ္ ။ လူရဲ႕ခႏၶာကိုယ္မွာ ပံုမွန္လုပ္ငန္းေတြလုပ္ေဆာင္ႏုိင္ဖို႔ အင္ဇုိင္း ၃၀၀ သို႔မဟုတ္ ဒီထက္မက ဇင့္ကို ပိုလိုအပ္ပါတယ္ ။ ေလ့လာစမ္းသပ္သူေတြက ပရိုတိန္း ၁၀၀ ၀၀၀ မွာ ၃၀၀၀ ေလာက္က ခႏၶာကို္ယ္ထဲမွာ ဇင့္ပါ၀င္ပတ္သတ္ေနမႈေတြနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္ ။ ပံုမွန္လ ူတစ္ ေယာက္ရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္မွာ ဇင့္ဓါတ္ ၂ ဂရမ္မွ ၃ ဂရမ္အထိ ပါ၀င္ပါတယ္ ။

လူ႔ခႏၶာကိုယ္မွာ ဇင့္ကို စစ္ထုတ္ေပးတဲ့ တံေတြးဂလင္း (Salivary gland ) ၊ ဆီးၾကိတ္ ဂလင္း ( prostate gland ) နဲ႔ ပန္ကရိယ ( pancreas ) ကဲ့သို႔ ေသာ ကိုယ္အဂါၤအစိတ္အပိုင္းေတြရွိပါတယ္ ။ Immune cells ေတြကလည္း ဇင့္ ကို စစ္ထုတ္ေပးပါတယ္ ။

ဇင့္ခ်ိဳ႕တဲ့ရင္ဘာေတြၿဖစ္ႏုိင္သလဲ ?

ဇင့္ဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ရင္ေတာ့
- ပံုမွန္ၾကီးထြားမႈ ခ်ိဳ႕ယြင္းၿခင္း
- ေသြးေပါင္ခ်ိန္က်ၿခင္း
- အရိုးၾကီးထြားမႈ ခ်ိဳ႕ယြင္းၿခင္း
- အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္း
- အနံအရသာအာရံုခံမႈ ဆံုးရွံုးၿခင္း
- စိတ္က်ေရာဂါ
- အသားအရည္ၾကမ္းတမ္းၿခင္း
- ပိန္ခ်ံဳးၿခင္း
- အေရၿပားေဖ်ာ့ေတာ့ၿခင္း
- ၀မ္းသြားၿခင္း
- ဆံပင္ကၽြတ္ၿခင္း
- ေမာပန္းႏြမ္းနယ္ၿခင္း
- လက္ေခ်ာင္းထိပ္လက္သည္းခြံမ်ားတြင္ အၿဖဴစက္မ်ားၿဖစ္ေပၚၿခင္း စသည့္ လကၡဏာမ်ားကိုေတြ႔ရႏိုင္ပါတယ္ ။

ဇင့္ကို ဘယ္ေတြကေနတဆင့္ရရွိႏိုင္သလဲ ?

ဇင့္ကို ရရွိႏုိင္တဲ့ အဓိက အစားေသာက္ေတြကေတာ့ အသားေတြပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။ တၿခားအစား အေသာက္ေတြ ကေတာ့ ကမာ ၊ ကမုတ္ေကာင္ ၊ တရုတ္မုန္လာ ၊ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳး ၊ အုတ္ဂ်ံဳ ၊ ေၿမပဲ ၊ မက္မြန္ ၊ ဂ်ံဳေစ့ ၊ ေရႊဖရံုေစ့ ၊ ဂ်င္းပင္ အၿမစ္ နဲ႔ ပီကမ္ pecan အေစ့ စသည္တို႔ပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။

ဇင့္ရဲ႕ ေကာင္းက်ိုးေတြက ဘာေတြလဲ ?

က်န္းမာေရးအေပၚ အေထာက္အကူၿပဳတဲ့ ဇင့္ရဲ႕ေကာင္းက်ိဳးေတြကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းၿဖစ္ပါတယ္ ။

အေရၿပား



ဇင့္ဟာ က်န္းမာလွပတဲ့အေရၿပားၿဖစ္ဖို႔အတြက္ မရွိမၿဖစ္လိုအပ္တဲ့အရာတစ္ခုၿဖစ္ပါတယ္ ။ အနာေတြကို သက္ သာ ၿပီး healing ေကာင္းေစယံုသာမကပဲ အေရၿပားထိခိုက္ရွနာမ်ားကိုလည္းေသြးတိတ္ေစၿပီး ၀က္ၿခံကို လည္း သက္သာ ေပ်ာက္ကင္းေစႏုိင္ပါတယ္ ။ ဇင့္ပါ၀င္တဲ့ ေသာက္ေဆးေတြဟာ အိပ္ရာနာ (bed sores) ၊ အေရၿပား အနာ ၊ အေအးနာ ( cold sores ) ၊ အာခံတြင္းအပူနာ ၊ ခြဲစိတ္အရာ ၊ မီးပူေလာင္နာ နဲ႔ တၿခားအ ေရၿပားမွာ ၿဖစ္တာအေတာ္မ်ားမ်ားကို သက္သာေပ်ာက္ကင္းေစပါတယ္ ။ အနာသက္သာေစဖို႔အတြက္ အနာက်က္ ေစဖို႔အတြက္ ဇင့္ပါ၀င္တဲ့လိမ္းေဆးေတြကိုလည္း အသံုးၿပဳႏုိင္ပါတယ္ ။ ဇင့္ဟာ ကိုလာဂ်င္ (collagen) ေတြၿဖစ္ေပၚဖို႔အတြက္ လိုအပ္တဲ့ သတၱဳဓါတ္တစ္မ်ိဳးၿဖစ္ၿပီး အင္ဇိုင္းေတြ ပံုမွန္လုပ္ေဆာင္ဖိုပလည္း ကူညီေပး ပါတယ္ ။ ဇင့္ဟာ astringent လည္းၿဖစ္ပါတယ္ ။ Astringent ဆိုတာဟာ ဓါတုပစၥည္းတစ္ခုၿဖစ္ၿပီး အေရၿပား နဲ႔တစ္ရွူး ေတြကို က်ံဳ႕ၿခင္း ၊ က်ဥ္းၿခင္းနဲ႔တင္းၾကပ္ေစၿခင္းကို ၿဖစ္ေစပါတယ္ ။ Zinc oxide ဟာဆိုရင္လည္း အေရၿပား မွာ အေရာင္က်ၿခင္းအစြမ္းသတၱိရွိပါတယ္ ။ အေရၿပားကို ယားယံၿခင္းမွကာကြယ္ေပးၿပီး ေအးၿမေခ်ာ ေမြ႔ေစၿခင္း ၊ အနီကြက္မ်ားၿဖစ္ေပၚၿခင္းမွကာကြယ္ေပးၿပီး အေရၿပားစိုစြတ္ထိုင္းမႈိုင္းၿခင္းကိုလည္း ကာကြယ္ေပး ပါတယ္ ။ Dermatitis herpetiformis ဆိုတာဟာ နာတာရွည္အေရၿပားေရာဂါတစ္ခုၿဖစ္ပါတယ္ ။ အေရၿပား မွာ အလြန္ယားယံၿပီး ပူေလာင္ၿခင္း နာက်င္ၿခင္းကို ခံစားရေစပါတယ္ ။ အေရၿပားေပၚမွာအထူးသၿဖင့္ တံေတာင္ ဆစ္ ၊ ဒူးေခါင္း ၊ တင္ပါးတို႔မွာ ၿပည္ဖုေလးေတြေပါက္ေစၿပီးနာက်င္ပါတယ္ ။ ဇင့္ဟာ ဒီအေရၿပား ေရာဂါမွာလည္း သက္သာေပ်ာက္ကင္းေစတယ္လို႔ ေလ့လာေတြ႔ရွိရပါတယ္ ။ ဇင့္ကို ၀က္ၿခံကုသဖို႔နဲ႔ကာကြယ္ဖို႔အတြက္လည္း အသံုးၿပဳႏုိင္ပါတယ္ ။ Zinc gluconate သို႔မဟုတ္ zinc sulfate တို႔ဟာ acne ကို ကုသေပးႏုိင္ၿပီး ၀က္ၿခံေၾကာင့္ ၿဖစ္တဲ့ ေရာင္ရမ္းမႈကို ေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္ ။ ၿပီးေတာ့ အေရၿပားမွာ အန္ဒရိုဂ်င္ ေဟာ္မုန္း ေတြမ်ားလို႔ ၿဖစ္ေပၚ လာတဲ့ androgenic hormonal effects ေတြကိုလည္း ေလ်ာ့နည္းေစၿပီး အေရၿပား ရဲ႕အဆီဂ လန္းေတြ ရဲ႔လုပ္ေဆာင္မႈကို ပံုမွန္လည္ပတ္ေစပါတယ္ ။

ဇင့္ကို ေဗာက္ေပ်ာက္ကင္းေစဖို႔ Anti-dandruff အေနနဲ႔လည္းသံုးႏုိင္ပါတယ္ ။ Zinc pyrithione ကို တခါတ၇ံ ေဗာက္ေပ်ာက္ ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္ေတြမွာ ေတြ႔ရေလ့ရွိၿပီး အေရၿပားၿပႆနာေတြကို သက္သာ ေပ်ာက္ကင္း ေစပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ဇင့္ပါ၀င္တဲ့ေသာက္ေဆးေတြဟာ ေဗာက္ေရာဂါကိုကာကြယ္ဖို႔ အသံုး၀င္ပါတယ္ ။ ဇင့္ရဲ႕အေရၿပား ေပၚမွာ အၿခားေကာင္းက်ိဳးတစ္ခုကေတာ့ အင္းဆက္ပိုးမႊားေတြကို သဘာ၀အေလွ်ာက္ ကာကြယ္ေပး ႏုိင္ၿပီး ေနေရာင္ၿခည္ဒါဏ္ကို ကာကြယ္ေပးႏုိင္ပါတယ္ ။ ဇင့္ေအာက္ဆိုက္ဟာ ေနေရာင္ၿခည္ရဲ႕ UV Rays ကို ထိေရာက္စြာ ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္ ။ သြားဖံုးေရာဂါေတြကိုလည္း ကုသေပးႏုိင္ၿပီး ဗီတာမင္ ေအကို အသည္းကေန အေရၿပားကို ပို႔ေဆာင္တဲ့ေနရာမွာလည္း အဓိက ပါ၀င္လံႈ႔ေဆာ္ေပးပါတယ္ ။ Zinc sulfate ဟာ contact dermatitis ကို ကုသေပးႏုိင္ၿပန္ပါတယ္ ။ Eczema လို႔ေခၚတဲ့ ႏွင္းခူေရာဂါမွာလည္း ဇင့္ကိုအသံုး ၿပဳႏိုင္ၿပီး ႏွင္းခူဟာ ခႏၶာကိုယ္မွာ ဇင့္ဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့လို႔ အဓိကၿဖစ္ၿခင္းပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။

ဆီးၾကိတ္ေရာဂါ

ဇင့္ဟာ ဆီးၾကိတ္ေရာဂါေတြမွာလည္းအေရးၾကီးတဲ့ အခန္းက႑ကေနပါ၀င္ေနၿပန္ပါတယ္ ။ ဇင့္ ခ်ိဳ႕တဲ့ရင္ ဆီးၾကိတ္ၾကီးလာေစၿပီး ကင္ဆာကို ၿဖစ္ပြားေစနုိင္ပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ေန႔စဥ္ ဇင့္ ၁၅ ဂရမ္ကို လိုအပ္ၿပီး ဆီး ၾကိတ္ၾကီးၿခင္းကို ကာကြယ္ႏုိင္ပါတယ္ ။

အေအးမိဖ်ားနာၿခင္း

ဇင့္ပါ၀င္တဲ့ေသာက္ေဆးေတြဟာ အေအးမိဖ်ားနာၿခင္းေတြရဲ႕ ၿပင္းထန္မႈနဲ႔ၾကာခ်ိန္ကို ေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္ ။ ဇင့္ဟာ proinflammatory cytokinesis ရဲ႕ပမာဏကို ေလ်ာ့နည္းေစၿပီး ဒါဟာ အထူးသၿဖင့္ အေအးမိပိုး ၀င္ၿခင္း cold infections မွာ ပိုဆိုး၀ါးေစပါတယ္ ။

ပိန္ခ်ံဳးၿခင္း

ဇင့္ဟာ ခႏၶာကိုယ္ကို ပိန္ေစၿပီး လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ အစာစားခ်ိန္စိတ္ appetite ကို ထိမ္းခ်ဳပ္ႏုိင္စြမ္းရွိပါတယ္ ။

ကိုယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္

ဇင့္ဟာ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္မွာ DNA repair and function အတြက္ မရွိမၿဖစ္လိုအပ္ပါတယ္ ။ ဆဲလ္ေတြ အလွ်င္ အၿမန္ၾကီးထြားေစဖို႔ နဲ႔ကိုယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္မွာ အဓိက ဆဲလ္ေတြတည္ေဆာက္ဖို႔အတြက္ ဇင့္ကို လိုအပ္ပါတယ္ ။

မ်ိဳးပြားၿခင္း

ေယာကၤ်ားေလးေတြမွာဆိုရင္ေတာ့ ဇင့္ဟာ သုတ္ေကာင္မ်ားၿဖစ္ထြန္းေစၿခင္း ( spermatogenesis) နဲ႔ မ်ိဳးပြား အဂါၤေတြ ၿဖစ္ထြန္းေစဖို႔အတြက္ အေထာက္ အကူၿပဳပါတယ္ ။ မိန္းကေလးေတြမွာဆို၇င္လည္း မ်ိုးပြား အေၿခ အေန အားလံုး( ႏို႔ခ်ိဳတိုက္ေကၽြးခ်ိန္အပါအ၀င္) ဇင့္က အေထာက္အကူၿပဳေပးပါတယ္ ။

အထက္ေဖာ္ၿပပါေကာင္းက်ိဳးေတါအၿပင္ bilogical function အၿဖစ္ေဆာင္ရြက္ေပးၿခင္း ၊ ေရာဂါပိုးမႊား infection မ်ား အား တိုက္ထုတ္ေပးၿခင္း ၊ ဓါတ္တိုးဆန္႔က်င္ပစၥည္း (antioxidant) အၿဖစ္ေဆာင္ရြက္ေပးၿခင္း ၊ အင္ဇုိင္း လည္ ပတ္မႈေတြကူညီေပးၿခင္း ၊ ဆီးၾကိတ္ကင္ဆာၿဖစ္ပြားႏိုင္မႈအားေလ်ာ့က်ေစၿခင္း ၊ နာတာရွည္ေမာ ပန္းႏြမ္း နယ္ၿခင္းအား သက္သာေစၿခင္း ၊ ထိပ္ေၿပာင္ၿခင္းႏွင့္ဆံပင္ကၽြတ္ၿခင္းအားကာကြယ္ေပးၿခင္း ၊ အရိုးဆံုးရွံုးၿခင္းအား ေလ်ာ့နည္းေစၿခင္း ႏွင့္ ညဖက္တြင္အၿမင္အာရံုခ်ိဳ႕ယြင္းၿခင္း (night blindness) ကိုကာကြယ္ ေပးႏုိင္ၿခင္း စတဲ့အစြမ္းသတၱိေတြရွိေနပါတယ္ ။

ဇင့္ဓါတ္ကို က်န္မာေရးရွူေထာင့္ကေန ဘယ္လိုအက်ိဳးရွိတယ္ဆိုတာကိုေကာင္းစြာသိရွိၿပိး ဗဟုသုတမ်ားစြာႏွင့္ ၿပည့္စံု ႏိုင္ၾကပါေစ ။

Ref : Organic Health (Health benefits of zinc )
: http://www.healthy-skincare.com

သက္တန္႔ခ်ိဳ

စာဖတ္ပရိတ္သတ္သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို အစဥ္ေလးစားေသာအားၿဖင့္

.......................

Read More...

Collapse...

အၿဖဴဆင္းၿခင္း (White discharge)

အၿဖဴဆင္းၿခင္း (White discharge)

လူ႔ေလာက လူ႔သဘာ၀မွာ အမ်ိဳးသမီးေလးေတြကို ပန္းကေလးေတြအၿဖစ္ တင္စားေၿပာဆိုၾကပါတယ္ ။ ပန္း ကေလးေတြ ဆိုတာ ငယ္ရြယ္ႏုပ်ိဳစဥ္မွာ အစြမ္းကုန္ ပြင့္ဖူးလွပေလ့ရွိၿပီး ၾကီးရင့္လာတဲ့အခါမွာေတာ့ ညွိဳးႏြမ္း ေၿခာက္ေသြ႔ သြားေလ့ရွိတယ္ ။ ဒီလိုအခ်ိန္ေလးအတြင္း အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ မီးယပ္နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ ၿပႆနာ မ်ိဳးစံု ၾကံဳေတြ႔ရေလ့ရွိပါတယ္ ။ အခုတင္ဆက္ေပးမွာကေတာ့ မီးယပ္ၿပႆနာမ်ိဳးစံုထဲကမွ White discharge လို႔ေခၚတဲ့ အၿဖဴဆင္းၿခင္း ၿပႆနာပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။

အၿဖဴဆင္းၿခင္း ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိသလဲ ?

အၿဖဴဆင္းၿခင္းကို ေယဘူယ်အားၿဖင့္ ႏွစ္မ်ိဳးခြဲၿခားႏုိင္ပါတယ္ ။ မူမွန္အၿဖဴဆင္းၿခင္း ( normal white discharge ) နဲ႔ မူမ မွန္ အၿဖဴဆင္းၿခင္း ( abnormal white discharge) စသည္တို႔ပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။ သာမန္အပ်ိဳေဖာ္၀င္ (puberty) တဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ တစ္လမွာ ပံုမွန္ ႏွစ္ၾကိမ္ခန္႔ အၿဖဴဆင္းေလ့ရွိၾကပါတယ္ ။ အဲဒါကို မူမွန္ အၿဖဴဆင္းၿခင္းလို႔ေခၚပါတယ္ ။ ပထမအၾကိမ္ဟာ ပထမလနဲ႔ ဒုတယလရဲ႕ ထက္၀က္၀က္လိုက္ရင္ အလယ္ ရက္ေတြမွာ အၿဖဴဆင္းပါတယ္ ။ ဒုတိယအၾကိမ္ကေတာ့ ေသြးမေပၚခင္ တစ္ရက္ရက္မွာ ဆင္းေလ့ရွိၾကပါတယ္ ။ အဲဒီလိုဆင္းတာဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ သတိထားမိေလာက္တဲ့ ပမာဏမဟုတ္ပဲ အနည္းငယ္ (သို႔မဟုတ္) ေၿခာက္မေနပဲ စိုစိစိ ၿဖစ္ေနယံုေလာက္ပဲ ၿဖစ္တတ္ပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ေယဘူယ်ၾကည့္မယ္ဆိုရင္

- ဆီးစပ္ ႏွင့္ေပါင္ရင္း ၊ ေအာက္ခံေဘာင္းဘီ စိုတဲ့အထိေလာက္ေတာ့ပမာဏမမ်ားပါဘူး ။
- ဆိုးရြားတဲ့ အနံ႔အသက္နဲ႔ ယားယံမႈေတြမရွိပါဘူး ။
- အခ်ိန္ကာလအေနၿဖင့္လည္း အထက္ပါေၿပာခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ ဆင္းေလ့ရွိၾကပါတယ္ ။

အဲဒါကပို မူမွန္ေသာ ဇီ၀ကမၼေၿပာင္းလဲမႈ ( Normal Physiological Change) လို႔ ေခၚတြင္ပါတယ္ ။ အမ်ိဳး သမီးေလးေတြ အေနနဲ႔ ဒီသေဘာတရားကို နားလည္ဖို႔လိုပါတယ္ ။ တစ္ကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရး အတြက္လည္း အိမ္မွ ေရသန္႔သန္႔နဲ႔ ဆပ္ၿပာႏုႏုေလးေတြ သံုးလို႔ရပါတယ္ ။ ကာေဘာ္လစ္လို ဆပ္ၿပာမ်ိဳးသံုးဖို႔ မသင့္ေတာ္ပါဘူး ။ အေပၚယံပဲ ေဆးေၾကာဖို႔လိုၿပီး အတြင္းအထိေဆးေၾကာဖို႔ မလိုအပ္ပါဘူး ။ အႏၱရာယ္မရွိတဲ့ မူမွန္အၿဖဴ ဆင္းၿခင္းၿဖစ္ တဲ့အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ၿပသဖို႔ မလိုအပ္ပါဘူး ။ Personal hygiene ေကာင္းဖို႔လိုပါတယ္ ။

တစ္ခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ တစ္ကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရးအတြက္ ဒတ္ေတာ ၊ အဆက္ပ္ေတာ စတဲ့ ပိုး သတ္ေဆးေတြနဲ႔ အတြင္း ဖက္ကို ေဆးေၾကာၿခင္းမ်ား ၿပဳလုပ္တတ္ၾကပါတယ္ ။ ဒါဟာ လံုး၀မေကာင္းပါဘူး ။ ပိုးသတ္ေဆးေတြဟာ မိန္းမကိုယ္မွာရွိတဲ့ အက်ိဳးၿပဳ ဘတ္တီးရီးယား ( helpful bacteria) ေတြကို သတ္ ပစ္ေလ့ ရွိၿပီး အက္ဆစ္ဓါတ္ကို ေလ်ာ့ေစပါတယ္ ။ Acid ဓါတ္က်သြားရင္ ၿပင္ပ ဘတ္တီးရီးယား ပိုးေတြ၀င္ လာေစၿပီး မူမမွန္ အၿဖဴဆင္းၿခင္း ( Abnormal white discharge) ကို ၿဖစ္ေပၚေစပါတယ္ ။

မူမမွန္ အၿဖဴဆင္းၿခင္းရဲ႕ လကၡဏာေတြကေတာ့ မူမွန္အၿဖဴဆင္းၿခင္းရဲ႕ ဆန္႔က်င္ဖက္ေတြပါပဲ ။

- အၿဖဴဆင္းေသာ ပမာဏမ်ားၿခင္း
- ဆိုးရြားေသာ အနံ႔အသက္မ်ားရွိၿခင္း
- ယားယံၿခင္းစသည္တို႔ပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။

မူမမွန္ အၿဖဴဆင္းၿခင္းကို ၿဖစ္ပြားေစတဲ့ အခ်က္ေတြအမ်ားၾကီးရွိပါတယ္ ။ ေယဘူယ်အားၿဖင့္ ပိုး၀င္ၿခင္းေၾကာင့္ ၿဖစ္တာ ၃ မ်ိဳးရွိပါတယ္ ။ အဲဒီလိုမဟုတ္ပဲ သားအိမ္ေခါင္း (cervix) က အလုပ္လုပ္တာ မ်ားလြန္းတဲ့အ တြက္ေၾကာင့္(လိင္ဆက္ဆံမႈမ်ားၿခင္း) အၿဖဴဆင္းတာလည္းရွိပါတယ္ ။ သားအိမ္ထဲထည့္တဲ့ သေႏၶတားပစၥည္း (IUCD) ေၾကာင့္ လည္းဆင္း တာရွိၿပီး တစ္ကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္း မႈ မမွန္လို႔ stress ( စိတ္ဖိစီးေသာက) မ်ားမႈေၾကာင့္ လည္း အၿဖဴဆင္းရ တာေတြရွိပါတယ္ ။

Post menopausal white discharge

အသက္ၾကီးမွ abnormal white discharge ဆင္းတာေတြလည္းရွိပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ အသက္ၾကီးေသြးဆံုးၿပီးမွ အၿဖဴဆင္း မယ္ဆိုရင္ေတာ့ သားအိမ္လည္တံကင္ဆာနဲ႔ သားအိမ္ကင္ဆာေၾကာင့္လည္း ၿဖစ္ႏုိင္တာေၾကာင့္ တတ္ကၽြမ္း တဲ့ သားဖြားမီးယပ္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ၿပသသင့္ပါတယ္ ။

ပိုး၀င္ၿခင္း (၃)မ်ိဳး



မူမမွန္အၿဖဴဆင္းၿခင္းကို ၿဖစ္ေပၚေစတဲ့ ပိုး၀င္ၿခင္း ၃ မ်ိဳးရွိပါတယ္ ။ ပထမတစ္ခုကေတာ့ (Trichomonas vaginitis) လို႔ေခၚတဲ့ မိန္းမကိုယ္ေရာင္ရမ္းယားယံၿခင္း ၊ အၿဖဴဆင္းၿခင္းၿဖစ္ၿပီး ဒုတိယတစ္မ်ိဳးကေတာ့ မႈိစြဲကပ္ တဲ့ေရာ ဂါတစ္မ်ိဳးၿဖစ္တဲ့ (Fungal vaginitis or monelial vaginitis) ၿဖစ္ပါတယ္ ။ တတိယ တစ္မ်ိဳးကေတာ့ ၂ မ်ိဳးစလံုးေပါင္းၿပီးၿဖစ္တဲ့ပိုး၀င္ၿခင္းပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။ အၿဖဴဆင္းမ်ားၿပီး အနံ႔ဆိုးရြားမယ္ ဆင္းေနတဲ့ အၿဖဴရဲ႕ သေဘာသဘာ၀ ကို ၾကည့္ၿပီး ဘာပိုး၀င္လဲဆိုတာ ခန္႔မွန္းႏိုင္ပါတယ္ ။ ဥပမာအေနနဲ႔ မိန္းမ ကိုယ္မွာ မႈိစြဲၿပီးေရာင္ ရမ္းၿခင္းၿဖစ္တာဟာ အမ်ားအားၿဖင့္ Pregnancy ေတြနဲ႔ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ရွိတဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ မၾကာ ခဏ အ ၿဖဴဆင္းေလ့ရွိၾကပါတယ္ ။ ပမာဏလည္းမ်ားၿပီး ယားယံၿခင္းနဲ႔ အနံအသက္ ကလည္းမေကာင္း ပါဘူး ။ ဒီလိုမ်ိဳးပဲ မိႈစြဲၿပီး အၿဖဴလည္းခဏခဏဆင္းၿပီး ပမာဏမ်ားၿပီးု ယားမယ္ အနံ႕အသက္ လည္းမေကာင္း ဘူးဆိုရင္ အဆိုပါအမ်ိဳးသမီးမွာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ရွိႏုိင္ပါတယ္ ။ မဟုတ္ရင္လည္း အမ်ိဳးထဲမွာ ဆီးခ်ိဳမ်ိဳးရိုး ရွိႏိုင္ပါတယ္ ။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြမွာ ဒီလိုမၾကာခဏၿဖစ္တယ္ဆိုရင္ မႈိစြဲတာေၾကာင့္ၿဖစ္တာလို႔ ခန္႔မွန္းရင္ ၉၀% မွန္ေလ့ရွိပါတယ္ ။

ကိုယ္၀န္ေဆာင္နဲ႔ ေသြးခ်ိဳဆီးခ်ိဳ သမားေတြမွာ မႈိစြဲၿပီးမႈမမွန္ အၿဖဴဆင္းတဲ့အေၾကာင္းကေတာ့ Monellia ဆိုတဲ့ မႈိက အခ်ိဳ ကို ႏွစ္သက္ၿပီး အက္ဆစ္ကို ၾကိဳက္ပါတယ္ ။ Pregnancy အခ်ိန္မွာ လိုင္နင္ဆဲလ္ေတြက Glycogen အခ်ိဳဓါတ္ပိုမ်ား လာသလို အခ်ဥ္ဓါတ္လည္းပိုမ်ားလာပါတယ္ ။ အဲဒီလိုအေၿခအေနမ်ိဳးဟာ Fungus ေတြ အၾကိဳက္ ၿဖစ္တာောကာင့္ အၿဖဴဆင္းတာလည္းမၾကာခဏၿဖစ္လာၿပီး ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳသမားမွာလည္း ဒီသေဘာ အတိုင္းပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။

Trichomonas vaginitis ေၾကာင့္ အၿဖဴဆင္းရတဲံအဓိက အေၾကာင္းအရင္းကေတာ့ လိင္ဆက္ဆံ မႈေၾကာင့္ၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္ တပ္အပ္ၾကီးေတာ့ေၿပာလို႔မရပါဘူး ။ ဥပမာ ဒီပိုးရွိေနတဲ့ မိန္းမတစ္ေယာက္က အိမ္သာ က မုတ္ေပၚသြားတယ္ ေနာက္တစ္ေယာက္အပ်ိဳစင္ေလးကလည္း သြားမိရင္သူ႔မွာကူးစက္သြားၿပီး အဲဒီအပ်ိဳ စင္ေလးကို လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ၿဖစ္တာပါလို႔ေတာ့ စြပ္စြဲလို႔မရဘူးေပါ့ ။ ဒီလိုအေၿခအေန မ်ိဳးေတြလည္းရွိ တတ္ပါတယ္ ။ ေနာက္ၿပီး အေမေတြ အစ္မေတြဆီကလည္း တဆင့္ကူးတတ္ပါတယ္ ။ အမ်ိဳးသမီးေတြ အတူေနတဲ့အခန္းေတြ ေဘာ္ဒါေဆာင္ေတြမွာလည္း ထဘီငွား၀တ္တာေတြ အတြင္းခံေတြ ငွား၀တ္ တာေတြက တဆင့္လည္းကူးႏုိင္ပါေသးတယ္ ။

ကုသမႈ အပိုင္း

ကုသမႈအပိုင္းမွာေတာ့ ေခၚမွီတိုးတက္လာတဲ့နည္းပညာအရ ေဆး၀ါးေတြကလည္း အရမ္းကို ေခတ္မွီလာပါတယ္ ။ ေရာဂါရာဇ၀င္ history ကို ေမးၾကည့္လိုက္လုိ႔ Trichomonas vaginitis လို႔ ေသခ်ာရင္ ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေရာ သူ႔ရဲ႔ partner ေယာကၤ်ားပါ တစ္ၿပိဳင္တည္းကုသမႈခံယူရမွာၿဖစ္ပါတယ္ ။ အမ်ားအားၿဖင့္ ေယာကၤ်ားၿဖစ္သူဟာ ပိုးသယ္ေဆာင္သူ ( carrier) ၿဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္ ။ ေယာကၤ်ားမွာေတာ့ လကၡာၿပေလ့မရွိပဲ မိန္းမၿဖစ္သူမွာသာ လကၡဏာ ၿပေလ့ရွိပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ ၿပန္ၿပန္ၿဖစ္ၿခင္းကို ကာကြယ္ဖို႔ ၿပိဳင္တူကုသဖို႔လိုပါတယ္ ။ ေဆးကေတာ့ ရိုးရိုးေလးပါပဲ ။ Metronidazole ေဆးကို မနက္ ၊ ေန႔လည္ ၊ ည တစ္ၿပားဆီ ၂ ေယာက္စလံုး တစ္ေန႔ ၃ ၾကိမ္ ၇ ရက္ေသာက္ေပးရမွာၿဖစ္ပါတယ္ ။



Trichomonas ေၾကာင့္ၿဖစ္တဲ့ အၿဖဴဆင္းၿခင္းဟာ အေရာင္က ၿဖဴမေနပဲ စိမ္း၀ါ၀ါအေရာင္ရွိပါတယ္ ။ ပမာဏ မ်ားၿပီး ေအာက္ခံေဘာင္းဘီစိုမယ္ ။ ယားယံမယ္ ေနာက္ၿပီးအန႔ံလည္းရွိပါတယ္ ။ မိန္းမကိုယ္တစ္ခုလံုး ရဲေနၿပီး အဲဒီ အေပၚမွာ အမည္းေၿပာက္အၿဖဴေၿပာက္ေလးေတြ ေတြ႔ရေလ့ရွိပါတယ္ ။ မႈိစြဲတာေၾကာင့္ မႈမမွန္တဲ့ အၿဖဴဆင္းၿခင္းမွာက်ေတာ့ မိန္းမကိုယ္နံရံမွာ အၿဖဴဖတ္ေလးေတြ ကပ္ေနေလ့ရွိတယ္ ။ အဲဒါကို milk cast လို႔လည္းေခၚပါတယ္ ။ တစ္ဆို႔ဆို႔နဲ႔ေနရခက္တဲ့ လကၡဏာေတြခံစားရေလ့ရွိပါတယ္ ။ Trichomonas vaginitis ဆိုတာေသခ်ာရင္အထက္ကေၿပာသလို ေဆးေသာက္လို႔ရသလို မိန္းမကိုယ္ထဲ ထည့္တဲ့ေဆးေတြ လည္းသံုး လို႔ရပါတယ္ ။ မႈိစြဲလို႔ အၿဖဴဆင္းတာကိုလည္း ထည့္ေဆးစားေဆးေတြသံုးလို႔ရပါတယ္ ။ တိုးတက္လာတဲ့ေဆး ပညာအရေနာက္ပိုင္းမွာ ပိုးစြဲတဲ့ ၃ မ်ိဳးစလံုးအတြက္ အဆင္ေၿပတဲ့ ထည့္ေဆးေတြရွိလာပါတယ္ ။ တစ္ညတစ္ လံုးနဲ႔ ၆ ည ထည့္ေပးရပါတယ္ ။

အမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးေတြ ၊ ေက်ာင္းသူေလးေတြအေနနဲ႔ အၿဖဴဆင္းတာနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး ဗဟုသုတေတြၿပည့္ ၀ေနဖို႔လို ပါတယ္ ။ တခ်ိဳ႔ဆို စာေမးပြဲေတြလည္းရွိတယ္ ။ အိပ္ေရးေတြပ်က္ၿပီး ေသြးအားနည္း ၿပီးေတာ့ မူမွန္အၿဖဴ ဆင္း တာေတြၿဖစ္တာကို စိတ္ပူစိတ္ညစ္စရာမလိုပါဘူး ။ ေသြးအားၿပန္ၿပည့္ေအာင္ အနားယူၿပီး ပံုမွန္စားေသာက္ လိုက္ရင္ၿပန္ေကာင္းသြားမွာၿဖစ္ပါတယ္ ။ IUCD ေၾကာင့္ၿဖစ္တာဆိုရင္လည္း အဲဒါၿပန္ထုတ္ လိုက္ရင္ေကာင္း သြားပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခုသတိထားရမွာကေတာ့ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါ ပိုး Ganorrhoea ေၾကာင့္ ၿဖစ္တာဆိုရင္ေတာ့ သင့္ေတာ္တဲ့ ပိုးသတ္ေဆး Antibiotic ကိုသံုးဖို႔လိုပါတယ္ ။ ဆရာ၀န္ နဲ႔ၿပဖို႔လိုပါတယ္ ။ မူမွန္အၿဖဴဆင္းတာဟာ ေသြးဆံုးခ်ိန္မတိုင္ခင္အထိ ၾကံဳေတြ႔ေနရဦးမွာပါပဲ ။ မဆင္းရင္ လည္းပိုး၀င္မယ္ ။ ေယာကၤ်ားနဲ႔ အတူေနလို႔မရဘူး ။ ဒါေၾကာင့္ မူမွန္အၿဖဴဆိုတာ စိတ္ပူဖို႔မလို ဘူးဆို တာ သိထားေစခ်င္ပါတယ္ ။ အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔လည္း အမ်ိဳးသမီးစကား၀ိုင္းေတြမွာ အမ်ိဳးသမီး က်န္းမာေရး အေၾကာင္းကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေဆြးေႏြးေၿပာဆိုၾကဖို႔လိုပ့ါတယ္ ။ တခ်ိဳ႔က ဘယ္သူ႔ကိုမွ လည္း မေၿပာပဲ ငါတစ္ေယာက္ တည္းဒီလိုၿဖစ္ေနတာပါလားဆိုၿပီးေတာ့အေတြးေတြ၀င္သြားတတ္ပါတယ္ ။

အမ်ိဳးသမီးေတြသာမက အမ်ိဳးသားေတြေရာ ဒီသေဘာသဘာ၀ ကိုနားလည္ၿပီး မိမိ partner ကိုတန္ဖိုး ထားႏုိင္ ၾက ပါေစ ။ အမ်ိဳးသမီးက်န္းမာေရ းဗဟုသုတေတြ ၿပည့္၀ႏုိင္ၾကပါေစ ။

Ref : Health Education on Reproductive Health ( Prof . Myint Mg Mg )
: Internet

သက္တန္႔ခ်ိဳ

စာဖတ္ပရိတ္သတ္သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို အစဥ္ေလးစားေသာအားၿဖင့္.......................

Read More...

Collapse...

ပ်ားရည္၏ ေကာင္းက်ိဳးမ်ား

ပ်ားရည္၏ ေကာင္းက်ိဳးမ်ား

ပ်ားရည္မွာက်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ေကာင္းက်ိဳးအခ်က္အလက္ေတြ ေၿမာက္မ်ားစြာ ရွိေနတယ္ဆိုတာကို ကၽြန္ေတာ္ တို႔ ေလ့လာၾကည့္ရေအာင္ ။ သူ႔ရဲ႕ေကာင္းက်ိဳးေတြနဲ႔ သင့္ရဲ႕ လူေနမႈ ဘ၀က်န္းမာေရး မွာ လြန္စြာ အသံုး၀င္ ပါတယ္တဲ့ ။ ပ်ားရည္ရဲ႕ ခ်ိဳၿမတဲ့ အရသာဟာ သင့္ရဲ႕ အရသာ အာရံုခံ အဖုေလးေတြကို လႈံ႕ေဆာ္ေပး ယံုသာ မကပဲ အစာစားခ်င္စိတ္ကိုလည္း ၿဖစ္ေပၚေစပါတယ္ ။ ဒါ့အၿပင္ အစားအစာမ်ား ခ်က္ၿပဳတ္ရာမွာလည္း ေမႊးပ်ံ႕ သင္း ၾကိဳင္ေနေအာင္ အသံုးၿပဳႏုိင္ၿပီး ပ်ားရည္နဲ႔ မုန္႔အမ်ိဳးမ်ိဳး ကို ၿပဳလုပ္စားသံုးႏုိင္ပါေသးတယ္ ။ ကယ္လို ရီ ေၿမာက္မ်ား စြာပါ၀င္ၿပီး လည္ေခ်ာင္းယားယံၿပီး မသက္မသာ ၿဖစ္တာေတြကိုလည္း ဖံုးအုပ္ကာ ကြယ္ေပး ထားႏိုင္ပါတယ္ ။ ယခုဆိုရင္စမ္းသပ္ေလ့လာသူေတြဟာ ပ်ားရည္ရဲ႕ ေဆးပညာဆိုင္ရာ ေကာင္းက်ိဳး (medical benefits ) ေတြကို ရွုေထာင့္ေပါင္းစံုကေန နည္းလမ္းေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔ စမ္းသပ္အေၿဖထုတ္ေနၾကၿပီၿဖစ္ပါတယ္ ။

ပ်ားရည္ဟာ သင့္ရဲ႕ အာခံတြင္းထဲမွာ စိတ္ေက်နပ္မႈ ၿဖစ္ေစယံုသာမကပဲ ပိုးသန္႔စင္ေစၿခင္း ( Antiseptic) ၊ ဓါတ္တိုး ဆန္႔က်င္ပစၥည္း (Antioxidant) ၊ ခႏၶာကိုယ္သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေစၿခင္းစတာေတြကို လုပ္ေဆာင္ေပး ပါတယ္ ။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာဆိုရင္လည္း အေရၿပားနဲ႔ အသားအရည္ကို ၀င္းပစိုၿပည္ေစၿပီး ၿခံဳငံုၿပီးၾကည့္ မယ္ဆို ရင္ အနာက်က္ၿမန္ၿခင္း ။မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါကို ကာကြယ္ေပးႏုိင္ၿခင္းစတဲ့ ဦးေခါင္း ကေန ေၿခေထာက္ အထိ ေက်ာင္းက်ိဳးမ်ားစြာကို ေပးေစပါတယ္ ။ ပ်ားရည္ရဲ႕ အနာက်က္ၿမန္ တဲ့ ေကာင္းက်ိဳး ကို ေရွးႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာကတည္းက အသံုးၿပဳခဲ့ၾကၿပီး အထူးသၿဖင့္ ၿပတ္ရွနာမ်ားမွာ းပိုအသံုး၀င္ပါတယ္ ။ သာမန္ဖ်ား နာမႈနဲ႔ ေရာဂါေတြမွာလည္း ကုသမႈ အၿဖစ္အသံုးၿပဳႏိုင္ၿပီး မ်ိဳးဆက္တစ္ခုမွေန၍ ေနာက္တစ္ခုကို က်န္း မာေရးေကာင္း က်ိဳးေတြကို ဆင့္ကဲေပးေစပါတယ္ ။ UMF Manuka Honey လို႔ေခၚတဲ့ပ်ားရည္ဟာဆိုရင္ ယေန႔ပ်ား ရည္ရဲ႕က်န္းမာေ၇းဆိုင္ရာ ေဆြးေႏြးမႈေတြမွာ အရသာအရွိဆံုး ပ်ားရည္ေဆးအၿဖစ္ ထည့္သြင္းေၿပာ ဆိုေနၾကၿပီၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဒီပ်ားရည္ဟာ ေရာဂါပိုးမႊားေတြကို တိုက္ထုတ္ယံုတင္မကပဲ တစ္ရွူးမ်ား အနာ က်က္ၿမန္ၿခင္းကို ကာကြယ္ေပးၿခင္း ၊ အမာရြတ္ၿဖစ္ၿခင္းႏွင့္ ေရာင္ရမ္းၿခင္းမ်ားကို ေလ်ာ့နည္းေစၿခင္း စတဲ့အခ်က္ေတြ ရရွိပါတယ္ ။ ဒါ့အၿပင္ အစာအိမ္နဲ႔ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါေတြၿဖစ္တဲ့ ၀မ္းသြားၿခင္း ၊ အစာမေၾကၿခင္း ၊ အစာအိမ္အနာမ်ားနဲ႔ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာၿခင္း ( GE) ကိုပါ ကုသဖို႔အတြက္ အသံုးၿပဳနိုင္ပါတယ္ ။

ပ်ားရည္ကို အစားအစာေတြမွာ အသံုးၿပဳၿခင္းနဲ႔ ေကာင္းက်ိဳးေတြကေတာ့ ပ်ားရည္ကို ရရွိတဲပင္ ရင္း နဲ႔ ေနရာေဒသအေပၚ မူတည္ပါတယ္ ။ ပ်ားေတြကေနရရွိတဲ့ပ်ားရည္ကို အသံုးၿပဳၿပီးေတာ့ propolis , royal jelly , beewax ( ပ်ားဖေယာင္း ) စတဲ့ ထုတ္ကုန္ေတြ ထုတ္လုပ္ၿပီး အသက္ရွုမ၀ၿခင္း ၊ ဆံပင္ကၽြတ္ၿခင္း ၊ အိပ္မေပ်ာ္ၿခင္း ၊ အဆင္အၿမစ္နာၿခင္း ၊ ၀က္ၿခံနဲ႔ မႈိုပိုး၀င္ၿခင္းစတာေတြမွာပါ အသံုးၿပဳတာေၾကာင့္ ပ်ားရည္ကို ရုိးရာေဆး ( Traditional medicine) အၿဖစ္ေနရာအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အသံုးၿပဳေနၾကပါၿပီ ။ ဆက္လက္ၿပီး က်န္း မာေရး ဆိုင္ရာေကာင္းက်ိဳးေတြကို အေသးစိတ္ေလ့လာၾကည့္ရေအာင္ ။



၁ ။ Natures's Energy Booster

အရသာ ေကာင္းလြန္းတယ္ဆိုတဲ့ အၿပင္ပ်ားရည္ရဲ႔ေကာင္းက်ိဳးေတြအမ်ားၾကီး ရွိပါေသးတယ္ ။ သဘာ၀ ကစီဓါတ္ ပင္ရင္း ( Natural source of carbohydrate) ၿဖစ္ၿပီး လူေတြရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ ကို ခြန္အားနဲ႔ စြမ္း အင္ေတြကို ေပးေစပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ ပ်ားရည္ကို စြမ္းေဆာင္ရည္ၿမင့္မားေစဖို႔ အကူပစၥည္း (Booster) အၿဖစ္အၿပင္ ၾကြက္သားမ်ားေညာင္းညာၿခင္း ၊ ေမာပမ္းႏြမ္းနယ္ၿခင္းေတြကိုလည္း ေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္ ။ သဘာ၀ သၾကားအခ်ိဳအရသာဟာ ေလ့က်င့္ခန္းၿပဳလုပ္ၿခင္းောကာင့္ ၿဖစ္ေပၚလာတဲ့ ေမာပန္းၿခင္းေတြကို ကာကြယ္ေပးႏုိင္ ပါတယ္ ။ ပ်ားရည္ထဲမွာပါတဲ့ ဂလူးကို႔စ္ကို ခႏၶာကိုယ္က လွ်င္ၿမန္စြာ စုပ္ယူၿပီး စြမ္းအင္ကိုတိုး တက္ေစပါတယ္ ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ fructose ကိုေတာ့ ေၿဖးညွင္းစြာ စုပ္ယူၿပ့ီး energy ကို ပံုမွန္ပဲေပးေစ ပါတယ္ ။ ေသြးတြင္း သၾကားဓါတ္ကိုလည္း တၿခားသၾကားဓါတ္ မ်ားႏွင့္ယွဥ္လွ်င္ထိမ္း ညွိေပးႏုိင္ပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ ပ်ားရည္ရဲ႕က်န္းမာေရးေကာင္းက်ိဳးေတြကိုသိေစဖိုပအတြက္

- သင္အလုပ္သြားခါနီးတုိင္းပ်ားရည္တစ္ဇြန္းခန္႔ ေသာက္သံုးသြားႏုိင္ပါတယ္ ။
- မနက္ပိုင္းေတြမွာ မၾကည္မလင္ႏိုးထတတ္ၿပီး စြမ္းအားမၿပည့္သလိုခံစားေနရရင္ ပ်ားရည္ ကို ေသာက္ သံုး ၾကည့္ႏုိင္ပါတယ္ ။
- သင့္ကေလးငယ္ေတြဟာ ပင္ပင္ပန္းပန္းေဆာ့ကစားၿပီး ေက်ာင္းသြားဖို႔ ၿငင္းဆန္ေနပါသလား ။ ပ်ားရည္နဲ႔ sandwiches ကိုၿပင္ဆင္ေပးလိုက္ပါ ။ ဒါဆို တစ္ေန႔လံုး စြမ္းအားၿပည့္ၿပီး လန္းဆန္းတက္ၾကြေနပါလိမ့္မယ္ ။

၂ ။ Immunity System Builder

ပ်ားရည္ရဲ႕ေကာင္းက်ိဳးအမ်ားၾကီးထဲကမွ အဖိုးတန္တဲ့အရာတစ္ခုကေတာ့ immune system booster အၿဖစ္ေဆာင္ရြက္ေပးၿခင္းပါပဲ ။ ပ်ားရည္ရဲ႕ ဓါတ္တိုးဆန္႔က်င္ဂုဏ္သတၱိနဲ႔ ဘတ္တီးရီးယားပိုးမႊားေတြကို သတ္ႏိုင္ တဲ့ အစြမ္းက အစာအိမ္နဲ႔အူလမ္းေၾကာင္းကို တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေစၿပီး သင့္ကို က်န္းမာေပ်ာ္ ရြင္ေစႏုိင္ ပါတယ္ ။ ၿပင္ပပိုးမႊားေတြကို တိုက္ထုတ္ႏိုင္ပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ မနက္စာမစားခင္ေလးမွာ ပ်ားရည္ တစ္ဇြန္းနဲ႔ lemon တစ္ဇြန္းေလာက္နဲ႔ ေရာၿပီး ေရေႏြးေႏြးနဲ႔ ေဖ်ာ္စပ္ေသာက္သံုးၿခင္းအားၿဖင့္ ပ်ားရည္ ရဲ႕ေကာင္းက်ိဳးေတြကို သိႏိုင္ပါတယ္ ။

၃ ။ Honey is Anti-Cancer !!

ပ်ားရည္ဟာ ကင္ဆာကို ကာကြယ္ေပးႏုိင္သလား ဆိုတာ မေသခ်ာေပမယ့္ လူအမ်ားစုကေတာ့ ပ်ားရည္ရဲ႕ ကင္ဆာ ကာကြယ္ၿခင္း ( Carcinogen preventing) နဲ႔ ကင္ဆာကာကြယ္ၿခင္းဂုဏ္သတၱိ ( Anti-tumour properties) ေတြကို စူးစမ္းေလ့လာေနၾကဆဲၿဖစ္ပါတယ္ ။

၄ ။ အိမ္တြင္းအသံုး၀င္မႈမ်ား

- မီးေလာင္နာႏွင့္ ၿပတ္ရွနာမ်ား

ေရွးႏွစ္ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းက ပ်ားရည္ကို အိမ္တြင္းသံုးေဆး ၀ါးတစ္လက္အၿဖစ္ မ်ားစြာ ေသာ ေရာ ဂါေတြနဲ႔ yeast ပိုး၀င္ၿခင္းေတြမွာ သံုးလာခဲ့ၾကပါတယ္ ။ အဆစ္အၿမစ္နာၿခင္း မွာလည္းအသံုး ၀င္ၿပီး သူ႔ရဲ႕ ပိုးသတ္ႏုိင္တဲ့စြမ္းရည္ေၾကာင့္ အခ်ိဳ႔ေသာ ဘတ္တီးရီးယားေတြရဲ႕ၾကီးထြားႏိုင္မႈ ကို တားဆီးေပးၿပီး အနာသန္႔ ရွင္းေစၿခင္းနဲ႔ ပိုးမ၀င္ၿခင္းကို ၿဖစ္ေစပါတယ္ ။ အေရးေပၚ သဘာ၀ ေဆးစြမ္းတစ္လက္အေနနဲ႔လည္း ၿပည္တည္နာမ်ား ၊ အပူေလာင္ၿခင္း ၊ ဓါးရွၿခင္း ကို လည္းသက္သာေစပါတယ္ ။ပ်ားရည္ဟာ ေလထဲက စြတ္စိုထိုင္း မႈိုင္းမႈကို စုပ္ယူႏုိင္စြမ္းရွိၿပီး အနာက်က္ၿခင္းကို အားေပးပါတယ္ ။ ေရာင္ရမ္း နာက်င္မႈမ်ား ကိုလည္း ေလ်ာ့နည္းေစၿပီး အမာရြတ္တည္ၿခင္းကို နည္းေစပါတယ္ ။ Anitbacterial property မ်ားစြာပါ၀င္တဲ့ UMF Manuka ကုိ wound dressing အတြက္ အသံုးမ်ားၾကပါ့တယ္ ။

-အရက္ေသာက္သူမ်ားအတြက္
သင္ဟာ တခါတရံမွာ အမ်ားၾကီး ေသာက္မိတယ္ဆိုရင္ ပ်ား၇ည္ကို သံုးစြဲၾကည့္ပါ ။ ပ်ားရည္ဟာ အစာအိမ္ကို သိမ္ေမြ႔ေစၿပီး fructose ပါ၀င္တဲ့အတြက္ အသည္းကေန အရက္ကို oxidation ၿဖစ္ေစတဲ့အရွိန္ကို ၿမင့္တက္ေစပါတယ္ ။ ဒါကို sobering agent လို႔လည္းေခၚပါတယ္ ။ လိေမၼာ္ရည္ 80ml မွာ ပ်ားရည္ 15ml ႏွင့္ ဒိန္ခ်ဥ္ 70ml ေရာစပ္ ေမႊေႏွာက္ကာ အရက္နာက်ၿခင္းကို ေၿဖေပးႏိုင္ပါတယ္ ။

-ေခ်ာင္းဆိုး အာသီးေရာင္ၿခင္း
အာသီးေရာင္ေခ်ာင္းဆိုးၿခင္းကိုလည္း ပ်ားရည္က ႏိုင္ေစပါတယ္ ။ Professional singer ေတြဟာ sore throats ကိုကာ ကြယ္ေပးႏုိင္ဖို႔အတြက္ သီခ်င္းမဆိုခင္မွာ ပ်ား၇ည္ကို ေသာက္သံုးေလ့ရွိၾကပါတယ္ ။ တ ရုတ္ေတြ ကေတာ့ အပူမ်ားရင္အာသီးေရာင္တယ္လို႔ ယံုၾကည္ၾကၿပီး ပ်ားရည္ကို ေသာက္သံုးၾကပါတယ္ ။ ပ်ားရည္ႏွစ္ ဇြန္းခန္႔နဲ႔ lemon ေလးဇြန္း ကိုေရာစပ္ ဆားအနည္းငယ္ထည့္ၿပီး အာသီးေရာင္ေန စဥ္အ တြင္း ေသာက္ သံုးၾကည့္ပါ ။

- အိပ္မေပ်ာ္ၿခင္း
သင္အိပ္မေပ်ာ္ဘူးလား ။ ႏို႔နဲ႔ပ်ားရည္ကို ေသာက္သံုးၾကည့္ပါ ။ ႏို႔ပူပူေလး တစ္ခြက္ကို ပ်ားရည္တစ္ ဇြန္းခန္႔ေရာ စပ္ၿပီး အေအးခံေသာက္သံုးပါက ႏွစ္ၿခိဳက္စြာ အိပ္ေပ်ာ္ေစပါတယ္ ။

Ref : Internet ( Benefits of honey )

သက္တန္႔ခ်ိဳ
စာဖတ္ပရိတ္သတ္သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို အစဥ္ေလးစားေသာအားၿဖင့္.......................

Read More...

Collapse...

ကေလးမ်ားတြင္ အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္း

ကေလးမ်ားတြင္ အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္း

ကေလးေတြၾကီးထြားခ်ိန္ေရာက္ၿပီဆိုရင္ သူတို႔ေကာင္းမြန္စြာၾကီးထြားၿခင္းရွိမရွိ ဆံုးၿဖတ္ႏိုင္တဲ့အဓိက အခ်က္ ကေတာ့ အစာစားခ်င္စိတ္လို႔ေခၚတဲ့ Appetite ကို ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ၿခင္းပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။ ကေလးေတြဟာ သူတို႔ေရာက္ရွိေနတဲ့ အသက္အရြယ္အလိုက္ ပံုမွန္ၾကီးထြားၿခင္းရွိမရွိ ၊ ဒါမွမဟုတ္ အသက္အရြယ္နဲ႔ ပံုမွန္ၾကီး ထြားမႈမွာ တစ္ခုခု မွားယြင္းေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ appetite ကို ေလ့လာဆန္းစစ္ဖို႔လိုေနပါၿပီ ။ ကေလးေတြဟာ လႈပ္လႈပ္ရွားရွားရွိေနတဲ့အခ်ိန္မွာ သူတို႔မွာ ပံုမွန္အစာစားခ်င္စိတ္ good appetite ရွိေနၿပီး အဲဒီအ ခ်ိန္မွာ သူတို႔ဟာ ပိုမိုစား၀င္ၿပီး လိုအပ္တဲ့အာဟာရနဲ႔ စြမ္းအင္ေတြကို ရရွိပါတယ္ ။ ဒါဟာ ကေလးငယ္ေတြကို ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာအရ ကူညီေပးယံုသာမကပဲ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ( Psychological growth) ကိုပါ ကူညီေထာက္ပံ့ေပးပါတယ္ ။ ကေလးငယ္ေတြမွာ အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္းဟာ စိုးရိမ္ ပူ ပန္စရာေကာင္းတဲ့အခ်က္အၿဖစ္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားရပါမယ္ ။ ဒါဟာကေလးရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္နဲ႔ ပတ္ သတ္ၿပီး မူမမွန္ဘူးဆိုတာ အခ်က္ေပးေနတာၿဖစ္ၿပီး ဘာေၾကာင့္အစားအေသာက္ပ်က္ရသလဲ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္း ၿပ ခ်က္ရွိပါတယ္ ။ ဒီအေၿခအေနကို ေစာေစာ သိႏုိင္ဖို႔လည္းလိုအပ္ၿပီး အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္းဟာ ဘယ္လို အေၿခအေနမ်ိဳးေတြကို ဦးတည္သလဲဆိုတာကိုလည္း နားလည္ဖို႔လိုပါတယ္ ။

အစားအေသာက္ပံုမွန္စားခ်င္စိတ္ရွိအေအာင္လုပ္ေဆာင္ေပးတဲ့စနစ္ဟာ ရွုပ္ေထြးတဲ့ၿဖစ္စဥ္တစ္ခုၿဖစ္ၿပီး အဲဒီ မွာ အစာ အိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ၊ adipose တစ္ရွူးမ်ား ၊ ဦးေႏွာက္ ၊ ေဟာ္မုန္းေတြနဲ႔ အာရံုေၾကာ စနစ္ေတြ ပါ၀င္ပတ္သတ္မႈရွိပါတယ္ ။ Appetite Control Systme ( ACS) ဟာ ဦးေႏွာက္ထဲမွာရွိၿပီး အစာစားခ်င္ စိတ္ ၊ အစာစားတဲ့အေလ့အထနဲ႔ ခႏၶာကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ထိမ္းခ်ဳပ္ေပးပါတယ္ ။ ACS ဟာ ခႏၶာကိုယ္အေလးခ်ိန္ ၊ အပူခ်ိန္ ၊ လႈပ္ရွားမႈ ၊ ရာသီဥတု ၊ မိန္းမေတြမွာ မ်ိဳးပြားစက္၀န္း ၊ အစားအေသာက္ရရွိႏိုင္မႈ ၊ သံုးစြဲမယ့္ စြမ္းအင္ပ မာဏနဲ႔ အစာဘယ္ေလာက္စားရမယ္ ဘယ္အခ်ိန္စားရမယ္စတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို စုစည္း လုပ္ေဆာင္ ပါတယ္ ။

ကေလးငယ္ေတြ ဘာေၾကာင့္အစားအေသာက္ပ်က္သလဲ ?

ကေလးငယ္ေတြမွာ အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္းကို ဂရုတစိုက္ screen လုပ္ဖို႔လိုအပ္ၿပီး အကယ္၍ ကေလးငယ္ တစ္ေယာက္ဟာ အစားအေသာက္ပ်က္ၿပီဆိုရင္ မူမမွန္တဲ့ လကၡဏာအၿဖစ္ ထည့္သြင္း စဥ္းစားရ ပါမယ္ ။

၁ ။ Influenza ( တုပ္ေကြး )

အၿဖစ္မ်ားတဲ့ တုပ္ေကြးဖ်ားနာၿခင္းဟာ ကေလးငယ္ေတြကို အစားအေသာက္ပ်က္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္း တစ္ရပ္ၿဖစ္ပါတယ္ ။ Flu လို႔ေခၚတဲ့ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ ၀င္ၿပီဆိုရင္ေတာပ့ ကိုယ္ပူခ်ိန္တက္ၿပီး ဖ်ားနာၿခင္း ၊ ႏွာရည္ ယိုၿခင္း ၊ ေခါင္းမူးၿခင္းနဲ႔ ပါးစပ္ထဲမွာ ခံတြင္းမေတြ႔ၿခင္းစတဲ့ လကၡဏာေတြ ခံစားရပါမယ္ ။ အဲဒီအခ်ိန္ အေတာအတြင္းမွာ ခႏၶာကိုယ္က ဘတ္တီးရီးယား ၾကီးထြားမႈကို တန္ၿပန္တိုက္ခုိက္ဖို႔ ၾကိဳးစားေနၿပီး ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ပံုမွန္လုပ္ေဆာင္ခ်က္ကို ၿပန္ရဖို႔ ၾကိဳးစားပါတယ္ ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာပဲ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ energy level ဟာနိမ့္က်ေနၿပီး ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဟာလည္း ေကာင္းမြန္စြာ ပံုမွန္မလုပ္ေဆာင္ႏုိင္ေသးပါဘူး ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာပဲ အစာေခ် စနစ္ ဟာ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့အတြက္ အစားအေသာက္ပ်က္လာၿခင္း ( Loss of appetite) ကို ခံစား ရပါတယ္ ။

“ ဒါေၾကာင့္ ကေလးတစ္ေယာက္ ရုတ္တရက္ အစားအေသာက္ပ်က္ၿပီးဆိုရင္ သူ႔ရဲ႕ကိုယ္ အပူခ်ိန္ကို စမ္းၾကည့္ဖို႔ မေမ့ပါနဲ႔ ”



၂ ။ ၀မ္းခ်ဳပ္ၿခင္း ( Constipation)

ကေလးငယ္ေတြကို အစားအေသာက္ပ်က္ေစတဲ့ ေနာက္အေၾကာင္းတစ္ခုကေတာ့ ၀မ္းခ်ဳပ္ၿခင္းပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။ ၀မ္းခ်ဳပ္တဲ့အခါ ပံုမွန္ bowel movement ေတြကို တားဆီးေပးထားၿပီး ဗိုက္ထဲမွာ ေလေတြနဲ႔ ၿပည့္ေနသလို ခံစားေန ရေလ့ရွိတယ္ ။ ဒီလို bowel movement ေတြမေကာင္းတဲ့အခါ စနစ္တစ္ခုလံုးကို သက္ေရာက္ေစေလ့ ရွိၿပီး အစားအေသာက္ကို ပ်က္ေစပါတယ္ ။

၃ ။ အစာ စားခ်ိန္ၾကားတြင္ သေရစာမ်ားစားၿခင္း

အထူးသၿဖင့္ငယ္ရြယ္တဲ့ကေလးေတြဟာ သေရစာကို ႏွစ္ၿခိဳက္စြာ စားသံုးေလ့ရွိၾကပါတယ္ ။ ထမင္းစားပြဲေပၚမွာ သူတို႔ စိတ္၀င္စားတဲ့အရာ ရွာမေတြ႔ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ဒါဟာ အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္းကို ဦးတည္ေနပါၿပီ ။ Junk Food လို႔ေခၚတဲ့ ဗိုက္ၿပည့္ေစတဲ့သေရစာေတြနဲ႔ စိတ္၀င္စားဖြယ္ေကာင္းေအာင္ထုပ္ပိုးထားတဲ့ snack ေတြ ဟာ လည္း ထမင္းစားခ်ိန္မတိုင္ခင္စားမိရင္လည္း ဗိုက္ၿပည့္ေနေစၿပီး အက်ိဳးမရွိပါဘူး ။ ဒီလိုစားထားမိရင္ ထမင္းစား ခ်ိန္ေရာက္တဲ့အခါ အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္းကို ခံစားရေလ့ရွိပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ကေလးေတြကို ထမင္းေကၽြး တဲ့အခါ သူတို႔စိတ္၀င္စားတဲ့အရာေလးေတြ သူတို႔ စားခ်င္မယ့္အရာေလးေတြကို ပံုစံတစ္ မ်ိဳးနဲ႕႔ ေကၽြး ဖို႔လိုအပ္ပါေသးတယ္ ။

၄ ။ ဖိအားႏွင့္ စိတ္ဖိစီးမႈ

အေရးၾကီးတဲံ့ အစည္းအေ၀းတစ္ခု အေရးၾကီးတဲ့ meeting တစ္ခုရွိေနၿပီဆိုရင္ စိတ္ေတြတင္းၾကပ္ၿပီး သင္ေရာ အစားအေသာက္ ပ်က္တယ္လို႔ ခံစားမိပါသလား ။ အတူတူပါပဲ ။ ကေလးေတြမွာလည္း ဖိအားေတြ စိတ္ဖိစီး မႈေတြၾကံဳ လာရၿပီဆိုရင္ ခႏၶာကိုယ္က အႏၱရာယ္ရွိေစတဲ့ ဓါတုပစၥည္းေတြကို ထုတ္လႊတ္ေပးၿပီး အစာစားခ်င္ စိတ္ကို ထိမ္းခ်ဳပ္လုိက္ပါတယ္ ။ ကေလးတစ္ေယာက္ဟာ ၿငိမ္သက္ေနၿပီဒါမွမဟုတ္ အထီးက်န္ေနၿပီဆိုရင္ ၊ ေက်ာင္း သြားဖို႔ ၿငင္းဆန္ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဒီအခ်က္ေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမွာၿဖစ္ပါတယ္ ။ သူတို႔ ကို ေႏြးေထြး စြာ ဆက္ဆံဖို႔လိုအပ္ၿပီး ေက်ာင္းမွာ ဒါမွမဟုတ္ အိမ္မွာ ဘာၿပႆနာေတြရွိလည္းဆိုတာကို ကူညီေၿဖ ရွင္းေပးရမွာၿဖစ္ပါတယ္ ။

၅ ။ အၿခားအေၾကာင္းအရာမ်ား

ငယ္ရြယ္တဲ့ကေလးေတြသာမက အသက္အနည္းငယ္ၾကီးတဲ့ လူငယ္ေတြနဲ႔ လူၾကီးေတြမွာလည္း အစား အေသာက္ ပ်က္ၿခင္းေတြကို ၿဖစ္ေစတဲ့ အၿခားအေၾကာင္းၿပခ်က္မ်ားစြာ ရွိပါေသးတယ္ ။ အဲဒါေတြကေတာ့

- အူထဲတြင္ သံေကာင္တုပ္ေကာင္မ်ား ရွိၿခင္း
- Bulemia ေရာဂါ
-စိတ္က်ေရာဂါ
-ေဆး၀ါးမ်ား ( ပိုးသတ္ေဆးမ်ား ၊ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ား ၊ ကင္ဆာေဆးမ်ား ၊ ဗိုင္းရပ္ကုသေဆးမ်ား ၊ ႏွလံုးေဆးမ်ား ၊ ကိုဒင္း ၊ ေမာ္ဖင္း စသည္)
-ထမင္းစားခ်ိန္ မမွန္ၿခင္း
-အလြန္အမင္းဂိမ္းေဆာ့ၿခင္း
-အလြန္အမင္းတီဗီၾကည့္ၿခင္း စသည္တို႔ၿဖစ္ပါတယ္ ။

ဘာေၾကာင့္ကေလးေတြ အစားအေသာက္ပ်က္ရသလဲဆိုတဲ့ အဓိက အေၾကာင္းၿပခ်က္ေတြရွိပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ ကေလးေတြကိ မိဘေတြအေနနဲ႔ ေသခ်ာဂရုတစိုက္နဲ႔ ရုပ္က်န္းမာေ၇းသာမက စိတ္က်န္းမာေရးကို အေလးထား ၿပီး Care လုပ္ဖို႔လိုအပ္ပါတယ္ ။ အကယ္၍ လိုအပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ Appetite stimulant လို႔ေခၚတဲ့ အစာစား ခ်င္စိတ္ကို လႈံ႕ေဆာ္ေပးတဲ့ ေဆးေတြ တိုက္ေကၽြးႏုိင္ပါတယ္ ။

Ref : Internet ( Loss of appetite in children)

သက္တန္႔ခ်ိဳ

စာဖတ္ပရိတ္သတ္သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို အစဥ္ေလးစားေသာအားၿဖင့္.......................

Read More...

Collapse...

ေသြးကင္ဆာအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာမ်ား

ေသြးကင္ဆာအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာမ်ား

Leukaemias ( လူကီးမီးယား) ကို ေသြးကင္ဆာအၿဖစ္ လူသိမ်ားၾကပါတယ္ ။ လူကီးမီးယားဆိုတာ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ ဆီေတြ ကို ထုတ္လုပ္တဲ့ Haematopoietic stem cell ဌာနမွာ ၿဖစ္ပြားတဲ့ ကင္ဆာေရာဂါ တစ္မ်ိဳး (Malignant disorder ) ၿဖစ္ပါတယ္ ။ လူကီးမီးယား ၿဖစ္ၿပီဆိုရင္ Bone Marrow လို႔ေခၚတဲ့ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီထဲမွာ (သို႔မဟုတ္) Peripheral Blood ထဲမွာ ေသြးၿဖဴဥဆဲလ္ အေရအတြက္ေတြၿမင့္တက္လာပါတယ္ ။ လူကီးမီးယား ၿဖစ္ပြားတဲ့ၿဖစ္ စဥ္ဟာ သူ႔ရဲ႕အမ်ိဳးအစားေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ ရက္အနည္းငယ္ (သို႔) ရက္သတၱပတ္အနည္းငယ္ (သို႔) ႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ ထိေအာင္ၾကာၿမင့္ႏိုင္ပါတယ္ ။ ေသြးကင္ဆာပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးရဲ႕ ၿဖစ္ပြားမႈႏွုန္းဟာ ႏွစ္စဥ္ လူတစ္သိန္းမွာ ၁၀ ေယာက္ေလာက္ၿဖစ္ပြားေလ့ရွိၿပီး အဲဒီထဲက တစ္၀က္ခန္႔က လူကီးမီးယားပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။ မိန္းမေတြ ထက္ ေယာကၤ်ားေတြက ပိုအၿဖစ္မ်ားႏုိင္ၿပီး အခ်ိဳးအေနနဲ႔ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ Acute leukaemia မွာ ၃း၂ ရွိၿပီး နာတာရွည္ Chronic Lymphocytic Leukaemia မွာ ၂း၁ ရွိပါတယ္ ။ ပထ၀ီေၿမၿပင္အေနအထားအရေတာ့ တရုတ္ ၊ တရုတ္ႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေသာ မ်ိဳးႏြယ္မ်ားမွာ Chronic lymphocytic leukaemia အၿဖစ္မ်ားပါတယ္ ။ Acute Leukaemia ကိုေတာ့ အသက္ အသက္အရြယ္မ်ိဳးစံုမွာ ေတြ႔ရေလ့ရွိပါတယ္ ။ Acute Lymphocytic Leukaemia ဟာ အသက္ တစ္ႏွစ္ကေန ငါးႏွစ္အတြင္းမွာ အမ်ားဆံုးၿဖစ္ပါတယ္ ။ Acute Myeloid Leukaemia ပံုစံ မ်ိဳးစံု ကေတာ့ ငယ္ရြယ္ခ်ိန္အၿဖစ္နည္းၿပီး အလယ္အလတ္ပိုင္းနဲ႔ အသက္အရြယ္ၾကီးသူေတြမွာ ၿဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္ ။

ေသြးကင္ဆာ ဘာေၾကာင့္ၿဖစ္သလဲ ?



လူနာအမ်ားစုမွာ ေသြးကင္ဆာကိုၿဖစ္ပြားေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို မသိရွိရပါဘူး ။ ဒါေပမယ့္လည္း လူကီးမီး ယားၿဖစ္စဥ္နဲ႔ ပါ၀င္ပတ္သတ္ဆက္ႏြယ္မႈရွိေနပါတယ္ ။

၁ ။ ဓါတ္ေရာင္ၿခင္သင့္ၿခင္း (Ionising radiation)

ဂ်ပန္ႏို္င္ငံရွိ ၿမိဳ႕ေတာ္ေတြမွာ Atomic bombing ( အႏုၿမဴေရာင္ၿခည္သင့္ ) ေၾကာင့္ Myeloid Leukaemia ေတြ လြန္စြာၿမင့္မား လာခဲ့ပါတယ္ ။ ခါးရိုးဆစ္နာၿခင္း ( Ankylosing spondylitis ) အား ဓါတ္ေရာင္ၿခည္ေပးၿပီးေသာ အခါ နဲ႔ ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္ ကေလးငယ္အား ဓါတ္မွန္ရိုက္ၿခင္း ( Diagnostic X-Rays ) တို႔ေၾကာင့္ လူကီးမီး ယား ၿဖစ္ပြားမႈ ၿမင့္တက္လာပါတယ္ ။

၂ ။ အဆိပ္အေတာက္ၿဖစ္ေစေသာ ေဆး၀ါးမ်ား ( Cytotoxic drugs)

ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ cytotoxic drugs ေတြသံုးစြဲၿခင္း အားၿဖင့္ Myeloid Leukaemia ကိုၿဖစ္ေစပါတယ္ ။ စက္ရံုေတြ မွာ benzene ကိုထိေတြ႔ၿခင္းေၾကာင့္လည္း ၿဖစ္ေစပါတယ္ ။

၃ ။ ဗိုင္းရပ္စ္မ်ား ( Retroviruses)

ေၾကာင္ေတြမွာၿဖစ္ေစတဲ့ လူကီးမီးယားအားၿဖစ္ပြားေစေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ႏွင့္ဆင္တူသည့္ retroviruses ဟာ ရွားပါးေသာ T-cell leukaemia/ Lymphoma နဲ႔ ဆက္ႏြယ္မႈရွိေနပါတယ္ ။

၄ ။ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ( Genetic)

ေသြးကင္ဆာရွိတဲ့ အမႊာ ေတြကေန ေသြးကင္ဆာ ၿဖစ္ပြားမႈႏွုန္း ၿမင့္မားေလ့ရွိတယ္ ။ Down's Syndrome နဲ႔အ ၿခားေသာ မ်ိဳးဗီဇ ေရာဂါေတြမွာလည္း ၿဖစ္ပြားမႈႏွုန္းၿမင့္မားေလ့ရွိပါတယ္ ။

၅ ။ ခုခံအားစနစ္ (Immunological )

လတ္တေလာ ေသြးကင္ဆာ (Acute Leukaemia ) ဟာ primitive stem cells ေတြကိုပြားမ်ားေစၿပီး blasts ေတြ ကို စုပံုေစပါတယ္ ။ အထူးသၿဖင့္ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီထဲမွာ blasts ေတြ စုပံုလာတဲ့အတြက္ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီ ပ်က္ဆီးၿခင္း ( bone marrow failure ) ကိုၿဖစ္ေစပါတယ္ ။ လူကီးမီးယားကို အဓိကအားၿဖင့္ အုပ္စုေလး စုခြဲၿခားႏိုင္ ပါတယ္ ။ အဲဒါေတြကေတာ့

-Acute Lymphoblastic Leukaemia ( ALL )
-Acute Myeloid Leukaemia ( AML )
-Chronic Lymphocytic Leukaemia ( CLL )
-Chronic Myeloid Leukaemia (CML ) စသည္တို႔ ၿဖစ္ပါတယ္ ။ လူကီးမီးယားလို႔ သံသယရွိၿပီ ဆိုရင္ ေသြးၿဖဴဥ အရည္အတြက္ ၿမင့္မားလာၿပီး ေသြးဆဲလ္အရည္အတြက္ မူမမွန္ၿခင္းကေနစတင္ပါတယ္ ။

လူကီးမီးယားလို႔ ဘယ္လုိသိရွိႏုိင္မလဲ ?



လူကီးမီးယားကို ေရာဂါအမည္သတ္မွတ္ဖို႔ ( Diagnosis ) လုပ္ဖို႔ဆိုရင္ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီကို စစ္ေဆးရပါမယ္ ။ အဲဒီမွာ မူမ မွန္ဆဲလ္ေတြရဲ႕ Morphology ကိုစမ္းသပ္ၿခင္း ၊ Cell surface markers ( immunophenotyping ) အား စစ္ေဆးၿခင္း ၊ မူမမွန္ ( Clone-specific chromosone ) နဲ႔ ေမာ္လီက်ဴးေတြေၿပာင္းလဲၿခင္းတုိ႔ ပါ၀င္ပါတယ္ ။ ဒါဟာ တိက်တဲ့ ေရာဂါအမည္သတ္မွတ္ၿခင္းကို ေပးယံုသာမကပဲ တန္ဖိုးရွိတဲ့ ေရာဂါေကာင္းက်ိဳးခန္႔မွန္းခ်က္ ( Valuable prognostic infromation) ကိုလည္းေပးေစပါတယ္ ။

လူကီးမီယားရဲ႕ လကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ ?

လူကီးမီးယား ဆဲလ္ အေရအတြက္ ၿမင့္မားလာၿခင္းနဲ႔ သင့္ရဲ႕ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီက ပံုမွန္ ေသြးဆဲလ္ေတြကို မထုတ္ လုပ္ႏုိင္ၿခင္းကေန လူကီးမီးယားရဲ႕ လကၡဏာေတြက စတင္ပါတယ္ ။ Acute leukaemia ေတြၿဖစ္တဲ့ (AML , ALL ) မွာဆိုရင္ ပံုမွန္ ေသြးၿဖဴဥဆဲလ္ေတြနဲသြားၿပီး Neutropenia ဆိုတဲ့အေၿခအေနတစ္ခုကို ၿဖစ္ေစပါတယ္ ။ ေမာ ပန္းလြယ္ၿပီး ၿဖဴေဖ်ာ့လာမယ္ ။ အသက္ရွူရတာလည္း ခက္လဲပင္ပန္းလာမယ္ ။ Platelets လို႔ေခၚတဲ့ ေသြးခဲေစတဲ့ အရာေတြနဲသြားရင္ေတာ့ Thrombocytopenia လို႔ေခၚတဲ့ ေသြးမခဲတဲ့ အေၿခအေန တစ္ ခုၿဖစ္ႏုိင္ၿပီး ေသြးထြက္ၿခင္း ၊ ေသြးမတိတ္ၿခင္း လကၡဏာေတြ ခံစားရပါမယ္ ။ ေသြးေၿခဥၿခင္းနဲ႔ သင့္ရဲ႕ အေရ ၿပားေပၚ မွာ ခရမ္းေရာင္ သို႔မဟုတ္ အနီစက္ေလးေတြ ေတြ႔လာပါမယ္ ။ ေယဘူယ် လကၡဏာေတြကေတာ့
- အဖ်ားတက္ၿခင္း
- ပိန္ခ်ံဳးၿခင္း
- ကိုယ္လက္မအီမသာၿဖစ္ၿခင္း
- လည္ေခ်ာင္းနာၿခင္း
- သြားဖံုးေရာင္ၿခင္း
- ညဖက္တြင္ေခၽြးေစးမ်ားထြက္ၿခင္း
- ေခါင္းကိုက္ၿခင္း ၊ အန္ၿခင္း
- အၿမင္အာရံု ခ်ိဳ႔တဲ့ၿခင္း ၿပႆနာမ်ား
- အရိုးႏွင့္ အဆစ္အၿမစ္နာၿခင္း
- Lymph nodes မ်ားတြင္ နာက်င္မႈမရွိပဲ ေရာင္ရမ္းၿခင္း စသည္တို႔ပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။

Chronic leukaemia ရဲ႕ အစပိုင္းအဆင့္မ်ားမွာေတာ့ Leukaemic cells ေတြဟာ ပံုမွန္အေၿခအေနရွိၿပီး ဘာ လကၡဏာမွ ၿပေလ့မရွိပါဘူး ။ လကၡဏာၿပၿပီဆိုရင္လည္း အနည္းငယ္မွ် သာၿဖစ္ၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ တၿဖည္းၿဖည္း နဲ႔ ဆိုးလာပါတယ္ ။ Chronic Leukaemia ရဲ႕ ေယဘူယ်လကၡဏာေတြကေတာ့

- ေမာပန္းလြယ္ၿခင္း
- ကိုယ္လက္မအီမသာၿဖစ္ၿခင္း
- အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္း
- ပိန္ခ်ံဳးၿခင္း
- ညဖက္တြင္ေခၽြးေစးမ်ားထြက္ၿခင္း
- Lymph nodes မ်ားတြင္ နာက်င္မႈမရွိပဲ ေရာင္ရမ္းၿခင္း စသည္တို႔ၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္လည္း အထက္ပါ လကၡဏာေတြ ရွိတိုင္းလည္း လူကီးမီးယားမဟုတ္ပါဘူး ။ တၿခားၿပႆနာေတြၿဖစ္တဲ့ ပိုး၀င္ၿခင္းနဲ႔ ဖ်ားနာ တုပ္ေကြး ေတြလည္း ၿဖစ္ႏုိင္ပါတယ္ ။ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈေတြ ၿပဳလုပ္ၿပီးမွသာ ေရာဂါအမည္ သတ္မွတ္ႏိုင္ မွာၿဖစ္ပါတယ္ ။

Ref - Davidson's Principle and Practice of Medicine ( 20th Edition)
- http://www.cancer.ca/

www.thettantvillage.com
သက္တန္႔ခ်ိဳ

စာဖတ္ပရိတ္သတ္သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို အစဥ္ေလးစားေသာအားၿဖင့္.......................

Read More...

Collapse...

Hepatitis C စီ ပိုး ေနာက္ဆက္တြဲ

2011/3/30
ကြ်န္မ ကေလးေမြးထားတာ မၾကာေသးပါဘူး။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္ ေသြးစစ္ၾကည့္မွ စီပိုး ရွိေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။
အကာကြယ္သံုးပစၥည္း မသံုးပဲ ခင္ပြန္းသည္နဲ႔ ဆက္ဆံလွ်င္ ခင္ပြန္းသည္ပါ ကူးစက္ႏိုင္ပါသလား။

April 4, 2011 9:03 PM
မိန္းခေလးတစ္ေယာက္က စီးပိုးျဖစ္ေနရင္ ဘာလုပ္ရမလဲ၊ ဘာေဆးေသာက္ရမလဲ၊ ဘာေတြေရွာင္ရမလဲ၊ ဘယ္လို ကုရမလဲဆရာ အဲဒါကို သိခ်င္ပါတယ္။

အသဲေရာင္ (စီ) ဆိုတာ ရက္တိုနဲ႔ နာတာရွည္ ၂ မ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ၇၅ ကေန ၈၅% နာတာရွည္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

Hepatitis C က ေသြးကတဆင့္ အဓိက ကူးတယ္လို႔ ကေန႔အထိ သိထားတယ္။
1. ေသြးလွဴတာ၊
2. ေဆးထိုးအပ္၊
3. ပိုးရွိေနသူ မိခင္ကေနေမြးတဲ့ကေလး၊
4. ေသြးထြက္ေစမဲ႔ နည္းတမ်ိဳးမ်ိဳး သံုးတာေတြကေန ကူးစက္တာက အမ်ားဆံုး ကူးစက္နည္းေတြ ျဖစ္တယ္။

(၁) မုတ္ဆိတ္ရိတ္ဒါး၊ (၂) သြားပြတ္တံ၊ (၃) လိင္ဆက္ဆံတယ္ဆိုတာက နည္းနည္းပါးပါး ကူးစက္နည္းေတြ ျဖစ္တယ္။

လိင္ဆက္ဆံရာကေန မကူးစက္ပါဘူးလို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ေျခက မမ်ားပါ။ ပိုတိက်ဘို႔ သုေတသနေတြ လုပ္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။
(၁) လိင္ဆက္ဆံဘက္ မ်ားသူေတြ၊
(၂) ဆက္ဆံဘက္မွာ တျခား လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါ တခုခုရွိေနရင္၊
(၃) လိင္ဆက္ဆံတာ ၾကမ္းတမ္းရင္၊ ပိုျပီး ကူးစက္ဘို႔ အခြင့္အလမ္း ပိုမယ္။

• (တက္တူး) ထိုးတာ၊ အလွအပအတြက္ ကြင္းတပ္ဆင္တာ၊ နားကပ္ဝတ္တာေတြကေန ကူးစက္တယ္ဆိုတာ အမ်ား ေလးစားေလာက္တဲ့ သုေတသနၾကီးေတြကေတာ့ ျဖစ္တယ္လို႔ မေတြ႔ရေသးပါ။ ဒါေပမဲ့ ပိုးသန္႔စင္မႈ အားနည္းရင္ ဘယ္လုပ္လုပ္ စီ ပိုး အပါအဝင္ ကူးစက္ေရာဂါမွန္သမွ် ကူးစက္ေစႏိုင္ပါတယ္။
• တအိမ္ထဲ အတူေနသူေတြ ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားတာ မေတြ႔ရေသးပါ။ ကူးမယ္ ဆိုတာလဲ ေသြးကေန ဝင္လို႔သာ ျဖစ္ပါမယ္။
• ပန္းကန္၊ ဇြန္း၊ ဖန္ခြက္၊ အိုး-ခြက္ အတူသံုးလို႔ မကူးပါ။ ရင္ခ်င္းအပ္-ပါးခ်င္းကပ္-လက္ဆြဲႏုတ္ဆက္တာေတြကေန မကူးပါ။ အသာအယာ ႏုတ္ခပ္ခ်င္းစုပ္တာနဲ႔လဲ မကူးပါ။ ေရအတူေသာက္လဲ မကူးပါ။
• မူးယစ္ေဆး သံုးစြဲသူေတြ၊ ေသြးနဲ႔ ေသြးထဲက ပစၥည္း သြင္းေနရသူေတြ၊ ကိုယ္အဂၤါ အစိတ္အပိုင္း လွဴတာ လက္ခံရသူေတြ၊ Hemodialysis ေက်ာက္ကပ ္ေဆးေနရသူေတြ၊ ေဆးရံုး-ေဆးခန္းမွာ အလုပ္လုပ္ေနရသူေတြ၊ HIV ပိုးရွိေနသူေတြ၊ Hepatitis C ေနတဲ့ မိခင္ရဲ႕ကေလးေတြမွာ ကူးႏိုင္တဲ့အခြင့္အလမ္းေတြ ပြင့္ေနတယ္။
• မိခင္ေလာင္းမွာ စီပိုးရွိေနရင္ ကေလး ၁ဝဝ ေမြးရင္ ၄ ေယာက္မွာ ကူးစက္တယ္။ မိခင္မွာ HIV ပါ တြဲရွိေနရင္ ပိုမ်ားတယ္။
• ျခင္နဲ႔ အင္းဆက္ပိုးေတြကေန ကူးစက္တာ မေတြ႔ေသးပါ။
• စီ ပိုးရွိေနသူဟာ Blood ေသြးမလွဴရပါ၊ Organs အဂၤါအစိတ္အပိုင္း မလွဴရပါ၊ Semen သုတ္ပိုး မလွဴရပါ။
• ေသြးစစ္လို႔ စီပိုး ေတြ႔ေပမဲ့ ၇ဝ-၈ဝ% မွာ ဘာမွ မခံစားရသလိုရွိေနမယ္။
• ခံစားရသူေတြမွာလဲ ဆိုးတာမပါဘူး။ ကိုယ္ပူ၊ အားယုတ္၊ အစားပ်က္၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ အန္ခ်င္၊ ဗိုက္နာ၊ ဆီးအေရာင္ရင့္၊ ဝမ္းအေရာင္ေပ်ာ့၊ အဆစ္နာ၊ ဆီး-အသားအေရ-မ်က္လံုး ဝါ၊
• ရက္တို ေရာဂါလကၡဏာေတြဟာ ကူးစက္ပိုး ဝင္လာခဲ့တဲ့ေနာက္ ၆-၇ ပါတ္အၾကာမွာ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ၂ ပါတ္ကေန ၆ လ လဲ ၾကာႏိုင္တယ္။
• သူတို႔အထဲက ၇၅-၈၅% က နာတာရွည္ ျဖစ္လာရင္လဲ ေရာဂါလကၡဏာေတြဟာ ရွိသူေတြမွာသာ ရွိမယ္။ သူ႔အသဲက ပ်က္စီးစျပဳလာမယ္။ ႏွစ္ေတြ ၾကာမွလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• နာတာရွည္ Chronic Hepatitis C ဆိုတာ ဆိုးဝါးတဲ့ေရာဂါတခု ျဖစ္တယ္။
o Liver damage အသဲပ်က္စီးတာ၊
o Cirrhosis liver အသဲေျခာက္တာ၊
o Liver failure အသဲက ႏိုင္ေအာင္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္တာ၊
o Liver cancer အသဲကင္ဆာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
o ၆ဝ-၇ဝ% ကေန နာတာရွည္ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
o ၅-၂ဝ% ဟာ အႏွစ္ ၂ဝ-၃ဝ အတြင္း Cirrhosis အသဲေျခာက္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
o ၁-၅% ဟာ Cirrhosis အသဲေျခာက္တာ ဒါမွမဟုတ္ Liver cancer အသဲကင္ဆာေၾကာင့္ ေသဆံုးႏိုင္တယ္။
• Hepatitis C ပိုးရွိေနသူဟာ Liver enzyme (ALT) အသဲ (အင္ဇိုင္းမ္) စစ္ရင္ နည္းတာ၊ မ်ားတာ၊ ပံုမွန္ ျဖစ္တာေတြ ျဖစ္ႏိုင္ၾကတယ္။ နာတာရွည္အဆင့္ ေရာက္ေနတာေတာင္ ပံုမွန္ ျဖစ္ေနႏိုင္တယ္။ ဒီလိုျဖစ္ေနသူဟာ ေနာက္ ၆ လ ၁ ႏွစ္အၾကာ တခါထပ္စစ္ရမယ္။
• ေဆးစစ္ဘို႔ လိုသူေတြကေတာ့ -
o မူးယစ္ေဆးထိုးနည္းသံုးေနသူေတြ၊
o အရင္က ေသြးခဲစနစ္ေရာဂါကို ကူသခံဘူးသူေတြ၊
o အရင္က ေသြးသြင္း ကုသဘူးသူေတြ၊
o အရင္က ေက်ာက္ကပ္ ေဆးေနရသူေတြ၊
o အရင္က အသဲေရာဂါ ရွိဘူးသူေတြ၊ အသဲေဆးစစ္တာ ပံုမွန္မဟုတ္သူေတြ၊
o ေဆးခန္း-ေဆးရံု တာဝန္ထမ္းေနသူေတြ၊
o HIV ရွိေနသူေတြ ျဖစ္တယ္။
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနသူတိုင္းေတာ့ မလိုပါ။
• ရက္တိုသမားေတြအတြက္ ေဆးကုဘို႔ မရွိေသးပါ။ ေဆးစစ္တာ၊ အစာေကာင္းေကာင္းစားတာ၊ ေရ-အရည္ ပိုေသာက္သံုးတာသာ လိုမယ္။
• နာတာရွည္ ျဖစ္လာသူေတြကေတာ့ အသဲကို အျမဲေစာင့္ၾကည့္ေနရမယ္။ ကုသရမယ္။ Interferon နဲ႔ Ribavirin ေဆး ၂ မ်ိဳးသံုးေနတယ္။ လူတိုင္းလိုတာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ မ်ားတယ္။
• ကံေကာင္းသူ ၁၅-၂၅% ဟာ ေဆးကုစရာမလိုဘဲ ပိုးကို ကိုယ္ထဲက ရွင္းသြားတာေတြ႔ရတယ္။ နာတာရွည္လဲ ျဖစ္မလာဘူး။
• နာတာရွည္ျဖစ္ေနသူ အထူးကုဆရာဝန္နဲ႔ အျမဲဆက္စပ္ေနရမယ္။ အရက္ လံုးဝျဖတ္ရမယ္။ တျခားေရာဂါျဖစ္ရင္ ထိုးမဲ့ ေသာက္မဲ့ ေဆးေတြ ေရြးရမယ္။
• Hepatitis A and Hepatitis B ကာကြယ္ေဆးေတြ ထိုးသင့္တယ္။ စီ အတြက္ ကာကြယ္ေဆး မေပၚေသးပါ။
• ပိုးေတြ႔သူေတြကို ဝိုင္းပယ္ထားဘို႔ ကူးစက္ေရာဂါ ထိန္းသိမ္းေရးဌာနက တားမထားပါ။
• HIV နဲ႔ Hepatitis C virus ေတြ တြဲရွိတတ္တယ္။ မူးယစ္ေဆးထိုးသူေတြမွာ ပိုျဖစ္တာေတြ႔ရတယ္။ HIV ရွိေနသူေတြထဲက ၅ဝ-၉ဝ% မွာ Hepatitis C virus လဲရွိေနၾကတာေတြ႔ရတယ္။
• Hepatitis C virus ဗိုင္းရပ္စ္ ဟာ သာမန္ အပူခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ကိုယ္ခႏၶာအျပင္မယ္ ၁၆ နာရီကေန ၄ ရက္အထိ ရွင္ေနႏိုင္တယ္။
• ပိုးရွိေနသူကေန ထြက္လာတဲ့ ေသြးကို ေရ ၁ဝ ဆ ထဲမွာ Household Bleach (ကလိုရင္း) ခြ်တ္ေဆးမံႈ႔ ၁ ဆ ေရာထားတာနဲ႔ ေဆးေၾကာေပးႏိုင္တယ္။ လက္အိတ္ သံုးရမယ္။

Hepatitis C (စီ) ပိုး နဲ႔ တြဲဖတ္ပါ။ http://health.ngoinmyanmar.org/2009/09/hepatitis-c.html

Dr. တင့္ေဆြ
၄-၄-၂ဝ၁၁

Read More...

Collapse...

HIV tests (အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ) စစ္ေဆးနည္းမ်ား

Mar 29, 2011 at 3:34 PM
Q 1: အရက္မူးၿပီး အႏွိပ္ခန္းသြားပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ လက္မေဆးမိပဲ နာရီဝက္၊ ၁ နာရီေလာက္မွာ ပါးစပ္ထဲ လက္ႏႈိက္ အန္မိပါတယ္။ သြားတေခ်ာင္း လြန္ခဲ့တဲ့ ၁ ႏွစ္ခြဲ ေလာက္က ႏႈတ္ဘူးပါတယ္။ HIV ကူးႏိုင္ေျခ ရွိမရွိ နဲ႔။ HIV ကို ဘယ္လို စစ္လို႔ ရပါသလဲ။ ဘယ္ေလာက္ၾကာမွ စစ္လို႔ ရမွာလဲ။ စစ္လို႔ရတဲ့ နည္း ၂ နည္းရွိတယ္လို႔ ၾကားဘူးပါတယ္။ Anti body ဒါမွမဟုတ္ Nucleaus (ပိုး) ကို စစ္တယ္လို႔ ၾကားဘူးပါတယ္။ ဘယ္ဟာက ပိုေကာင္းၿပီး တိက်ပါသလဲ။ ပို အခ်ိန္ေစာေစာ သိရပါသလဲ။

Tue 3/29/2011 7:18 PM
Q 2: Spot test ေသြးစစ္နည္းက ျမန္တယ္ဆိုရင္ သူ႔ထက္ပိုၾကာမွ သိရတဲ့ Elisa နည္းက ပိုတိက်တယ္လို႔ သတ္မွတ္နုိင္မလား။ အထက္ပါ နည္းေတြက 99.6% အထိ မွန္ကန္တယ္လို႔ စာအုပ္မွာ မွတ္သားဖူးတယ္။ ဟုတ္ပါသလား။ အတူေနဖက္ အမ်ိဳးသမီးကို Elisa နဲ႔ စစ္ေတာ့ Postive လို႔ ေျပာပါတယ္။ အမ်ိဳးသားက မရွိပါတဲ့ ဘယ္ေလာက္ထိ မွန္္ကန္နိုင္လဲ။ ျပီးေတာ့ ေနာက္ထပ္ သံုးလ ခ်ိန္းျပီး ျပန္လာစစ္ခိုင္းပါတယ္။ ေသခ်ာေအာင္ ထပ္စစ္တာပဲဆိုရင္ ေနာက္တေန႔ ျပန္စစ္လို႔ ရတယ္ မဟုတ္လား။ ဘာလို႔ သံုးလ ခ်ိန္းတာပါလဲ။

လူထဲကို ပိုးတမ်ိဳးမ်ိဳး ဝင္လာတာနဲ႔ အဲဒါကို ခုခံတိုက္ဖ်က္ေပးမဲ့ ဆိုင္ရာ ဆိုင္ရာ Antibody (အင္တီေဘာ္ဒီ) ခုခံအားေတြ ထြက္လာတယ္။ HIV antibody စမ္းတယ္ဆိုတာ အဲဒါေတြ Blood ေသြးထဲ၊ Saliva တံေတြးထဲ နဲ႔ Urine ဆီးထဲမွာ ရွိေန-မေန စစ္ေဆးတာ ျဖစ္ပါတယ္။

HIV antibody test (အင္တီေဘာ္ဒီ) စမ္းသပ္နည္းဟာ လူၾကီးေတြမွာ HIV ရွိ-မရွိကို အသင့္ေတာ္ဆံုးနဲ႔ အသံုးအမ်ားဆံုး စစ္ေဆးနည္း ျဖစ္တယ္။ ေစ်းလဲ မၾကီးတဲ့ျပင္ တိက်တယ္။ ဒီနည္းကို ELISA (Enzyme-Linked Immunoabsorbent) နဲ႔ EIA (Enzyme Immunoassay) ေခၚတယ္။ ရွိေနတာ ရွာေတြ႔တယ္ဆိုတဲ့ သေဘာက အဲဒီလူမွာ HIV ပိုး ဝင္ေနျပီ။

ဒါေပမဲ့ ခြ်င္းခ်က္ ၂ ခုရွိတယ္။
1. ပိုးရွိေနတဲ့ မိခင္ကေန ေမြးလာတဲ့ကေလးမွာ မေအဆီက (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြလဲ ပါလာတာမို႔ ၁၈ လ အထိ ေဆးစစ္ရင္ အေပါင္းလကၡဏာ ျပမယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီကေလးမွာ ပိုးရွိေနတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဒီလို ကေလးမ်ိဳးေတြကို PCR test ဆိုတာ လုပ္ပါတယ္။
2. HIV vaccine trials ကာကြယ္ေဆး စမ္းသပ္တာကို ခံယူေနသူေတြမွာလဲ အဲလိုျပမယ္။

HIV ပိုး ဝင္ထားသူ အမ်ားစုဟာ ကူးစက္တာခံရျပီး ၆-၁၂ ပါတ္အတြင္း စမ္းသပ္လို႔ရတဲ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြရွိလာမယ္။ ၆ လ ေနမွ ေတြ႔တာ ရွားတယ္။ ဒိထက္ ပိုၾကာမယ္ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္သေလာက္ပါ။ ဒီလို ပိုးဝင္ေနေပမဲ့ စမ္းလို႔ မေတြ႔ေသးတဲ့ ကာလကို Window period ျပဴတင္းေပါက္ကာလ၊ ၾကားကာလ ေခၚတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ပိုးဝင္မယ္လို႔ သံသယဝင္တဲ့ေနာက္ ၃ လ အၾကာမွာ စမ္းတာ သင့္ေတာ္တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ မေတြ႔သူဟာ ဥပမာ စိတ္မခ်ရတဲ့ လိင္-ဆက္ဆံနည္းကေန ပိုး မဝင္ခဲ့ဘူးလို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ၆ လ ေနလို႔မွ မေတြ႔ရင္ေတာ့ ေသျခာပါတယ္။ ပိုးမကူးခဲ့ပါ။ ေနာက္တခါေတာ့ စိတ္ခ်ရတဲ့ ဆက္ဆံနည္းကိုသာ သံုးပါ။

သတိၾကီးဘို႔ လိုတာက Window period မွာ တကယ္လို႔ ပိုးရွိေနရင္ သူမ်ားကို ကူးႏိုင္တယ္။ Subtype B ပိုးမ်ိဳးအတြက္ HIV-1 antibody tests နည္းရဲ႕ ပ်မ္းမွ်ၾကားကာလဟာ ၂၅ ရက္ရွိတယ္။ Antigen testing နည္းဆိုရင္ ၁၆ ရက္နဲ႔ NAT (Nucleic Acid Testing) နည္းက ၁၂ ရက္ၾကာတယ္။ Window period မွာ Antiretroviral therapy (ဗိုင္းရပ္စ္) ေဆးေသာက္လိုက္ရင္ Antibodies ျဖစ္လာမွာကိုပါ ေႏွးေစလို႔ ၾကားကာလက ၁၂ လေလာက္အထိ ၾကာႏိုင္တယ္။

ELISA test က တိက်လို႔ မွားျပီး အေပါင္းျပတာ မရွိသေလာက္ ျဖစ္တယ္။ တၾကိမ္စစ္လို႔ အေပါင္းျပသူ အားလံုးကို Western blot (Protein immunoblot) နဲ႔ Indirect immunofluorescence assay စမ္းသပ္နည္းေတြကို ဆက္လုပ္မယ္။ ဥေရာပမွာ Line immunoassay ကိုပါ လုပ္မယ္။ ဆက္စစ္လို႔လဲ အေပါင္းျပေနရင္ ဝ႕၁% ထက္ မလြဲႏိုင္ေတာ့ပါ။ သူ႔မွာ ပိုးရွိေနျပီ။

Antigen test (P24 test) (အင္တီဂ်င္) စမ္းသပ္နည္းနဲ႔ ေသျခာေစႏိုင္တယ္။ (အင္တီဂ်င္) ဆိုတာ ကိုယ့္ပစၥည္း မဟုတ္တဲ့ ပိုးမႊားလိုဟာ ျဖစ္တယ္။ ဒါမ်ိဳး ဝင္လာရင္ ကိုယ္ခႏၶာကေန (အင္တီေဘာ္ဒီ) ထုတ္ေစမယ္။ HIV ပိုးရဲ႕ အဲလိုဟာကို Protein P24 လို႔ ေခၚတယ္။ HIV ဝင္တာနဲ႔ ၂-၈ ပါတ္အတြင္း P24 ေတြ မ်ားမ်ားလာမယ္။ ေသြးကုိ စစ္ရင္ ေတြ႔မယ္။ ေရာဂါ ရလာခ်ိန္မွာေတာ့ သူတို႔ ေပ်ာက္ေပ်ာက္သြားမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ P24 antigen test ကို အျမဲမလုပ္ဘဲ၊ စတုတၳ-မ်ိဳးဆက္ စမ္းသပ္နည္း အေနနဲ႔သာ သံုးတယ္။ Fourth generation tests ဆိုတာ P24 antigen test နဲ႔ Antibody test တြဲလုပ္တာကို ေခၚတယ္။ ပိုတိက်တယ္။

PCR (Polymerase Chain Reaction) test ဆိုတာ HIV ပိုးရဲ႕ မ်ိဳးဇီဇကို စစ္တာျဖစ္တယ္။ ပိုးဝင္ျပီးေနာက္ ၂-၃ ပါတ္ အၾကာ စမ္းလို႔ ရလာတယ္။ Viral load test နဲ႔ HIV NAAT (Nucleic acid amplification testing) လို႔လဲ ေခၚတယ္။ ပိုးရွိ မိခင္ကေန ေမြးတဲ့ ကေလးကို PCR test လုပ္ရတယ္။ အေမဆီက Antibodies ေတြရေနတယ္။ Antibody test က မတိက်လို႔၊ ေစ်းလဲၾကီးတာမို႔ လူတိုင္းကိုေတာ့ မစစ္ပါ။ ခ်မ္းသာ-တိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ေသြးလွဴရာမွာလဲ PCR test ပါ လုပ္တယ္။

• Rapid HIV tests ဆိုတာ နည္းပညာအရ ELISA tests နဲ႔တူေပမဲ့ စစ္ရတာ မိနစ္ ၂ဝ သာၾကာတယ္။ ေသြး ျဖစ္ျဖစ္ သြားရည္ ျဖစ္ျဖစ္ စစ္ႏိုင္တယ္။ Rapid Antibody Test ကို Rapid or point-of-care test ေခၚတယ္။ Qualitative immunoassays အေရအတြက္ကို စစ္တာ ျဖစ္တယ္။
• Home testing နည္းက ကိုယ့္ဖါသာကိုယ္ အိမ္မွာတင္ ေသြးျဖစ္ျဖစ္ တံေတြးျဖစ္ျဖစ္နဲ႔ စမ္းလို႔ အေျဖကို မိနစ္ပိုင္းအတြင္း သိႏိုင္တယ္။ ပိုေသျခာေအာင္ေတာ့ ဓါတ္ခြဲခမ္းမွာ ထပ္စစ္သင့္တယ္။
• Home sampling kit ဝယ္၊ ကိုယ့္ေသြးနဲ႔ စမ္းျပီး၊ ဓါတ္ခြဲခမ္း ပို႔ႏိုင္တယ္။ ရက္ သိပ္မၾကာခင္ အေျဖကို ဖုန္းဆက္ ေမးႏိုင္တယ္။ သူမ်ား မသိေအာင္ လုပ္နည္းတခုေပါ့။ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ HIV ေဆးစစ္တာကို လိႈ႔ဝွက္ဘို႔နဲ႔ ကာယကံရွင္က စမ္းျခင္မွ စမ္းဘို႔ သတ္မွတ္ ထားတယ္။
• Home Access Express HIV-1 Test ကို FDA က အသိအမွတ္ျပဳထားျပီး ျဖစ္တယ္။ OraQuick ဆိုတာ မိနစ္ ၂ဝ သာ ၾကာတဲ့ Antibody test ျဖစ္တယ္။ Blood ေသြး၊ Plasma (ပလာစမာ) ေသြးရည္ၾကည္ နဲ႔ Oral fluid ပါးစပ္က အရည္ တခုခုကို စမ္းႏိုင္တယ္။ HIV 1 နဲ႔ HIV 2 ပိုးေတြကို စမ္းတာျဖစ္တယ္။
• Uni-Gold နည္းက ၁ဝ-၁၂ မိနစ္သာၾကာတဲ့ Rapid HIV antibody test ျဖစ္တယ္။ ေသြးစက္ကို စမ္းတာ။ FDA က အသိအမွတ္ ျပဳထားတဲ့ HIV 1 ကို စစ္ေဆးနည္း ျဖစ္တယ္။
• Clearview Complete HIV 1/2 နဲ႔ Clearview HIV 1/2 Stat-Pak နည္းေတြက ေသြး၊ ေသြးထဲက (ပလာစမာ)၊ (စီရမ္) ကို စမ္းရတဲ့ အျမန္နည္း၊ ၁၅ မိနစ္သာ ၾကာတယ္။
• iDiagnostics Rapid HIV Test နည္းကို အသိအမွတ္ မျပဳရေသးဘူး။

HIV Antibodies တခါ မေတြ႔ယံုနဲ႔ ကူးစက္မႈ ကင္းတယ္လို႔ ခ်င္ခ်င္း ေျပာမရေသးပါ။ ၂-၆ ပါတ္ၾကာမွာ ေတြ႔လာ ႏိုင္တယ္။ ေဆးစစ္လို႔ အေပါင္းျဖစ္ေနသူဟာ တခ်ိန္မွာေတာ့ Antiretroviral treatment ေဆးကုဘို႔ လိုလာမယ္။ ေဆးဆိုတာက ဗိုင္းရပ္စ္ကုိ ေႏွးသြားေအာင္နဲ႔ ခုခံအားကို ထိန္းဘို႔ျဖစ္တယ္။ ပိုးရွိေနေပမဲ့ Safer sex စိတ္ခ်ရတဲ့ လိင္ဆက္ဆံေရး လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကိုယ္အရင္က လိင္ဆက္ဆံခဲ့ဘူးသူေတြကိုလဲ အသိေပးသင့္တယ္။ အိမ္ေထာင္ျပဳမယ္ဆိုရင္လဲ ေရာဂါ အေၾကာင္း သိေအာင္လုပ္ပါ။ ကာကြယ္နည္း၊ ကုသနည္းေတြ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ပါ။

CD4 T-cell count စစ္ေဆးနည္းဟာ HIV ေရာဂါရွာတာ မဟုတ္ဘူး။ HIV-positive ပိုးရွိေနသူေတြရဲ႕ Immune system ခုခံအား-စနစ္ကို ေစာင္ၾကည့္တာသာ ျဖစ္တယ္။ ေရာဂါအေျခအေန တိုးတက္မႈ-ဆုတ္ယုတ္မႈကို တိုင္းထြာတာ ျဖစ္တယ္။ CD4 T-cell counts နည္းတယ္ဆိုတာ ဒီေရာဂါတခုထဲမွာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဗိုင္းရပ္စ္၊ ဗက္တီးရီးယား၊ ပါရာဆိုက္ ဝင္တာ၊ အနာရင္းတာ၊ တီဘီ ရွိတာ၊ မီးေလာင္တာ၊ ခိုက္မိတာ၊ (ပရိုတင္း) ကို အေၾကာေဆးထိုးတာ၊ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့တာ၊ အားကစား လုပ္တာ လြန္ကဲတာ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တာ၊ စိတ္ပိုင္း ဖိစီးမႈမ်ားတာ နဲ႔ အထီးက်န္ ေနရတာေတြေၾကာင့္လဲ မ်ားႏိုင္တယ္။

CD4 counts ပံုမွန္ဆိုရင္ 500 ကေန 1500 CD4+ T cells/microliter ရွိတယ္။ ေယဘုယ် ေျပာရရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြက ပိုနည္းတယ္။ HIV ပိုးရွိေနသူမွာ CD4 T-cell count က 200 cells/μL ထက္ နည္းတာ၊ ဒါမွမဟုတ္ Opportunistic infections အခြင့္ေကာင္းယူ ကူးစက္တာ တခုခုရွိမွသာ ၁၉၉၂ ကတည္းက AIDS လို႔ တရားဝင္ သတ္မွတ္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၃၁-၃-၂ဝ၁၁

Read More...

Collapse...

Microgynon 30 ED ကိုယ္ဝန္တားေဆး

ကြ်န္မက Microgynon ED ဆိုတဲ့ သေႏၶတားေဆး ေသာက္ပါတယ္။ ျပသနာက ကြ်န္မက အားေဆး ေနာက္ဆံုး ၂ လံုးေလာက္ (သို႔) ၁ လံုးေလာက္ က်န္တဲ့အခ်ိန္မွ ရာသီလာပါတယ္။ အျဖဴျပန္ေသာက္ရင္ ရာသီမလာဘူးဆိုလို႔ ရာသီလာၿပီးခ်ိန္ထိ ေစာင့္ၿပီးမွ ေဆးအျဖဴ ျပန္ေသာက္ပါတယ္။ အဲတာမွန္ပါသလား။ အခု ၂ လ ရွိၿပီ ရာသီ အလြန္နည္းပါတယ္။ ကြ်န္မ သားကို ဗိုက္ခြဲၿပီးေမြးပါတယ္။ ၆ လ ရွိပါၿပီ။ ႏို႔မတိုက္ေတာ့ပါ။ (ကိုယ္၀န္မရွိခင္တုန္းက အဲဒီေဆး ေသာက္တာ ေသြးတိုးဖူးပါတယ္။)

• Combined oral contraceptives ကိုယ္ဝန္တား စားေဆးျဖစ္တယ္။
• Oestrogen (Ethinylestradiol) နဲ႔ Progesterone (Levonorgestrel) ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳး ပါတယ္။
• ၂၈ လံုး ပါတာမွာ အေရာင္ႏု (အျဖဴ) ကို စေသာက္ရတယ္။ တေန႔ ၁ လံုး။ အတိအက် ေသာက္ပါ။ ေနာက္ ၇ လံုး၊ အေရာင္ရင့္မွာ ေဆး-ေဟာ္မုန္း မပါဘူး။
• ပဌမ ၂၁ လံုးေသာက္ျပီးရင္ ေသြးျပန္ဆင္းမယ္။
• ေဆးကပ္ကို ေသြးဆင္းရပ္တာ-မရပ္တာ မၾကည့္ဘဲ တကပ္ကုန္ရင္ ေနာက္တကပ္ ဆက္ေသာက္ရတယ္။
• ေဆးစေသာက္သူဟာ ရာသီစဆင္းတဲ့ေန႔ကေန စရမယ္။
• ရက္နံပါတ္ (၁) ဆိုတာ ရာသီ-ကိုယ္ဝန္ေဆာင္- မ်ိဳးဥထြက္ရက္ ဘာဘဲတြက္တြက္ ေသြးဆင္းတဲ့ ပဌမရက္လို႔ ယူရတယ္။ ရာသီေသြးဆင္းတာက ၃-၄-၅ ရက္ၾကာ တတ္တယ္။ ေနာက္ဆံုးရက္ဆိုတာ ေျပာဘို႔၊ မွတ္ဘို႔ စြန္းယံုေလး စြန္းေတာ့လား၊ (ဒိုင္ယာပါ) မသံုးရတဲ့ေန႔လား၊ မတိက်တတ္ဘူး။ ရာသီေသြး စဆင္းတဲ့ေန႔ ဆိုတာ မွားစရာ မရွိဘူး။
• ျပကၡဒိန္နည္းလဲ ၾကားဘူးၾကမယ္။ ရာသီစလာတဲ့ေန႔ကေန ၅ ရက္အတြင္းမွာ အတူေနေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္မရႏိုင္ဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီေဆးမ်ိဳး ေသာက္သူေတြက ၅ ရက္ေျမာက္ေန႔ကေန စေသာက္ရင္လဲ ကေလးမရႏိုင္ဘူး။
• ဒါေပမဲ့ တခ်ိဳ႕မွာက တလဆိုတာ ရက္တိုတတ္တယ္။ ဆိုပါစို႔ ၂၂-၂၃ ရက္နဲ႔ ရာသီတပါတ္လည္သူေတြ ရွိတယ္။ သူတို႔ဆိုရင္ ၅ ရက္အတြင္း စိတ္ခ် ကိုယ္ဝန္မရဘူး ေျပာဘို႔ မွန္ျခင္မွ မွန္တယ္။
• ဆရာဝန္ကေန စေသာက္ပါ ေျပာတဲ့ရက္မွာလဲ ၾကားရက္ျဖစ္ျဖစ္ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္တားဘို႔ မဟုတ္ဘဲ တျခား အေၾကာင္းကို ကုသဘို႔ ညႊန္တာ ျဖစ္မယ္။ ေဆးေသာက္တဲ့သူမွာ ကိုယ္ဝန္ ရွိမေနဘို႔သာ အေရးၾကီးတယ္။
• ကေလးဖြါးျပီး ကေလးကို ႏို႔မတိုက္ရသူဆိုရင္ မီးဖြါးျပီးေနာက္ ၂၁ ရက္အၾကာမွာ ေဆးစေသာက္ရမယ္။
• ကိုယ္ဝန္ပ်က္ျပီးေနာက္ဆိုရင္ အတိအက် ေျပာမရလို႔ ကိုယ္ဝန္ပ်က္လို႔ ေသြးစဆင္းျပီး ၇ ရက္ေနရင္ ေသာက္ရမယ္။ ေသြးဆင္းရပ္တာ မရပ္တာကို မၾကည့္ရပါ။
• ေဆးကို ေန႔လဲမွန္၊ အခ်ိန္လဲ မွန္မွန္ေသာက္ပါ။ တကယ္လို႔ အခ်ိန္ေနာက္က်ရင္ သတိရတာနဲ႔ ေသာက္ပါ။
• ၁ ရက္ ေနာက္က်သြားရင္ ၂ လံုးတခါထဲ ေသာက္ပါ။
• ေနာက္ဆံုး ေသာက္ရမဲ့ ၇ လံုးက ေမ့လဲ ကိစၥမရွိပါ။
• ေနာက္ဆံုးေသာက္ရမဲ့ေဆးေတြ ေသာက္ေနရင္း ေသြးျပန္လာရင္ ေဆးကပ္ေဟာင္း စြန္႔လိုက္ျပီး ေဆးကပ္သစ္ စေသာက္ပါ။
• သီအိုရီအရ ေျပာရရင္ ေဆးကပ္ေဟာင္းက ေဆးမွန္သမွ် ကုန္ေအာင္ေသာက္လို႔ ေသြးဆင္းေနတာ ၅ ရက္ ၾကာတယ္ဆိုလဲ ေနာက္ေဆးသစ္ မေသာက္ေသးေပမဲ့ ျပကၡဒိန္နည္းအရ ကိုယ္ဝန္မရႏိုင္ပါ။
• တကယ္လို႔ ေဆးေသာက္ဘို႔ ေမ့တာက ၃ ရက္အထိ ျဖစ္ရင္ စိတ္မခ်ရေတာ့ပါ။ အကာအကြယ္သစ္ပါ သံုးရပါမယ္။ ေဆးလံုး ၂ လံုးထက္ ပိုမေသာက္ရပါ။ တရက္ ၁ လံုးသာ ဆက္ေသာက္ပါ။
• တကယ္လို႔ အတူေနစရာမရွိလဲ ေဆးေသာက္ရမွာသာ ျဖစ္တယ္။ ဒါမွ လမွန္လိမ့္မယ္။
• ဒီေဆးမ်ိဳး ေသာက္ေနရင္းနဲ႔ (ကြန္ဒြမ္) သံုးေနေပမဲ့လဲ ေဆးကို ရက္မွန္-အခ်ိန္မွန္ေသာက္ရပါမယ္။
• တကယ္လို႔ ေဆးေသာက္ဘို႔ ေမ့တာက တတိယအတန္း (၁၄ ရက္ကေန ၂၁ ရက္) အတြင္းက ျဖစ္ေနရင္ ေနာက္ဆံုး အေရာင္မတူ ၇ လံုးကို မေသာက္ေတာ့ဘဲ ေဆးကပ္သစ္စပါ။
• ေဆးေသာက္ဘို႔ ေမ့တာက ပဌမအတန္း (၁ ရက္ကေန ၇ ရက္) အတြင္းျဖစ္ေနရင္ အေရးေပၚ ကာကြယ္ေဆး Emergency contraception (Morning after pill) ေသာက္ပါ။
• ေဆးေသာက္ျပီး ၂ နာရီအတြင္း အန္တယ္ဆိုရင္ မအန္ခ်င္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေနာက္ေဆး ၁ လံုးထပ္ေသာက္ပါ။ အန္ေနတာက ၂၄ နာရီေက်ာ္သြားရင္ သိပ္စိတ္မခ်ရေတာ့ပါ။ အကာကြယ္သစ္ပါ သံုးပါ။
• ဝမ္းေလ်ာတာ ဆိုးသူေတြလဲ ထိေရာက္မႈ နည္းတတ္တယ္။
• ေဆး စသံုးဘူးသူေတြဆိုရင္ ရာသီမမွန္တာ ျဖစ္တတ္တယ္။
• ဒီေဆး မသံုးသူေတြထက္ ေသြးခဲေစတာ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ရင္သားကင္ဆာ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• ကိုယ္ဝန္ရွိေနသူ မသံုးရပါ။ ႏို႔တိုက္ေနသူ မသံုးသင့္ပါ။ (ကိုလက္စေထာ) မ်ားေနသူ၊ ႏွလံုးေရာဂါရွိေနသူ၊ ေသြးတိုး ေနသူ၊ ဆီးခ်ိဳ မ်ားေနသူ၊ အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္သူ၊ စိတ္က်ေရာဂါ ဆိုးေနသူ၊ မိုင္ဂရင္း ေရာဂါရွိသူ၊ ေက်ာက္ကပ္ မေကာင္းသူ၊ အသဲ မေကာင္းသူ၊ အသားဝါ ျဖစ္ေနသူ၊ သည္းေျခအိတ္ ေက်ာက္ရွိေနသူေတြ မသံုးသင့္ပါ။
• တခ်ိဳ႕က ဝတာမ်ားတယ္။ တခ်ိဳ႕ပိန္မယ္။ ရင္သားတင္း-နာ-ၾကီးလာတတ္တယ္။ လိင္စိတ္နည္းတာ တခ်ိဳ႕မွာ ျဖစ္တယ္။
• Aprepitant, Bosentan, Barbiturates, Carbamazepine, Eslicarbazepine, Modafinil, Nevirapine, Oxcarbazepine, Phenobarbital, Phenytoin, Primidone, Rifampicin, Rifabutin, Ritonavir ေဆးေတြ ေပးေနရင္ ဒီေဆးအစြမ္း နည္းေစတတ္တယ္။
• Melatonin, Selegiline, Tacrolimus, Theophylline, Tizanidine, Voriconazole ေဆးေတြရဲ႕အစြမ္းကို ဒီေဆးက သက္ေရာက္ေစႏိုင္တယ္။
• Logynon, Logynon ED နဲ႔ Microgynon 30 ေဆးေတြက ေဆးပါတာတူတယ္။
• Microgynon 20 ED ေဆးကို Alesse နာမည္နဲ႔ အေမရီကားမွာ ေရာင္းတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၇-၃-၂ဝ၁၁

Read More...

Collapse...

အသက္ ၁၈ ႏွစ္မျပည့္လဲ ဖတ္ပါ Menstruation ရာသီ မမွန္ျခင္း

August 09, 2010 8:13 PM
Q 1: ကြၽန္မအသက္ သံုးဆယ့္တစ္ပါ။ ကြၽန္မ အခု (႕႕႕႕႕) မွာပါ။ ကြၽန္မမွာ တစ္ႏွစ္တစ္လ အရြယ္ သမီးတေယာက္ ရွိပါတယ္။ ကြၽန္မ သမီးကို ဗိုက္ခြဲျပီး ေမြးတာပါ။ ကေလးက အခုထိ မိခင္ႏို႔စို႔တုန္းဘဲ။ က်မ ရာသီက ကေလးေမြးျပီး ေလးဆယ့္ငါးရက္ထဲက ပံုမွန္လာပါတယ္။

ဒီတခါ ရာသီလာတဲ့ အခ်ိန္မွာ ပံုမွန္ မဟုတ္ဘဲ၊ ၅ ရက္ ေစာလာျပီး၊ ေသြးက တစက္တစတ္ဘဲ ဆင္းတယ္။ အခုလို ေသြးတစက္တစက္ ဆင္းေနတာ တလနည္းပါး ရွိေတာ့မယ္။ က်မ မည္သည့္ ကိုယ္ဝန္ တားေဆးကိုမွ မသုံးစြဲခဲ့ပါ။ ကြၽန္မလဲ စိတ္ပူလို႔ Pregnancy test နဲ႔ စမ္းၾကည့္တယ္။ Negative ဘဲျပတယ္။ စိုးရိမ္လို႔ သူငယ္ခ်င္းေတြ ေမးၾကည့္ေတာ့ သူတို႔က ရာသီထိန္၊ ရာသီ ငုတ္တယ္လို႔ ေျပာၾကတယ္။ ဒီက ေဆးခန္းကို ျပဖို႔ကလဲ နားလည္မႈ လြဲတတ္လို႔ ဆရာ့ဆီက အကူအညီ ေတာင္းတာပါ။ ဘဲလို ေဆးမ်ိဳး ေသာက္သင့္လဲႏွင့္ ေရာဂါအေၾကာင္းကို ေျဖၾကားေပးပါရွင့္။

ဘာမွ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ရက္ေစာလာတာလည္း ကိစၥမရွိပါ။ နည္းတာလဲ အဲလိုဘဲ။ မွန္လာပါလိမ့္မယ္။ ကေလးႏို႔တိုက္ေနခ်ိန္မွာ ေနာက္ကိုယ္ဝန္ရွိဘို႔ ပိုေႏွးတတ္တယ္။ ကေလးကို ၁ ႏွစ္ဆို ႏို႔ျဖတ္သင့္ျပီ။ ၆ လ အရြယ္ကတည္းက အစာေၾကြးရမယ္။ ေျဖးေျဖး တိုးတိုးေၾကြးေပါ့။ ႏို႔ျဖတ္မွလဲ ကေလးက တျခားအစာ စားလာမယ္။

ဆီးစစ္လိုက္တာ ေကာင္းတယ္။ အခုလို မရပ္ေသးတာ သားအိမ္ျခစ္စရာလဲ မလိုဘူး။ ခပ္လြယ္လြယ္ ေဆးနည္းေပးပါမယ္။ ကိုယ္ဝန္တားေဆး Contraceptive pill ကို ေသာက္ႏိုင္တယ္။ လူအမ်ားစုေသာက္တဲ့ ေဆးေျပာတာပါ။ ေဆးကပ္တိုင္းမွာ အေရာင္ ၂ မ်ိဳးပါတယ္။ အျဖဴေရာင္ ၂၁ လံုးကို တေန႔ ၁ လံုးေသာက္ေနသမွ် ေသြးမဆင္းပါ။ ရာသီရက္ မမွန္သူေတြကို ဒီနည္းက အလြယ္ဆံုးဘဲ။ အိမ္ေထာင္မရွိတဲ့ မိန္းကေလးေတြဆိုရင္ ေဆးအေၾကာင္း ရွင္းျပလိုက္ျပီး၊ ေဆးလံုးေလးေတြကို ေဆးကပ္ကေန ထုတ္ျပီး ေပးရတယ္။ သူမ်ားျမင္ အထင္မလြဲေအာင္ေပါ့။ တခ်ိဳ႕ကို အဲလို ၃-၄ လ အေသာက္ခိုင္းရင္ ျပန္မွန္သြားႏိုင္တယ္။

ကေလးငယ္ရွိသူေတြကိုေတာ့ ႏို႔ထြက္နည္းေစတတ္လို႔ ေနာက္နည္း လုပ္ရတတ္တယ္။ ေမးတဲ့လူအတြက္ေတာ့ ဒီအေရး ပူစရာ မလိုေလာက္ဘူး ထင္ပါတယ္။ ေဟာ္မုန္းတမ်ိဳးထဲပါ တားေဆးက ႏို႔ထြက္တာကို မထိခိုက္ပါ။

အေထာက္အကူ ရေစေအာင္ ဗီတာမင္ စီ ၅ဝဝ မီလီဂရမ္ တေန႔ ၁-၂ ျပားေသာက္ပါ။ သံဓါတ္နဲ႔ ေဖါလစ္အက္စစ္လည္း ေသာက္ပါ။ ဗီတာမင္ ဘီအုပ္စုလည္း ေသာက္ပါ။

၉-၈-၂ဝ၁ဝ

Aug 9, 2010 at 1:57 PM
Q 2: နားနဲ႔မနာ ဖဝါးနဲ႔နာပါ။ ဒီတစ္လ ဓမၼတာလာတာ နဲနဲဆန္းတယ္။ အရင္လေတြကနဲ႔ ပံုမွန္ မဟုတ္လို႔ပါ။ အရင္လက ၁၄ ရက္ေန႔မွာ စၿပီးေတာ့ ၁၄-၁၅ ဆက္တုိက္ ဆင္းပါတယ္ ၁၆ ရက္ေန႔မွာ တစ္ရက္ တန္႔သြားပါတယ္။ ၿပီးမွ ၁၇ နဲ႔ ၁၈ ရက္မွာ ျပန္ဆင္းပါတယ္။ ဆရာေရးခဲ့တဲ့ စာေတြအရ စိတ္ဖိစီးမႈေၾကာင့္လို႔ မွတ္ယူထားပါတယ္။ ဒီလက်ေတာ့ ၁ ရက္ ေန႔မွာ စဆင္းၿပီး၊ ၁ ရက္ ၂ ရက္ ၃ ရက္ ဆက္တုိက္က သာမန္မဟုတ္ပဲ အခဲေတြ ဆင္းတယ္။ အေရာင္ကေတာ့ ညိဳညစ္ညစ္ အေရာင္မ်ဳိးျဖစ္ၿပီး၊ အနံ႕ နဲ႔ ခံစားမႈေတာ့ မရွိပါဘူး။ ခါးကိုက္တာတုိ႔ ဗိုက္နာတာတို႔လဲ မရွိပါဘူး။ ၿပီးေတာ့ ၄ ရက္ေန႔က ေနစၿပီး ပံုမွန္အတုိင္း ျပန္ဆင္းတာကိုက အရမ္းမ်ားတယ္။ ဒီေန႔ထိေတာ့ မရပ္ေသးပါဘူး။ အခု ရက္ပိုင္းေတာ့ နဲေတာ့ နဲသြားတယ္။ ဓမၼတာ လာခါနီးဆုိ အျဖဴဆင္းတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီတစ္ေခါက္ အျဖဴလဲ မဆင္းပါဘူး။ အဲဒါ ဘာေၾကာင့္ပါလဲ။ စိုးရိမ္စရာ ရွိပါသလား။ အရင္ကေတာ့ ရွမ္းပ်ဳိမယ္ ေသြးေဆး ေသာက္ပါတယ္။ နာက်င္မႈအတြက္ Dofenal 500 mg တစ္ေန႔ တစ္လံုး ေသာက္ပါတယ္။ ေကာင္းက်ဳိး-ဆုိးက်ဳိး ေျပာျပေပးေစလိုပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး တလြဲယူဆထားတာက ဓမၼတာလာရင္ ေခါင္းမေလွ်ာ္ရ ဆုိတာလဲ ရွိပါတယ္။ မတည့္တဲ့ အစာေတြအျဖစ္ ေျပာင္းဖူးတုိ႔ မာလကာသီးတို႔ မစားရဘူး ဆုိတာလဲ ရွိပါတယ္။ အဲလိုမ်ဳိးေတြလဲ တကယ္ရွိလား။ ဒါေတြနဲ႔ ဆုိင္-မဆုိင္လဲ သိခ်င္ပါတယ္။ အသက္က ၂၂ ႏွစ္ပါ။

မိန္းကေလးေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြ ရာသီ မမွန္တတ္တာ အေတာ္မ်ားမ်ား ျဖစ္ၾကရတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ စိုးရိမ္စရာမလို၊ ေဆးကုစရာ မလိုတတ္ပါ။ အသက္ငယ္တံုး၊ အပ်ိဳေဘာ္ဝင္စနဲ႔ ေသြးဆံုးခါနည္းရင္ မမွန္ဘူး။ အခုလို ၂၂ ႏွစ္ အရြယ္ ကေတာ့ မွန္သင့္တဲ့ အရြယ္လို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ဒါလဲဘဲ သိပ္မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။

ရာသီဆင္းတယ္ဆိုတာ၊ မ်ိဳးပြါးလမ္းေၾကာင္း ခႏၶာေဗဒ ေခၚတဲ့ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ ဇီဝကမၼ ျဖစ္စဥ္ေခၚတဲ့ အလုပ္ပိုင္း ဆိုင္ရာေတြ ေကာင္းမြန္၊ မွန္ကန္ေနရမယ္။ ဒါ့အျပင္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာကလည္း သက္ေရာက္ လႊမ္းမိုးေသးတယ္။ ပေယာဂ ေျပာရမဲ့ သက္ေရာက္လာမႈေတြလည္း ထည့္တြက္ရေသးတယ္။ ပေယာဂ ဆိုတာ ဗိေႏၶာ-ရမ္းကု ေျပာတာ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ျပင္ပကေန တခုခု ျဖစ္ေစတာကို ဆိုခ်င္တာ။ ဆိုပါစို႔ တျခား ေနမေကာင္းတာရွိလို႔ ေဆးေသာက္တာကေန ရာသီျဖစ္စဥ္ကို လာထိခိုက္တာမ်ိဳး။

ေဆးခန္းမွာ ဆရာဝန္လုပ္တဲ့လူက သူတို႔စကား မတတ္လို႔ ဆရာမေတြဆိုတာက စကားျပန္ေရာ သူနာျပဳပါ လုပ္ၾကရတယ္။ အမ်ိဳးသမီး လူနာေတြကို ဘယ္လိုေမးပါ သင္ေပးထားတယ္။ “ရာသီမမွန္” လို႔ ဘာသာျပန္ေပးရင္၊ “ဒါနဲ႔ မရေသးဘူး။ မမွန္ဘူးဆိုတာ၊ မလာတာ၊ နည္းတာ၊ မ်ားတာ၊ အကုန္လံုး မမွန္တာခ်ည္းဘဲ။”

ရာသီမ်ားရင္ တမ်ိဳး၊ မ်ားတာက ရက္လဲပိုႏိုင္ ဆင္းတာလဲ မ်ားႏိုင္တယ္။ ထိန္ျပီးမွ မ်ားမ်ားဆင္းတာက အိပ္ေထာင္သည္ ဆိုရင္ (သမီးရည္းစား လည္းပါတာေပါ့) သားပ်က္တာလား။ ဆယ္ေက်ာ္သက္လဲ မဟုတ္၊ ၄၅ ႏွစ္လည္း မေရာက္ေသး၊ အိမ္ေထာင္လဲ မရွိရင္ တျခားဟာေတြ စဥ္းစားရျပီ။

ေမးတာေတြ ကုန္ရင္ စစ္တာ လိုလာႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိ-မရွိစစ္တာ ခုေခတ္မွာ ဆရာဝန္ပါစရာ မလိုဘူး၊ သူတို႔ဖါသာ စစ္လို႔ ဘာမွန္းမသိမွ ဆရာဝန္ လာျပသူေတြလည္းရွိတယ္။ ဒီလို ပံုမွန္မျဖစ္တာကို ေမြးလမ္းေၾကာင္းစမ္းတာ လိုႏိုင္တယ္။ ေသြးစစ္၊ (အာလ္ထြာေဆာင္း)၊ ဓါတ္မွန္၊ စတာေတြလိုခ်င္ လိုအံုးမယ္။

Dofenal ေဆးက Mefenamic acid ျဖစ္တယ္။ အနာ-အကိုက္-အဖ်ား သက္သာေဆးျဖစ္တယ္။ အင္ဒိုနီးရွား၊ ျမန္မာ၊ ဖိလစ္ပိုင္ နဲ႔ ဗီယက္နမ္ တို႔မွာ ဒီနံမယ္နဲ႔ ေရာင္းတယ္။ ၂၅ဝ-၅ဝဝ မီလီဂရမ္ ကို တေန႔ ၃ ၾကိမ္အထိ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ အစာနဲ႔ နီးရမယ္။ ၇ ရက္ထက္ ပိုမေသာက္သင့္ဘူး။ အသဲ၊ ေက်ာက္ကပ္ မေကာင္းရင္၊ အစာအိမ္နာရွိရင္၊ ပန္းနာ၊ ေရခမ္းေျခာက္တာ ရွိေနရင္ မေသာက္သင့္ဘူး။

ေသြးေဆးအေၾကာင္းကို ေဆးပညာမွာ သုေတသနလုပ္ထားတာ မရွိေသးဘူး။ ဆရာဝန္ေတြရဲ႕ အေမ၊ အေဒၚ၊ အမေတြ ကေတာ့ လက္စြဲဘဲ။ ရာသီျဖစ္စဥ္နဲ႔ ေျပာင္းဖူး၊ မာလကာသီး၊ ေခါင္းေလွ်ာ္တာေတြရဲ႕ ပတ္သက္မႈကို သင္ဘူး ဖတ္ဘူးတဲ့ ေဆးစာေတြမွာေတာ့ မေတြ႔ရေသးဘူး။ စာဖတ္ နည္းေသးလို႔လားေတာ့ မသိဘူး။ ရွာပါအံုးမယ္။

ဒီအျဖစ္မ်ိဳးက ေမးတဲ့သူကို ေဆးနည္းလွမ္းေပးလို႔ မေကာင္း-မမွန္ႏိုင္ဘူး။ ေရာဂါဆိုးလို႔ ေျပာတာေတာ့ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ေမးျမန္း-စစ္ေဆးျပီးရင္ တခ်ိဳ႕အတြက္ ကုရတာ လြယ္လြယ္ေလးနဲ႔ ျပီးတာေတြ ရွိတယ္။ OG ျဖစ္ျဖစ္၊ ဆရာဝန္ျဖစ္ျဖစ္ ျပသင့္ပါတယ္။

၉-၈-၂ဝ၁ဝ

Q 3: သမီးက အသက္ ၂၃ ႏွစ္ပါ။ သိခ်င္တာေလးေတြ ေမးပါရေစ။ သမီးက ရာသီလာတာ မမွန္ပါဘူး။ တခါတေလ ၂ လမွ တခါ လာပါတယ္။ အရင္ကေတာ့ အေမက ေသြးေဆး အၿမဲတုိက္ပါတယ္။ ၿမန္မာေဆးေတြ။ ခုက ဒီမွာ ဝယ္လုိ႔လည္း မရပါဘူး။ ခု ဝက္ၿခံေတြလည္း မ်က္ႏွာမွာေရာ ေက်ာမွာပါ ပိုေပါက္လာပါတယ္။ သူငယ္ခ်င္းကေၿပာလုိ႔ ဂ်င္းၿပဳတ္ရည္ လည္း ေသာက္ပါတယ္။ ဆရာရွင့္ ဘယ္လုိလုပ္ရမလဲဆုိတာ ေၿဖၾကားေပးပါရွင္။

ရာသီမမွန္တာ မိန္းကေလးအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတယ္။ ၂ လမွ တခါလာယံုနဲ႔ ဘာမွ စိုးရိမ္စရာ မလိုပါ။ ဝက္ျခံလဲ ေပါက္တယ္ဆိုရင္ အပ်ိဳျဖစ္မွာေပါ့။ သိပ္ရင္းႏွီးလြန္းတဲ့ သမီးရည္းစားေတာင္ ထားပံုမရဘူး။ ေဆးပညာအရ ျဖစ္ဘို႔ မ်ားတာကို ေျပာတာပါ။ ကုိယ္ေရးကုိယ္တာ စပ္စုတာမဟုတ္ပါ။ ေဗဒင္ေဟာတာလဲ မဟုတ္ဘူး။ မမွန္ရင္လဲ “မွားေသာ ေဆးသမား ရွိ၏” လို႔ မွတ္ပါ။

ဗမာေသြးေဆးေတြကလည္း အသံုးတည့္သူေတြမွာ တည့္တယ္။ ခ်င္းျပဳတ္ရည္ကလည္း တခ်ိဳ႕အတြက္ အလုပ္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မိန္းကေလးရဲ႕ က်န္းမာေရးကို ပိုျပီးသိရရင္ ပိုေကာင္းမယ္။ “ပိန္သလား၊ ဝသလား၊ ပိန္လာေနသလား။ က်န္းမာေရး ေနာက္ေၾကာင္းမွာ ထူးျခားတာရွိသလား။ ေဆးရံုတက္ရဘူးတာ၊ ဓါတ္မွန္ရိုက္တာ”။ မသိတာ အသာထားျပီး ေယဘုယ် ေျဖပါ့မယ္။

ရာသီမမွန္တာမွာ ပတ္ဝန္းက်င္လို႔ ေခၚေလ့ရွိတဲ့ အေၾကာင္းခံရွိတတ္တယ္။ ေနမေကာင္းတာ ဥပမာ တီဘီ၊ စိတ္ဖိစီးမႈ မ်ားတာ၊ အာဟာရ မျပည့္တာ၊ ေသြးအားနည္းတာ၊ ေလ့က်င္ခန္း-အလုပ္ မ်ားလြန္းတာ၊ ခရီးထြက္ရဖန္ မ်ားတာေတြ ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒါေတြကို ျပင္ပါ-ကုပါ။

ေနာက္ အေၾကာင္းခံ တမ်ိဳးကေတာ့ ဇီဝကမၼအေျပာင္းအလဲ ရွိလို႔ပါ။ ရာသီဆင္းတာကို ထိန္းေၾကာင္းေပးေနတာ သံုးခုဟာ အထာမက်ရင္ ရာသီလာ မမွန္ဘူး။ ေနာက္ဆံု းအေၾကာင္းခံတခုကေတာ့ Polycystic ovarian syndrome ေရာဂါပါ။ လိုမယ္ ထင္ရင္ ဒီႏွစ္မ်ိဳးအတြက္ OG ျပပါ။ Oligomenorrhea ေခၚတဲ့ ရာသီနည္းလြန္းရင္ သားသမီး မရႏိုင္တာ ျဖစ္ေစတတ္တယ္။ ဒါေတြ ထည့္ေရးတာက ဆရာဝန္တေယာက္အေနနဲ႔ မျပည့္မစံုေရးလို႔ မေကာင္းတဲ့ အတြက္ပါ။ လူ ၁ဝဝ-၁ဝဝဝ မွာ ၁ ေယာက္ ျဖစ္တာလဲ ပါရတယ္။

ဝက္ျခံဆိုတာ ရာသီဆင္းတာလိုဘဲ ေဟာ္မုန္းဓါတ္ အေျပာင္းအလြဲေၾကာင့္ျဖစ္ေစတာပါ။ လူတိုင္းမွာ က်ား-မ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးလံုးရွိၾကတယ္။ Androgens က်ားေဟာ္မုန္းက ပိုကဲေနရင္ ရာသီနည္းတာ ျဖစ္ေစတယ္။ အေရျပား မသန္႔ရွင္းတာ၊ ေလထု မသန္႔တာေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ေစႏိုင္ေသးတယ္။

သနပ္ခါးအစစ္ သဘာဝျဖစ္ အလွအပ အသံုးအေဆာင္သာ သံုးပါ။ ေၾကာ္ညာေကာင္း (ေကာ့စ္မက္တစ္) ေတြ မသံုးသင့္ပါ။ အဆီ-အငန္မ်ား အစားအစာ ေရွာင္ပါ။ တကယ္လို႔ အနာရင္းသလို ျဖစ္လာရင္၊ ျပည္တည္ရင္ Tetracycline, Erythromycin ၂၅ဝ မီလီဂရမ္ ၆ နာရီျခား၊ ဒါမွမဟုတ္ Doxycycline ၁ဝဝ မီလီဂရမ္ ၁၂ နာရီျခား၊ ၄-၅ ရက္ ေသာက္ပါ။

ဝက္ျခံကို လက္နဲ႔ ခဏခဏ မကိုင္ပါနဲ႔။ မ်က္မွာမွာ ေပါက္တဲ့ ဘာအနာျဖစ္ျဖစ္ မမွည့္ေသးခင္ ညွစ္မထုတ္ရပါ။ ေသြးအားအတြက္ Ferrous ေဆး၊ Folic acid ေဆးေတြေသာက္ပါ။ ဝက္ျခံအတြက္ ဗီတာမင္ B အျပင္ A ေသာက္ဘို႔ လိုတယ္။ Zinc ဓါတ္မ်ား အစားအစာ (ပင္လယ္စာ၊ အေစ့အဆံ၊ အသဲ၊ ငါး၊ ဥ၊ ဂ်ံဳ၊) နဲ႔ Chromium ဓါတ္မ်ား အစားအစာ (သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ စပ်စ္သီး၊ အာလူး၊ အမဲသား၊ မံုလာဥစိမ္း၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊) စားပါ။

တကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္ပါ။ ေခါင္းအံုးစြပ္ ၂ ရက္တခါ လဲပါ။ မ်က္ႏွာကို ဆံပင္က လာလာမထိေစသင့္ပါ။

လစဥ္ ရာသီလာေနသူမ်ားလဲ ဝက္ျခံေပါက္တတ္တယ္။ တရားခံက Androgens ပါဘဲ။ ဝက္ျခံမွာ ေခါင္းျဖဴ-ေခါင္းမဲ ၂ မ်ိဳး ရွိတယ္။ အျဖဴက အေရျပားထဲ ျမဳတ္ေနျပီး၊ အမဲက အေပၚမွာ။ ျပည္ျဖစ္လာရင္ ဝါလာမယ္။ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္တာက အျပင္းစားမဟုတ္တဲ့ ဆပ္ျပာ၊ ဗက္တီးရီးယားေသေစႏိုင္တဲ့ neem soaps ဆပ္ျပာလဲေကာင္းတယ္။ မ်က္ႏွာ အဆီမျပန္ေစနဲ႔။ မိတ္ကပ္သံုးစရာရွိရင္ နဲနဲ-ပါးပါးသာသံုးပါ။ အေရျပားက (ဆဲလ္)ေတြ ေလဝေအာင္လို႔။ ေသသြားတဲ့ (ဆဲလ္) ခပ္ညိဳညိဳေတြကို အသာအယာ ဖယ္ထုတ္ေပးပါ။ ေရေႏြးေလးနဲ႔ မ်က္ႏွာသစ္ပါ။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါ။ နံ႔သာျဖဴလိမ္းတာလဲ ေကာင္းပါတယ္။

ရာသီမွန္လာမယ္ဆိုရင္ ဝက္ျခံပါ သက္သာလာမယ္။ အိမ္ေထာင္ရက္သား က်သြားသူမ်ား ေပ်ာက္သြားတယ္။ အိမ္ေထာင္ မရွိေသးသူကုိ ရွိေအာင္ အားေပးတာ မဟုတ္ပါ။ အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္ဆိုတာ “ေနာင္ျပင္ရန္ ခက္သည့္အမ်ိဳး သံုးပါး” ထဲမွာပါလို႔ ဝက္ျခံ ေပ်ာက္ခ်င္တာေလးနဲ႔ မျမန္ဆန္ေလနဲ႔။

အပ်ိဳေလး-အပ်ိဳၾကီးမ်ားလည္း ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ တားေဆး (အမ်ားဆံုးသံုးၾကတဲ့ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲ စားေဆး) ကို ေသာက္ရင္ ရာသီလာရက္ မွန္ေစတယ္။ ၂၈ ျပားပါတဲ့ ေဆးကပ္မွာ ၂၁ လံုးက အေရာင္တမ်ိဳး၊ ၇ လံုးက အေရာင္တမ်ိဳး လာေလ့ရွိတယ္။ အျဖဴေရာင္ ၂၁ လံုး ေသာက္ေနတံုး ရာသီမလာဘဲ၊ ဒီေဆးလံုးေတြ ကုန္တာနဲ႔ ရာသီလာမယ္။ ဒီေဆးကပ္ကို အနည္းဆံုး ၃-၄ လ ဆက္ေသာက္လိုက္ရင္ သူ႔ဖါသာသူ ရာသီလာရက္ မွန္ေစႏိုင္တယ္။

ဆရာ့ေဆးခန္းမွာ ဒီလိုျဖစ္တဲ့ မိန္းကေလးေတြလာရင္ ကုိယ္ဝန္တားေဆးကပ္ကို တလံုးခ်င္း ေဖါက္ျပီး ေပးလိုက္တယ္။ အပ်ိဳမိန္းကေလးကို သူမ်ားျမင္ အထင္မလြဲေစေအာင္ေပါ့။ ေကာင္းသြားၾကပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၁-၄-၂ဝ၁ဝ

Q 4: သမီး ပံုမွန္ရာသီက ၂၈ ရက္ ၁ ခါ လာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ရာသီလာျပီး ၁ဝ ရက္ ၂ ပတ္ေလာက္ေနရင္ နဲနဲ ျပန္လာေနတတ္တယ္။ ပံုမွန္လုိေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ အေပ့ါသြားရင္ ထြက္လာတာမ်ိဳး အျဖဴနဲ႔ ေရာျပီး ထြက္လာတာမ်ိဳး။ Daily pad အေသးေလးေတြ သံုးရတာေပါ့။ အဲဒါဘာလုိ႔ျဖစ္တာလဲ။ တခုခုမ်ား အထဲမွာ ျဖစ္ေနလုိ႔လား။ အရင္က မျဖစ္ဖူးပါဘူး ဒီလုိျဖစ္တာ ၃-၄ လ ေလာက္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁ ပတ္က အိမ္ေထာင္က်ပါတယ္။ မဂၤလာဦးည ျပီးေတာ့ ေနာက္ ၃-၄ ရက္ ေလာက္မွာ အဲလိုမ်ိဳး ဆီးသြားတဲ့အခ်ိန္ ေလလည္တဲ့အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ အနီထြက္လာတယ္။ အဲဒါက ပံုမွန္ပဲလား။ အဲလုိျဖစ္တဲ့ ဒီအပတ္မွာ ျပန္ေနျဖစ္ေတာ့ စ စျခင္းေတာ့ ဘာမွ မျဖစ္ေပမယ့္ ေနာက္ေတာ့ အနီနဲနဲ ဆင္းလာတယ္။ သမီးတုိ႔ အသက္ ၂၈ ကိုယ္စီပါ။ ေယာက္်ားကေတာ့ ဘာမွ မျဖစ္ပါဘူး။ က်န္းမာပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ နာက်င္မႈေတာ့ မရွိပါဘူး။ ကိုယ္ဝန္တားေဆး မသံုးပါဘူး။ ယားတာေတာ့ မျဖစ္ပါဘူး။ အရင္ထဲက အျဖဴကေတာ့ တခါတေလ ဆင္းတယ္။ အိမ္ေထာင္က်တာ ျပီးခဲ့တဲ့ အပတ္ကမွပါ။ အိမ္ေထာင္မက်ခင္ ၄-၅ လ ေလာက္မွာ အဲလုိ ျဖစ္တာကို သတိထားမိတာပါ။ အနီသက္သက္ဆင္းလာတာမ်ိဳး အျဖဴနဲ႔ ေရာပါလာတာမ်ိဳးပါ။ သူလဲ လန္႔ေနသလုိ သမီးလဲ လန္႔ေနတယ္။

အိမ္ေတာင္က်တာနဲ႔ မဆိုင္ဘဲ မက်ခင္ကတည္းက ျဖစ္တာမို႔ အိမ္ေထာင္ဘက္က ျပႆနာ မဟုတ္ႏိုင္ေတာ့ပါ။ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ STD ေတြကိုပါ လက္ညွိဳးထိုးစရာ မလိုေတာ့ဘူးေပါ့။

ျဖစ္တတ္တဲ့ အေျခအေနတခုသာ ျဖစ္တယ္။ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ရာသီမ်ားလာတဲ့သေဘာျဖစ္ဘို႔ မ်ားတယ္။ ဒီအသက္မ်ိဳးမွာ ေရာဂါၾကီး မျဖစ္သေလာက္ပါ။ ဆီးစပ္ေနရာကို ဖိၾကည့္လို႔လဲ နာပံုမေပၚပါ။ နာရင္ မ်ိဳးပြါးလမ္းေၾကာင္း ပိုးဝင္တာမ်ိဳး စဥ္းစားရတယ္။ အခု ဟုတ္ပံုမရပါ။ တျခားေနရာ (ႏွာေခါင္း၊ သြားဖံုး) ကေန ေသြးမယိုတာ မျဖစ္ဘူးလို႔ ယူဆပါတယ္။

ဒီေတာ့ ရာသီမွန္ေအာင္လုပ္ဘို႔ဘဲလိုမယ္။ ဘာမွ မလုပ္ဘဲေနရင္ေတာင္ မွန္လာတတ္ေသးတယ္။ အိမ္ေထာင္က် လိုက္ေတာ့ ေဟာ္မုန္းအခ်ိဳးအစားလဲ ေျပာင္းလာႏိုင္လို႔ပါ။

အိမ္ေထာင္က်ျပီး ဆက္ျဖစ္ေနေသးျပန္တာမို႔ OG မျပခင္ ေဆးစားၾကည့္ပါ။ ေမြးလမ္းေၾကာင္းစမ္းတာ လုပ္ရင္ ပိုျပီး ခန္႔မွန္းႏိုင္တယ္။ အလြယ္ဆိုးနည္းကေတာ့ ကုိယ္ဝန္တားေဆး ေသာက္ပါ။ အမ်ားဆံုးသံုးေနၾကတဲ့ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲေဆးျပား ေသာက္ပါ။ တေန႔ ၁လံုး ၂၈ ရက္ ေသာက္ရတာမ်ိဳး ေျပာတာပါ။ ရွာရတာလဲ အလြယ္ဆံုးျဖစ္တဲ့ေဆးပါ။ ရာသီ တခါဆင္းေအာင္ ေစာင့္ပါ။ ဆင္းတာရပ္တာနဲ႔ ေဆး တေန႔ ၁ ျပားေသာက္ပါ။ ေဆးမကုန္ခင္ ရာသီ ျပန္မဆင္းပါ။ အဲလို လမွန္-ရက္မွန္ျဖစ္တာ ၃-၄ လ ေနာက္မွာ ရပ္လိုက္ပါ။ ေဆးကို မနက္ခင္း ေသာက္တဲ့အက်င့္လုပ္တာ ေကာင္းတယ္။ ေမ့သြားရင္ ေန႔ခင္းေသာက္လိုက္လို႔ ရတာမို႔ ရက္မေက်ာ္ေတာ့ပါ။

အေထာက္အကူအျဖစ္ သံဓါတ္အားေဆးနဲ႔ ဗီတာမင္ စီ ေသာက္ပါ။ က်န္းမာ-ခ်မ္းသာၾကပါေစ။

Q 5:မိန္းကေလးမ်ား အမ်ားအားျဖင္ Menstruation လာတိုင္း ဗိုက္ေအာင့္ၾကတယ္။ အဲဒါကို ဘယ္လိုလုပ္ေပးရမွာလဲ။ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာ ရွိလာႏိုင္သလား။ သိရင္ေဝမွ်ေပးပါ။

A: ရာသီလာရင္နာတာ Dysmenorrhea မွာ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာ မရွိပါ။ NSAIDs ေခၚတဲ့ Aspirin, Ibuprofen, Ketoprofen, Naproxen, Meferannic acid စတဲ့ အနာ-အကိုက္-အဖ်ား သက္သာေဆး တခုခု ေသာက္ပါ။ ေနရာတကာ ဝယ္လို႔ရပါတယ္။ ကုမၸဏီေတြက ေဆးကို နာမယ္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေပးၾကတယ္။ နာတတ္တဲ့သူေတြ ေသြးဆင္းစ ကတည္းက ေသာက္သင့္တယ္။ ၂-၃ ရက္ ထက္မလိုပါ။ တေန႔ ၃ ၾကိမ္ဆို ရတယ္။ ေဆးကို အစာနဲ႔ နီးပါေစ။ တကယ္ ေလနာရွိရင္ သတိထား ေသာက္ပါ။ ဒီေဆးနဲ႔မွ မရသူေတြကို Oral contraceptives ကုိယ္ဝန္ တားေဆး ေပးရတယ္။ နာတဲ့ေနရာကို ေရေႏြးအိပ္ ကပ္ႏိုင္တယ္။ ေလ့က်င္ခန္း လုပ္သင့္တယ္။ ေရေႏြးနဲ႔ ေရခ်ိဳးသင့္တယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Read More...

Collapse...

အသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည့္မွ ဖတ္ပါ (၁၂) မိန္းမပီသတာ စိုးရိမ္စရာမရွိပါ Amenorrhea

ကြ်န္မမွာလဲ ရာသီမမွန္တဲ့ ျပႆနာ ရွိပါတယ္။ ရာသီစလာတဲ့ အရြယ္ ကတည္းက ခုထိမမွန္တာပါ။ အခုအသက္က ၂ဝ ပါ။ အရင္တုန္းက အေတာ္ေလး ပိန္ပါတယ္။ ခုေနာက္ပိုင္းေတာ့ ဝခ်င္လို႕ အစားေတြစား ေလ့က်င့္ခန္းေတြလုပ္နဲ႔ ဝလာတယ္။ ေသြးအားကေတာ့ နည္းပါတယ္။ ပံုမွန္ ၉ဝ-၆ဝ ပဲရွိပါတယ္။ Folic acid ပါတဲ့ Vifron အားေဆးလဲ ေသာက္ပါတယ္။

ရာသီ မမွန္တာကေတာ့ တစ္ခါတေလ ၃ လေလာက္အထိၾကာ တတ္ပါတယ္။ ရန္ကုန္မွာလဲ အာရွေတာ္ဝင္မွာ တစ္ခါ သြားျပပါတယ္။ OG က ဓါတ္မွန္ေတြ ရိုက္ခိုင္းပါတယ္။ ေသြးလဲစစ္ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စစ္ေဆးတာ ေဆြးေႏြးတာ အခ်ိန္ နည္းနည္းပဲ ေပးပါတယ္။ Polycystic Ovarian Syndrome အဲဒါနဲ႕ပါတ္သက္တာ စစ္ရဲ႕လားလဲ မသိပါဘူး။ က်ားေဟာ္မုန္းနဲ႔ ပါတ္သက္တာလဲ စစ္ရဲ႕လား မသိဘူး။ အဲဒါနဲ႕ ေနာက္တခါ ေဆးခန္း မျပျဖစ္ေတာ့ပါဘူး။ ၾကားဖူးတာက လည္ပင္းက သိုင္းရြိဳက္အၾကိတ္ ေၾကာင့္လဲ ျဖစ္တတ္တယ္ဆို ဟုတ္လားဆရာ။ သိုင္းရြိဳက္အၾကိတ္နဲ႕ မိန္းကေလး ရာသီလာတာ ဆက္စပ္မႈ ရွိရင္လဲ ပိုစ့္တစ္ခု တင္ေပးရင္ ဝမ္းသာမွာပါဆရာ။

Polycystic ovary syndrome (PCOS) ဆိုတာ အပ်ိဳေပါက္ကေန ေသြးဆံုးအရြယ္အထိ အမ်ိဳးသမီးမ်ားမွာ ၅-၁ဝ% ရွိႏိုင္တယ္။ ကေလးမရႏိုင္ျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းရင္းေတြထဲမွာ ထိပ္ကျဖစ္တတ္။ အဝလြန္သူ၊ မ်ိဳးဥမထြက္သူ၊ ရာသီ နည္းသူ- မမွန္သူ-မလာသူ။ ေနာက္ျပီး၊ ေယာက္်ားနဲ႔ ဆင္တူတဲ့ လကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ ဝက္ျခံေပါက္၊ မ်က္ႏွာ အဆီျပန္ဆိုတာေတြက Androgen က်ားေဟာ္မုန္း သတၲိကဲတဲ့ သေကၤတေတြရွိသူ။

မၾကာမၾကာေတြ႔ရတတ္တဲ့ မ်ိဳးဥအိမ္အလံုးေခၚတဲ့ Ovarian cyst ျဖစ္တိုင္းလည္း PCOS မဟုတ္သလို PCOS ရွိတိုင္းလဲ မ်ိဳးဥအိမ္ၾကီးေနတာ ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ ရာသီနည္းတိုင္း၊ မမွန္တိုင္း၊ အဝမလြန္-အလြန္ မပိန္ရင္၊ ဒီေရာဂါမ်ိဳး မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ကေလးဖြါးဘူးရင္လဲ ျဖစ္ဘို႔ နည္းတယ္။ မိန္းမပီသသူေတြ စိုးရိမ္စရာမလိုပါ။ မ-လိုလို၊ က်ား-လိုလိုဆိုရင္ လိုတယ္။ စိတ္က “ေယာက္်ားမိန္း” ျဖစ္ေနတာထက္ ရုပ္က ျဖစ္ေနရင္ စစ္ဘို႔လိုတယ္။ ဝက္ျခံထူ၊ အေမႊးၾကမ္း၊ ႏွဳတ္ခမ္းေမႊးေရးေရး ဆိုတာမ်ိဳး ေျပာတာပါ။

Amenorrhea ရာသီမလာျခင္းရဲ႕အေၾကာင္းရင္းဟာ (၁) Hypothalamic-pituitary-ovarian axis ဖိုခေနာက္ဆိုင္ အေၾကာင္းသံုးပါး၊ (၂) ေမြးလမ္းေၾကာင္းခႏၶာေဗဒ ပံုမွန္မဟုတ္လို႔နဲ႔ (၃) ဇီဝအလုပ္ မမွန္တာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ရပါတယ္။

Hypothalamic အေၾကာင္းရင္းဆိုတဲ့ထဲမွာ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာလဲ ပါတယ္။ Pituitary causes ဆိုတာကေတာ့ ႏို႔ထြက္ေစတဲ့ ေဟာ္မုန္း Prolaction သိပ္မ်ားေနရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ Pituitary ကင္ဆာ၊ အမွန္က ဦးေႏွာက္ကင္ဆာပါဘဲ။ သူ႔ကို ဓါတ္ကင္မိလို႔ေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Ovarian မ်ိဳးဥအိမ္ အေၾကာင္းခံထဲမွာ Hyperandrogenemia ေခၚတဲ့ က်ားေဟာ္မုန္းေတြ သိပ္မ်ားေနရင္၊ ဓါတ္ကင္ရရင္၊ ကင္ဆာေဆး ေသာက္ရရင္ ျဖစ္တယ္။

အမ်ိဳးသမီး ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွာ ျပႆနာတခုခု ရွိတာရဲ႕ ဥပမာကေတာ့ သားအိမ္အတြင္းမယ္ တြယ္ကပ္မႈေတြ ျဖစ္ေနတာ၊ Imperforate hyman အပ်ိဳေျမွး လံုးဝပိတ္ေနတာနဲ႔ Vaginal septum ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွာ အကန္႔ ပါေနတာေတြ ပါတယ္။

အပ်ိဳေျမွး လံုးဝပိတ္ေနတာမ်ိဳးက မိန္ကေလးတေယာက္ အရြယ္ေရာက္ခ်ိန္ လြန္တာေတာင္ ရာသီပန္း မပြင့္ေသးတာမ်ိဳး။ အသက္ ၁၄-၁၅ ႏွစ္အထိ ရာသီမလာရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ မသိဘဲ ၾကာသြားလို႔ ဗိုက္ကေလးက ေဖါင္းေဖါင္းလာ၊ မေအက ရာသီအေၾကာင္းေမး၊ မလာေသးဘူးေျပာေတာ့ တမ်ိဳးထင္။ ကံဆိုးရင္ အရိုက္ခံရ။ ႏွိပ္စက္ျပီး ပုလိပ္စစ္စစ္ခံရမယ္။ ေနာက္ဆံုးမွ က်န္းမာေရး အသိရွိသူေတြ ေစာင္မလို႔ ဆရာဝန္လာျပတယ္။ အပ်ိဳေျမွးမွာ ထံုေဆးေလးထိုး၊ ခြဲစိတ္ဒါးနဲ႔ ေဒါင္လိုက္တခ်က္ ကန္႔လန္႔တခ်က္ ခြဲေပးလိုက္တာနဲ႔၊ လားလား ႕႕႕ အမဲ-အညိဳ၊ ေနာက္ နီညိဳညိဳ-အနီ ရာသီေသြး ေဟာင္းေတြ ဒလေဟာ ဆင္းလာတာ၊ ဒီလိုေဝဒနာမ်ိဳး ႏွစ္ခါမက လုပ္ေပးရဘူးတယ္။

ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွာ ေမြးရာပါ အကန္႔ရွိေနတာကို ခပ္ရွားရွား ေတြ႔ဘူးတယ္။ ပါေမာကၡ-မမေတြက ေဆးေက်ာင္းသားမ်ားကို သင္ၾကားဘို႔ ရွားတာမွန္သမွ် စုထားၾကရတယ္ မဟုတ္လား။ “အာစရိရ-ေက်းဇူး”၊ “ဂီလာန-ေက်းဇူး” အထူး မေမ့ပါ။

တျခား အေၾကာင္းရင္းေတြလဲ ရွိေသးတယ္။ “မီးယပ္ပိန္ မီးယပ္ေျခာက္”လို႔ အေခၚခံရသူမ်ိဳး။ ေမာ္ဒယ္ (ငါးေဖါင္ရိုးေျခာက္) သင္တန္းသူမ်ား။ နာတာရွည္ေရာဂါသည္၊ စိတ္ဖိစီးမႈခံစားေနရသူ၊ မူးယစ္ေဆးစြဲသူ၊ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာ မ်ားလြန္းသူ၊ ပဋိသေႏၶတားေဆးနဲ႔ အဆင္မေျပသူ ဆိုတာေတြ ျဖစ္တယ္။ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့သူေတြလဲ ပါတယ္။ (အီသီယိုးပီးယာ) နဲ႔ ျမန္မာဟာ အေၾကာင္းခံမွာ တမ်ိဳးစီေပမဲ့ အက်ိဳးေပးတူၾကတယ္။ ဂုဏ္မယူစရာေပါ့ဗ်ာ။

(သိုင္းရြိဳက္) ေရာဂါ
ရာသီမမွန္တာနဲ႔ လည္ပင္းၾကီးေရာဂါ သိပ္ေတာ့ မဆိုင္ပါလို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လည္ပင္းၾကီး ေဟာ္မုန္းဓါတ္ လြန္ကဲေနသူမ်ိဳးမွာ ျပႆနာ ရွိပါတယ္။ လည္ပင္းက ျမင္သာေအာင္ ၾကီးခ်င္မွ ၾကီးေနလိမ့္မယ္။ ရင္တံုမယ္၊ ႏွလံုးခုန္ ျမန္မယ္။ အိမ္ေထာင္သည္ဆိုရင္ သူ႔ခင္ပြန္းကအရင္ ဇနီးသည္ မူေျပာင္းလာတာကို သတိေကာင္းေကာင္း ထားမိလာမယ္။ စိတ္တို-စိတ္ဆိုးတာ မ်ားျပီး၊ ဘာလုပ္လုပ္ ေဟာေဟာဒိုင္းဒိုင္း။ တက္ၾကြသလား မေမးနဲ႔၊ သူကခ်ည္း ေရွ႕က။ “ကြိဳင္”မွာက ညအိပ္ရင္ သူကသာ ပန္ကာ-ျပဴတင္း ဖြင့္အိပ္ခ်င္လိမ့္မယ္။ ပို အိုက္တတ္တာကိုး။

ဒီလိုျဖစ္လာရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ Thyroid essay စစ္ေဆးလိမ့္မယ္။ မ်ားေနရင္ ေဆးေပးမယ္။ အရင္က စားေဆးသာရွိေပမဲ့ ခုေခတ္မွာ အဏုျမဴေဆးေၾကြးတာ ထိေရာက္ပါတယ္။ မေပ်ာက္ခင္ ရာသီေရာ ကုိယ္ဝန္ကိစၥေတြပါ မမွန္တာျဖစ္ေစတယ္။ တေလာက မိတ္ေဆြတဦးရဲ႕ ဇနီးကို ျမင္တာနဲ႔ သံသယရွိလို႔ ေဆးစစ္ခိုင္းရတယ္။ ဒိအရင္ ကိုယ္ဝန္က ဗိုက္ထဲမွာတင္ ကေလးအေသ Intra-uterine death (IUD) ျဖစ္လို႔ ကုေပးရေသးတယ္။ အခု အဏုျမဴေဆးပါတ္လည္လို႔ အေကာင္းပကတိ ျဖစ္ေနျပီ။ အသိေစာလို႔သာေပါ့။ မ်က္လံုးပါ လကၡဏာျပေနျပီ။ လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္းမ်ားေရာဂါဟာ ၾကာရင္ မ်က္လံုးျပဴးလာတယ္။

မွန္ၾကည့္ရင္ ကိုယ့္မ်က္လံုးကိုယ္ သတိထားၾကည့္ပါ။ “သမင္မ မ်က္လံုး” ထက္ ထူးျပီး၊ “ဇီးကြက္ မ်က္ျပဴး” ျဖစ္ေနသလား။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၄-၂ဝ၁ဝ

Read More...

Collapse...