Showing posts with label Obstetrics. Show all posts
Showing posts with label Obstetrics. Show all posts

Sunday, December 6, 2009

မယံု ပံုျပင္လို ့မွတ္ေလကြယ္

ၾသကာသ ၾသကာသ ၾသကာသ
ကာယ ၀စီ မေနာခ်ီ၍ ၃ျဖာေသာ ေစတနာ၃ျဖာေသာ ဒြါရျဖင့္ ဘုရား ရတနာ တရားရတနာ သံဃာ ရတနာ ရတနာ ၃ပါးတို ့ကို အရိုအေသ အေလးအျမတ္ လက္စံုမိုး ၍ ရွိခိုးပူေဇာ္ ဖူးေမ်ာ္ မာန္ေလ်ာ့ ကန္ေတာ့ပါ၏ ဘုရား။
ထိုမွ တဖန္ မိဘ ၂ပါးဦးထိပ္ထားျပီး သင္ဆရာ ျမင္ဆရာၾကားဆရာတို ့ကို လက္အုပ္ခ်ီမိုး ကန္ေတာ့ပါ၏ ဘုရား
အကိုတို႔ အမတို႔ ညီတို႔ ညီမတို႔
ထံုးစံရွိတဲ ့အတိုင္း အနေႏၱာ အနႏၱ ၅ပါးေတာ့ ကန္ေတာ့ျပီးပါျပီ
ကန္ေတာ့ျပီးတဲ ့ေနာက္ ေရွ ့ကို ကိုယ္မမွန္တာေတြခ်ည္းေရးပါ့မယ္။
မမွန္တာ ဘာေၾကာင့္ေရးလဲဆိုရင္ မွန္တာကို ေရးရဲတဲ ့ သတၱိမရွိလို ့ပါ ခင္ဗ်ား
လာဖတ္တဲ့ သူေတြလဲ မွန္တာကို ဖတ္ရဲတဲ့ သတၱိမရွိေသးဘူးလို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္ ။
ဒီေတာ့ မွန္သေလာက္ မေရးဘဲ မွန္တာကို မွိန္ျပီး သရုပ္ေပၚရံုေလးသာေရးပရေစ
(ေနာက္ တကယ္မွန္ရာဖတ္္ရဲတဲ့ သူမ်ားလာရင္ေတာ့ တမ်ိဳးေပါ့ေလ )
ကဲ ေျပာေန စကားေၾကာရွည္တယ္ ဗိုက္ ၃ဗိုက္ပုံျပင္ စ

ဗိုက္ ၁


ေရွးသေရာအခါ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀တြင္ ရန္ကုန္ျမိဳ ့ေခၚ ေႏြခါ ဖံုထူ မိုးခါေရၾကီး ညခါ ေမွာင္မိုက္ သာယာ လွစြာေသာ ျမိဳ ့ေတာ္ၾကီးတြင္ မလွ မည္ေခၚ မိန္းမေဖၚတေယာက္ ရွိသတတ္။
မလွခမ်ာ ဘြဲ ့တခုရလာ ၀မ္းေရးမလြယ္ အလုပ္က ၾကပ္ ေစ်းေတြကၾကီးမို ့ ရရာ အလုပ္ရွာ ရေလသတတ္ စတိုးဆိုင္ စာေရးမ ျဖစ္ေလေတာ့သကိုး။
လူငယ္ဘာ၀ ႏွလံုး လွဳပ္ရွား အသည္းစကားေျပာ ေတြ ့လာရေလ ခ်စ္သူ တေယာက္ ေမာင္ေခၚသတတ္။
ေမာင္နဲ ့ မယ္မွာ ၂ဖက္ေပါင္းမွ တရံျဖစ္ေသာ ခံုဖိနပ္လို ဘ၀ ၂ခု တခု ေပါင္းရန္ ေန ့စဥ္သာၾကံ။ ရွာေဖြ စုေဆာင္း သူေ႒းေလာင္းထံုး ႏွလံုးမူလဲ
မယ္က စုမိ ကုန္ရျပန္ေလ အေဖေနမေကာင္း။
ေမာင္ကရွာထား ထြက္ရျပန္ေလ အိမ္ဖ်က္အမိန္ ့
ထိုသို ့ျဖင့္လာ ၾကာရွည္ ႏွစ္မ်ား မနဲေလသတည္း။
ထို သို ့ေနလာ တူတူၾကာေသာ္ လူသားစစ္စစ္ ထန္းပလပ္မဟုတ္လို ့ မွားမိ တၾကိမ္ ၂ၾကိမ္ တခါတေလ ၂ခါ ၂ေလ ၃ခါ ၃ေလတည္း။
ထိုသို ့ေနလာ တေန ့ခါေသာ္ ေမာင္လ်ွင္ မေပၚလာ စံုစမ္းမရ လူေပ်ာက္တိုင္လည္း ကူညီပရေစ လူေပြေလတို႔ သတင္းအစ မရွိတည္း။
ထိုသို ့ေနစဥ္ တပူေပၚ ၂ပူဆင့္ ေအးခြင့္မသာ။ ေမ့ခမ်ာမွာ အေရ် ့အလည္ပို္င္း ျပသနာတည္း။
ထိုေသာအခါ ဘာလုပ္မလဲ ေတြးေတာမရ အေျဖရွာရမလြယ္ ။ ေမးခ်ည္ျမန္းလွည့္ ေမ့တကိုယ္။
ဆရာ၀န္ေဆးခန္းမ်ားစြာရိွလွ ထိုေဒသ၀ယ္ ေထာင္က ၃ႏွစ္ ျပဳတ္မည္ ဆမ ေၾကာက္လွေလရာ ကယ္သူမရွိျဖစ္သတည္း။
ေတြ ့သည့္ လက္သည္ ရမ္းကု ေသြးေဆာင္ ဖ်က္ေလေဆာင္ေသာ္ မနိုင္ မရ ေဘးဒုကၡေၾကာင့္ ေသြး သြန္ျပင္းစြာ ေ၀ဒနာႏွင့္ ဖ်ားပါလြန္တက္ လြန္ႏွိပ္စက္သည္ ။ ျမန္းရ မရဏာတည္း။

ဗိုက္ ( ၂)


ေနရာ ေတာပုန္းၾကီး ေရာ္ဘင္ဟုတို ့ ဘုန္းမီးေနလ ထြန္းပခဲ ့ရာ Nottingham ျမိဳ ့ ဆင္ေျခဖံုး မွ GP ေဆးခန္းတခန္း
ဂ်ီပီေပါက္စ ေဒါက္တာ ေအ ငုတ္တုတ္ေလးထိုင္ ကြန္ျပဴတာေပၚက လူနာမွတ္တမ္းတလွည့္ စားပြဲေပၚက လက္မွတ္ထိုးစရာ စာရြက္တထပ္တလွည့္ ၾကည့္လ်က္ အလုပ္မ်ားေနေစ။
ပါးစပ္မွ တိုးတိုးေလးရြတ္ေလ
တိုးတိုးသံ တျဖည္းျဖည္းက်ယ္လာေစ
အဖ ဘိုးမင္းေခါင္ ဘိုးဘိုးေအာင္ မွစ၍ ေလးၿကိုးကိုင္ အေဖရွင္ အေဖႏြဲ ့ ဘိုးေတာ္ျပဴး ဘိုးေတာ္သံခဲ ဘိုးေတာ္ ခ ရွိသမ်ွ ဘိုးေတာ္မ်ား မစပါ။ ရစ္မဲ ့လူနာ မလာပါေစနဲ႔။ ၁၃ႏွစ္မွ ၄၀တြင္း အမ်ိဳးသမီးမ်ားအားလံုး က်န္းမာၾကပါေစ။
၁၅ႏွစ္ေအာက္ လူနာမ်ား ကိုယ္ကိုကိုယ္သတ္ေသခ်င္စိတ္မ်ား ဒီေန ့ မေပၚပါေစနဲ ့ ။ အရက္မူးသမားမ်ား စိတ္ခ်မ္းသာစြာ လြတ္လြတ္ကၽြတ္ကၽြတ္ မူးပါေစ။
ထိုစဥ္ ကြန္ျပဴတာမွ တြီကနဲတခ်က္ျမည္။
သူျဖတ္ကနဲ လူနာမ်တ္တမ္းဖြင့္
လူနာ Miss C age 15 ဟု ေတြ ့
မ်က္ႏွာတခုလံုး အီရန္က စမ္းလိုက္ေသာ န်ဴကလီးယာ ဗံုးမိသလို ရႈံ႕၀င္သြားေစ။
ထိုင္ရာက ထ တံခါးေလးဖြင့္
လူမိခံရေသာ လင္ငယ္မ်က္ႏွာေလးႏွင့္ ( မရြ ံ ့မရဲေလးေပါ့ခညာ ) ထြက္လာ
patient waiting room မွ Miss C ကို ေခၚ
အခန္းထဲျပန္၀င္လာ ေနရာေပးေစ။
ကၽြန္ေတာ္ဘာလုပ္ေပးရပါမလဲ
Miss C glossy lipstick ဆိုးထားေသာ ႏွဳတ္ခမ္းေတာ္ ထူတူတူကို စူတူတူျပဳျပီး piercing လုပ္ထားေသာ လွ်ာနီနီကို ထုတ္လ်က္
တူညားေလ ဟိုဒင္းရွိေနလို႔။
ဟုတ္ဟုတ္ ဟိုေလ ဘယ္ေလာက္ေလာက္
အာတူညားဘယ္သိမလဲ
ေကာင္းပါဘီ။ ဘာလုပ္ေပးေစခ်င္ပါသလဲ
အာေဒါက္တာကလဲ တုံးလိုက္တာ။ တူညား အဲဒါမလိုခ်င္ဘူး။ ဖ်က္ေပးပါ။
ေကာင္းပါျ႔ပီ အရင္က
အင္း ဒါပါနဲ႔ ဆို ၃ခါ ။
ဟုတ္ ဟုတ္ ဟိုေလ safe sex and contraception
အို အဲဒါေတြေနာက္မွေျပာ။ ဒါေတြ အကုန္သူမ်ားသိျပီးသား။
(သက္ျပင္းေလးတခ်က္ခ်ျပီး ) ေဒါက္တာေအ ဖုန္းေကာက္ကိုင္
ဟုတ္ကဲ့ switch please put me thru to TOP unit please
ဟုတ္ကဲ ့ TOP ကပါလားခင္ဗ်ား G3 P0+2 LMP unknown
ဟုတ္ကဲ့ခမ်ာ
ကဲ မစီ ေရွ ့အဂၤါကို ေဆးရံုၾကြပါ။ ဟိုမွာ ဖ်က္ေပးဘို ့ အသင့္ပါဘဲတဲ့
တူညားမွာကားမရွိဘူးေလ ေဒါက္တာၾကီးရဲ ့
ဟုတ္ ဟုတ္
ကၽြန္ေတာ္နဲ႔လိုက္ခဲ့ပါ ။
သူကေရွ ့ေဆာင္ reception ကိုေခၚသြား
Miss C အတြက္ ေရွ ့ အဂၤါကို အိမ္ကေန ေဆးရံုထိ ကားစီစဥ္ေပးပါေနာ္ ဟု မွာ
အခန္းထဲ ျပန္၀င္လာ
တခါးေလးကို အသာပိတ္
ျပီးမွ
နံရံကို လက္သီးနဲ ့ထိုး
ဘိုးေတာ္ေတြ ဘာဘိုးေတာ္ေတြလဲ တေယာက္မွ အသံုးကိုမက်ဘူး ဟု တိုးတိုးေအာ္ေစ ။
ကားလိပ္က်

ဗိုက္ ၃


ဟုတ္ကဲ့
ခုလို community midwifery team က midwife ( ၀မ္းဆြဲသည္ ) တေယာက္အေနနဲ ့ ခုလို GP Registrar ေတြကို လက္ခ်ားေပရတာ ကၽြန္မအလြန္မွ ၀မ္းေျမာက္ပါတယ္ရွင္
ကၽြန္မအေနနဲ ့ ခု ကၽြန္မတို ့ ေန ့စဥ္ ပံုမွန္ေဆာင္ရြက္ေနရတဲ ့ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေစာင့္ေရွာက္မွဳ လုပ္ငန္းကို ကၽြန္မရွင္းျပပါ့မယ္။
ပံုမွန္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္တေယာက္ဟာ ၆ပါတ္နဲ ့ ၁၀ပါတ္ၾကားမွာ က်မတို ့နဲ ့ ဗိုက္အပ္ပါတယ္။
ပထမအၾကိမ္ မွာ လူနာရဲ ့ ေဆးမွတ္တမ္း၊ obs history , smoking and drinking history and social history ကိုယူရပါတယ္
အဲကေန pregnancy risk ကို တြက္ခ်က္ျပီး High Risk medium and low risk စခြဲပါတယ္
High Risk ဆိုရင္ေတာ့ အိုဂ်ီကိုေစာစြာ အပ္ရပါတယ္
မဟုတ္ိရင္ေတာ့
၁၂ပါတ္မွာ Ultrasound scan ( dating scan )
၁၅ ပါတ္မွာ ေသြးစစ္ရပါတယ္
ေသြးစစ္ရာမွာ
Full blood count
Blood grouping ( Rh as well )
screening of blood borne viruses and toxoplasmosis and syphilis and rubella antibodies
Down's risk assessment လုပ္ပါတယ္။
ေနာက္ ၂၀ပါတ္မွာ Detail scan ရိုက္ပါတယ္။
ကိုယ္၀န္သည္ကို ၂၀ပတ္ကေန ၃၂ပတ္ထိ ၄ပတ္တၾကိမ္
၃၂ကေန ၃၆ပတ္ထိ ၂ပတ္တၾကိမ္နဲ ့ ၃၆ကေနေမြးတဲ ့ထိ တပတ္ တၾကိမ္ ၾကည့္ေပးပါတယ္ရွင္
ေမြးရာမွာေတာ့ high risk and medium risk ေတြကို ေဆးရံုပို ့ျပီး ေမြးေစေပမဲ ့ low risk ကိုေတာ့ သူတို ့လဲ ဆႏၵရွိမယ္ဆို အိမ္မွာဘဲ ေမြးေစပါတယ္ရွင္ ။
ကၽြန္မတို ့ထူးျခားတာကေတာ့ ေဆးလိပ္နဲ ့ အရက္စြဲမိခင္မ်ားကို ေဆးလိပ္ျဖတ္အရက္ျဖတ္ အထူး ျပဳလုပ္ေပးသလို ေဆးစြဲ မိခင္ေလာင္းမ်ားကို လဲ Drug worker နဲ ့ အတူတြဲ ေစာင့္ေရွာက္ပါတယ္ရွင္။
လူမွဳ၀န္ထမ္း႒ာနအေနနဲ ကေတာ့
၁) မိခင္ေလာင္းတိုင္းဟာ စသိသည္မွ ေမြးျပီး ကေလး ၁ႏွစ္ထိ အခမဲ ့ ေဆးထုတ္ခြင့္
၂) ၀င္ေငြနဲ မိခင္ေလာင္းမ်ားကို income support
၃) အိမ္မဲ ့ သို ့မဟုတ္ အိမ္အေနအထာူ မေကာင္းေသာ မိခင္ေလာင္းမ်ားက္ို အစိုးရ အိမ္ရာအျမန္ရေအာင္ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္ရွင္
ေမးခြန္း ရွင္ရဲ ့ အေမးကို ေျဖရမယ္ဆိုရင္
down risk high ျဖစ္ေနရင္
၂၀ပတ္မွာ detailed scan ရိုက္ပါတယ္
nuchal thickness တိုင္းသလို တခါထဲ amniocentesis offered
တကယ္လို႔ trisomy 21 တခုထဲ စစ္ခ်င္ရင္ေတာ့ အခမဲ့ပါ
၂ပတ္ေလာက္ၾကာတတ္ပါတယ္
full genetic mapping လိုခ်င္ရင္ေတာ့ ေပါင္ ၈၀ က်ျပီး ၁ပတ္အတြင္း အေျဖသိရပါတယ္ရွင္
ဟုတ္ကဲ့
ယူေက တနိုင္ငံလံုးအေနနဲ ့ကေတာ့ Birth rate: 10.65 births/1,000 population (2008 est.)
Infant mortality rate: total: 4.85 deaths/1,000 live births
male: 5.4 deaths/1,000 live births
female: 4.28 deaths/1,000 live births (2009 est.)
thanks you all

Read More...

Wednesday, December 2, 2009

ေယာက္်ား ေဖါင္စီး၊ မိန္းမ မီးေန

ကေလးမီးဖြါးရတာ ဘယ့္ေလာက္ အႏၲရာယ္မ်ားလဲဆိုတာကို တင္စားေျပာလိုက္တဲ့ စကားပါ။ အေတာ္ကို မွန္ပါတယ္။ တကမာၻလံုး ၁ ႏွစ္ ၁ ႏွစ္၊ သန္းတ၀က္မက ကေလးမီးဖြါးရင္း ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြ ေသေနရဆဲပါ။ ဟိုအရင္ ေခတ္ေဟာင္းသမိုင္းမွာ ၁၀၀ မွာ ၁ ေယာက္ ေသခဲ့ႏိုင္တယ္လို႔ ထင္ၾကတယ္။ ၁၈၀၀ ခုႏွစ္မ်ား ကေတာ့ အဆိုးဆံုးမို႔ ၄၀%ေတာင္ ေသဆံုးရသတဲ့။ ၁၉၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေတြမွာေတာ့ ၁% ရွိခဲ့တယ္။

ကေလးဖြါးရင္း မိခင္ေတြ ဘာ့လို႔ ေသဆံုးရသလဲဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမယ္ ေသြးသြန္ (ေသြးလြန္) တာက ထိပ္ဆံုးကပါ။ ေရာဂါပိုး၀င္တာက ဒုတိယ၊ ကိုယ္၀န္ပ်က္တာျဖစ္ျဖစ္ ဖ်က္တာျဖစ္ျဖစ္ မွားလို႔ ေသရတာကလဲ အေရအတြပ္မွာ ဒုတိယအဆင့္နဲ႔ အတူတူဘဲ။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္တံုး ကိုယ္ေတြေရာင္ ေသြးဖိအားေတြ တက္တဲ့ ကိုယ္၀န္ ေသြးဆိပ္တက္ ေရာဂါ ဆိုတာက တတိယ လိုက္တယ္။ ေမြးလမ္းကေန မေမြးႏိုင္လို႔က စတုတၴေနရာမွာ ရွိတယ္။

“ေယာက္်ား ေဖါင္စီး၊ မိန္းမ မီးေန” ဒီစကားက ေပၚတာ ၾကာျပီနဲ႔ တူပါတယ္။ ကေန႔ေခတ္မွာ ကေလး မီးဖြါးရတာက အဲေလာက္ အဖိတ္အစင္ မမ်ားေတာ့ပါ။ ပိုးသတ္ေဆးေတြ ေပၚလာတာရယ္၊ ေသြးသြင္း ေပးႏိုင္လာတာရယ္၊ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြကို ပိုျပီး ေကာင္းေကာင္း ေစာင့္ေရွာက္ေပးႏိုင္လာတာေတြေၾကာင့္ မေအေတြ အေသနဲလာရတာပါ။ အရင္ေလာက္ သိပ္မဆိုးေတာ့ဘူးေပါ့။

ဆိုးတယ္၊ မဆိုးဘူးဆိုတာကို တိတိက်က်ေျပာရင္ ေဆးပညာမွာ maternal mortality ratio (MMR) လို႔ ေခၚတာနဲ႔ စာရင္းေကာက္ တြက္ခ်က္ရတယ္။ ကေလး ၁ သိန္းေမြးတိုင္း ေမြးရင္းေသဆံုးရတဲ့ မိခင္ ဘယ္ေလာက္ ရွိလဲဆိုတာကို ေျပာတာပါ။

ကေလးမီးဖြါးျပီး ေသတယ္ဆိုတာ အဆန္းေတာ့ မဟုတ္ပါ။ သိဒၶတၴေမြးျပီး၊ မယ္ေတာ္ မဟာမာယာေဒ၀ီ လဲ လုမၺိနီသာေမာ အင္ၾကင္းေတာထဲမွာ ေသဆံုးခဲ့ရတာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀၀ ေက်ာ္က တကဲ့ အျဖစ္အပ်က္ပါ။ ပံုျပင္ေတြ၊ ၀တၴဳေတြထဲမွာလဲ တကူးတက ထည့္ေရးၾကတာ ေတြ႕ရပါမယ္။ မင္းသမီးေလး (စႏိုး၀ိႈက္) အေမက ဆံုးသြားလို႔ ဘုရင္က ေနာက္မိန္းမ ယူရတာက ေခ်ာေတာ့ ေခ်ာေပမဲ့ စိတ္က အက်ဥ္းတန္၊ ကေ၀ပညာလဲ တတ္သတဲ့။ စစ္နဲ႔ျငိမ္းခ်မ္းေရး ထဲမယ္ မင္းသား (အင္ဒရူး) ဇနီးဟာ သားေလး (နီကိုလိုင္) ကို ေမြးျပီး ေသဆံုးသြားရတယ္။ (အိုလီဗာ တြစ္) ကလဲ မိတဆိုးဘဲ မဟုတ္လား။

ရုပ္ရွင္ေတြမွာလဲ ပါတာဘဲ။ (ေဇာရိုး မ်က္ႏွာဖံုး)ထဲမယ္ လူဆိုးၾကီး (ရဖယ္လ္ မြန္တဲရိုး)ကေန (အလီနာ) အေမကို ျပစ္သတ္၊ ကေလးေမြရင္း ေသရတာလို႔ လိမ္ေျပာျပီး၊ ေမြးစားခဲ့တယ္။ (ဟယ္ရီေပၚတာ) ထဲမွာလဲ (ေလာ့ဒ္ ဗိုလ္ဒမ္ေမာ့တ္) ရဲ႕အေမ (မာရုပ္ ေဂါက္-ရစ္ဒယ္လ္) ကလဲ ကေလးေမြးျပီး ေသသြားရတယ္။

ထင္ၾကမဲ့အတိုင္း အဆိုးမွန္သမွ် အာရွ၊ အာဖရိကမွာဘဲေပါ့။ အေကာင္းဆံုးက အေအးဆံုးျဖစ္တဲ့ အိုက္စလန္ မွာ ၁ သိန္း ေမြးလို႔ ၁ ေယာက္ေတာင္မွ မေသဘူးတဲ့။ အေမရိကားမွာေတာ့ ၁၁ ေယာက္ေသတယ္။ ေသရတဲ့ မိခင္ ၉၀-၉၉% က ဖြံ႔ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြမွာပါ။ ဗမာျပည္ဟာ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္ကတည္းက စာရင္း၀င္ခဲ့ရျပီး၊ ကေန႔အထိ ျပန္မထြက္ႏိုင္ေသးတဲ့ အဆင္းရဲဆံုးတိုင္းျပည္ LDC ျဖစ္တယ္။ ခ်မ္းသာတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြထက္ LDC ေတြက အဆ ၃၀၀ ပိုဆိုးပါသတဲ့။ ဒါ့ေၾကာင့္လဲ “မိန္းမမီးေန” ဆိုတာကို ဗမာစကားနဲ႔ တိတိက်က် ရွိေနေသးတာ ျဖစ္မွာေပါ့။

ကုလသမဂၢ အဖြဲ႔အစည္းေတြျဖစ္တဲ့ WHO, UNICEF, UNFPA နဲ႔ ကမာၻ႔ဘဏ္တို႔က ျပဳစုထားတဲ့ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ စာရင္း အရဆိုရင္ ကေလး ၁ သိန္းအရွင္ေမြးရင္ မီးတြင္း ေသဆံုးရတဲ့ မိခင္ေပါင္း ၅၀၀ ေက်ာ္တာ ၆၅ ႏိုင္ငံ ရွိတဲ့ထဲမယ္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ၅၁၀ နဲ႔ပါတယ္။ ပိုဆိုးတာက ၁၀၀၀ ေက်ာ္ရွိတာ ၃၃ ႏိုင္ငံ၊ ၂ ေထာင္ေက်ာ္ ၆ ႏိုင္ငံနဲ႔ ဘိတ္ဆံုးဟာ ၃၇၀၀ နဲ႔က (ဆာရာလီအြန္) ျဖစ္တယ္။

ကြ်န္ေတာ္တို႔ တိုင္းျပည္မွာက သုေတသနဆိုတာ အေတာ္ၾကီး နည္း၊ အေတာ္ၾကီး ခက္ခဲေနေသးတယ္။ တာ၀န္ရွိသူေတြကေနသာ ကိုင္တြယ္ ထုတ္ျပန္ေလ့ရွိတဲ့အျပင္ မေကာင္းတဲ့ စာရင္းဆို မျပတတ္တဲ့ အက်င့္က ပါေနတယ္။ တာ၀န္ရွိသူေတြလို႔ ေျပာတာကိုက မွားေနတယ္။ က်န္းမာေရး ျပႆနာကို ေကာင္းမြန္ တိုးတက္ေအာင္ ေျဖရွင္းရာမွာ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြနဲ႔ က်န္းမာေရးနယ္မွာ လုပ္ေနၾကသူေတြခ်ည္းနဲ႔ မလံုေလာက္ပါ။

မေအေတြ အေသနဲလာရတဲ့ တျခား အေရးၾကီးတဲ့ အေၾကာင္းတခုကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးပါ။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ပိုဂရုစိုက္ေပးဘို႔ လိုတယ္ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအျမင္၊ လူမႈေရးအသိ ေကာင္းလာလို႔ ျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႔ အစည္းေတြ၊ လူမႈေရး အသင္း အပင္းေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး အစုအစည္းေတြဟာ ေနရာတိုင္းမွာ အေရးပါလွပါတယ္။ သူ႔အသိစိတ္နဲ႔သူ ဖြဲ႔ၾကရတာျဖစ္ဘို႔လဲ လိုပါမယ္။

CEDAW လို႔ေခၚတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ခြဲျခားဆက္ဆံခံရမႈမ်ိဳးစံု ပေပ်ာက္ေရး ေကာ္မတီဆိုတာရွိတယ္။ ကုလသမဂၢ ေအာက္ကပါ။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္က ျမန္မာကိုယ္စားလွယ္ကေန ၁၀၀၀ မွာ ၁ ေယာက္ ေသေနတာက ၂၀၀၀ မွာ ၁ ေယာက္သာ ေသေအာင္ လုပ္မယ္လို႔ နယူးေယာ့မွာ ကတိေပးခဲ့တယ္။ ဘယ္ေလာက္ ေကာင္းသလဲ။

လက္လွမ္းမီသေလာက္ စာရင္းလိုက္ရွာေတာ့ ၁၉၉၅ မွာ MMR ၁၇၀ ေယာက္လို႔ UNDP စာရင္းတခုမွာ ေတြ႕တယ္။ ၁၉၉၉ တံုးက (ဆာေဗး)လုပ္ေတာ့ ၂၅၅ ေယာက္လို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ ေနာက္ထပ္ ေတြ႔ရတာက ၁၉၉၀ မွာ ၅၈၀၊ ၂၀၀၀ မွာ ၃၆၀၊ ၂၀၀၇ မွာ ၃၂၀ ဆိုျပီး ေတြ႕ရတယ္။ ဒီထဲမွာ ၁၉၉၅ နဲ႔ ၁၉၉၉ က စာရင္းေတြကို ထည့္မေရးတာ သတိထားမိမွာပါ။ ေနာက္ႏွစ္ေတြမွာ ပိုဆိုးသြာတဲ့ သေဘာျဖစ္ေနလို႔ စာရင္း မသြင္းေတာ့တာနဲ႔ တူတယ္။ မီးတြင္းမွာ ေသသြားရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ား စာရင္းေတာင္ အသြင္းမခံရပါလား။

သတင္းတို႔၊ စာရင္းတို႔ ထုတ္ျပန္ေတာ့ အရင္စာရင္းနဲ႔ ေနာက္စာရင္း ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ “တိုးတက္၊ ေကာင္းမြန္၊ ေအာင္ျမင္တယ္” ဆိုတာကို သိပ္ေျပာခ်င္ၾကတယ္။ အေကာင္းေတြ တိုးလာေစ၊ အဆိုးေတြ နည္းလာေစဆိုမွ မ်က္ႏွာပန္းက လွမွာကိုး၊ သတိၾကီးၾကီး ထားတတ္ၾကတယ္။ သတိၾကီးတယ္ဆိုတာ ေကာင္းတာေပါ့။ သတင္းေရးသူေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိသလို ကိုးကားတာကလဲ တမ်ိဳးတမ်ိဳးၾကီး ျဖစ္ေနမွာပါဘဲ။ ဗမာျပည္မွာ စာရင္းဇယား၊ ကိန္းဂဏန္းဆိုတာ ကိုးကားခ်င္ရင္ ေလဖမ္း ဒန္းစီးရသလိုမ်ိဳးကိုး။

ကြ်န္ေတာ္တို႔တိုင္းျပည္မွာ ၁ ႏွစ္မွာ ေမြးလူနာေပါင္း ၁႕၃ သန္းရွိပါတယ္။ ၂၀၀၅ ေမလ ၂ ရက္က (ဆင္ဟြာ) သတင္း ဌာနကေန က်န္းမာေရးဌာနကို ကိုးကားျပီး ျမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၁၂၀ က၊ အိမ္ေထာင္စုေပါင္း ၂ သိန္းခြဲကို UNICEF နဲ႔ေပါင္းျပီး၊ ဆန္းစစ္မယ္လို႔ ပါတယ္။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ တံုးက ေမြးလူနာ ၁ သိန္းမွာ ေသရတဲ့ မိခင္ေပါင္းက ၄၃၀၀ ရွိတယ္လို႔ပါတယ္။ ၂၀၀၉ ဇႏၷ၀ါရီလ သတင္းတခုမွာ UN Population Fund (UNFPA) အဆိုအရ ႏွစ္တိုင္း မိခင္ေပါင္း ၃၈၀၀ ေသဆံုးေနရတယ္လို႔ ဆိုတယ္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္အတြင္း ကေလးဖြါးရာမွာ ၅၇%ကဘဲ ၾကြမ္းက်င္တဲ့ သူေတြနဲ႔ ေမြးၾကတယ္။ ေသဆံုးရသူေတြထဲက ၈၇% က ေတာပိုင္းမွာ ျဖစ္တယ္။ ေသသူေတြဟာ ေဆးရံု ေဆးခန္းမွာ ၁၀%၊ လမ္းမွာ ၂% နဲ႔ အိမ္မွာက ၈၈% ရွိတယ္လို႔ တိတိက်က် ေတြ႔တယ္။ သားဖြါး ဆရာမတေယာက္ဟာ ရြာ ၁၆ ရြာကို ၾကည့္ေပးေနရတယ္လို႔ပါ ေထာက္ျပတာ ေတြ႔ရတယ္။ ျပည္နယ္တခုမွာ အရံသားဖြါးဆရာမ ျဖစ္ေအာင္ သင္တန္းေပးတာ ၃ လစာကို ၁ ပါတ္ထဲ ေပးလိုက္သတဲ့။ ဒီလို သတင္းအမွန္မ်ိဳးက စာရင္းဇယား၊ သတင္းမ်ားမွာ ပါတာမဟုတ္ဘူး။

၂၀၀၉ ဇြန္လ တတိယပါတ္ထုတ္ (ျမန္မာ တိုင္းမ္) မွာ မိခင္ႏွင့္ကေလး က်န္းမာေရး တိုးတက္လာတယ္လို႔ ဖတ္ရတယ္။ သာဓုေခၚရမွာေပါ့။ တပါတည္း မွတ္ခ်က္ျပဳထားတာက တိုးတက္လာတယ္ ဆိုတာကို ကိန္း ဂဏန္းေတြနဲ႔ ျပမရဘူးတဲ့။ ဘာ့လိုလဲဆိုေတာ့ ခိုင္လံုတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ ရဘို႔ ခက္ခဲလို႔ပါတဲ့။ အားရွိစရာလို႔ ေျပာရမလားေတာ့ မသိဘူး၊ ဗမာျပည္ဟာ အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ အဆိုးဆံုးျဖစ္ေပမဲ့ ၂၀၀၅ မွာ ၁၉၉၀ ကထက္ ၄၅႕၅% ေတာင္မွ ေလ်ာ့က်ခဲ့တယ္။ ၂၀၁၅ ေရာက္ရင္ မီးတြင္းေသႏွဳန္းကို ၄ ပံု ၃ ပံု ေလ်ာ့က်ေစရမယ္တဲ့။ ဒုတိယအၾကိမ္ သာဓုေခၚပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂-၁၂-၀၉

Read More...

Wednesday, July 29, 2009

Menopause in women

အမ်ဳိးသမီးမ်ား ေသြးဆံုးျခင္း



အမ်ဳိး သမီးမ်ား ေသြးဆံုး ျခင္း (Menopause) ဆို သည္မွာ ပံုမွန္ ရာသီေသြး အနည္းဆံုး (၁) ႏွစ္ထိ ရပ္ဆိုင္း သြားျခင္း ကို ေခၚဆို ပါတယ္... မ်ားေသာ အားျဖင့္ ေသြးဆံုး ျခင္းဟာ အသက္ ၄၅ မွ ၅၅ ႏွစ္ အတြင္း ျဖစ္ေပၚ ေလ့ ႐ွိျပီး ပ်မ္းမွ် အားျဖင့္ ၅၁ ႏွစ္ ျဖစ္ပါတယ္.. အခ်ဳိ႕ အမ်ဳိး သမီး မ်ားတြင္္ ေစာ၍ ျဖစ္ေပၚ တတ္ျပီး အခ်ဳိ႕မွာ ေနာက္က် တတ္ ပါတယ္... အၾကမ္း ဖ်င္း ဆိုရ ပါက မိခင္၏ ေသြးဆံုး ခ်ိန္ နဲ႔လည္း တူညီ တတ္ ပါတယ္...


ေသြးဆံုး ျခင္းဟာ ေရာဂါ တစ္ခု မဟုတ္ပဲ အမ်ဳိး သမီးတိုင္း အခ်ိန္တန္ လွ်င္ ၾကံဳေတြ႔ ရမယ့္ ခႏၶာ ကိုယ္ရဲ႕ ဇီ၀ ကမၼ ေျပာင္းလဲမႈ ျဖစ္စဥ္ တစ္ရပ္သာ ျဖစ္ပါတယ္... ေသြးဆံုး လွ်င္ ခႏၶာ ကိုယ္တြင္း ႐ွိ မ်ုဳိးဥအိမ္ (Ovaries) လုပ္ငန္း မ်ား လံုး၀ ရပ္ဆိုင္း သြားျခင္း ပဲျဖစ္ ပါတယ္... အမ်ဳိး သမီးမ်ား ႐ွိ မ်ဳိးဥ အိမ္ဟာ သားအိမ္ ၏ ေဘးတစ္ဖက္ တစ္ခ်က္ စီမွာ ႐ွိျပီး အ႐ြယ္ နဲ႔ ပံုသ႑ာန္ မွာ မက္မြန္ သီး ႏွင့္ ဆင္တူ ပါတယ္... မ်ဳိးဥ အိမ္မွ လစဥ္ မမ်ဳိးဥ (ova) ထုတ္လုပ္ ေပးျပီး မ,ေဟာ္မုန္း အီစထ ႐ိုဂ်င္ (Estrogen) ကို ပံုမွန္ ထုတ္ေပး ပါတယ္... အီစထ ႐ိုဂ်င္ ေဟာ္မုန္း ဟာ အမ်ဳိး သမီးမ်ား အတြက္ အေရး ပါတဲ့ ေဟာ္မုန္း တစ္မ်ဳိး ျဖစ္ျပီး အမ်ဳိး သမီး သဘာ၀ အခ်ဳိး အစား၊ လစဥ္ ရာသီေသြး ျဖစ္စဥ္၊ ကိုယ္၀န္ ေဆာင္ျခင္း တို႔တြင္ အီစထ ႐ိုဂ်င္ က ထိန္းခ်ဳပ္ လုပ္ေဆာင္ ေပးပါတယ္... ဒါ့ျပင္ အီစထ ႐ိုဂ်င္ က အ႐ိုးကို ပါးလႊာ ျခင္း မ႐ွိ ေအာင္လည္း ကာကြယ္ ေပး ပါတယ္...


ေရာဂါ တစ္မ်ဳိးမ်ဳိး ေၾကာင့္ မ်ဳိးဥအိမ္ ႏွစ္ခု လံုး ျဖတ္ထုတ္ လိုက္ရ ပါက လည္း ခဲြစိတ္ မႈေၾကာင့္ ေသြးဆံုး ျခင္း (Surgical Menopause) ျဖစ္ ေပၚေစ ပါတယ္.. လူအမ်ား ထင္မွတ္ မွားတဲ့ အေၾကာင္း တစ္ခု ကေတာ့ ေရာဂါ အေျခ အေန တစ္ခုခု ေၾကာင့္ သားအိမ္ ထုတ္ရ လွ်င္ ေသြးဆံုး ျပီဟု ယူဆ ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္... အမွန္မွာ သားအိမ္ ခ်ည္း သက္သက္ ထုတ္ရျပီး မ်ဳိးဥ အိမ္ က်န္႐ွိ ေနလွ်င္ ေသြးဆံုး ျခင္း ျဖစ္စဥ္ မေရာက္ ႐ွိပဲ ရာသီ ေသြး မေပၚတာ ပဲ႐ွိ ပါတယ္... မ်ဳိးဥ အိမ္မွ အီစ ထ႐ိုဂ်င္ ကို ဆက္လက္ ထုတ္ေပး ေနလို႔ ေသြးဆံုး ျခင္း လကၡဏာ မ်ား မခံ စားရပါ...


ေသြးဆံုး ျခင္းျဖစ္ လွ်င္ ေပၚေပါက္ လာမယ့္ လကၡဏာ မ်ားမွာ

  • မ်က္ႏွာ နဲ႔ ခႏၶာ ကိုယ္ တစ္ခု လံုး ပူေႏြး ႐ွိန္းဖိန္းမႈ (Hot Flash) ျဖစ္ေပၚ ျခင္း
    • ပူေႏြး ႐ွိန္းဖိန္း မႈဟာ ခႏၶာ ကိုယ္ တစ္ခုလံုး အထူး သျဖင့္ ေခါင္းနဲ႔ ရင္ဘတ္ မွာ သိသိသာသာ ျဖစ္ေပၚ တတ္ျပီး စကၠန္႔ ၃၀ မွ မိနစ္ အတန္ ၾကာထိ ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္... ျပီးရင္ ေခၽြးထြက္ လာတတ္ ပါတယ္... ဒီလို ပူေႏြး ႐ွိန္းဖိန္း ျဖစ္မႈ ဟာ အမ်ဳိး သမီး မ်ားရဲ႕ ၄၀ % ျဖစ္ေပၚ တတ္ျပီး ျဖစ္ပြားသူ အားလံုး ရဲ႕ ၈၀% ဟာ ၅ႏွစ္ ၾကာထိ ဆက္လက္ ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္... ၁၀% ခန္႔ အမ်ဳိး သမီးမ်ား ကသာ ၁၀ႏွစ္ထိ ဒီလို လကၡဏာ ႐ွိေန တတ္ပါတယ္... ဒီလို ျဖစ္ရတာကို တိတိ က်က် မသိ ေသးေပမယ့္ ခႏၶာ ကိုယ္မွ အီစထ ႐ိုဂ်င္ ထုတ္လုပ္မႈ က်ဆင္း ျခင္းေၾကာင့္ ေသြးတြင္း ေဟာ္မုန္းနဲ႔ ဇီ၀ဓာတု အနည္း အမ်ား မတည္ ျငိမ္မႈ (Hormonal and Biochemical Fluctuations) ေၾကာင့္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔႐ွိ ရပါတယ္...
  • ညပိုင္း ေခၽြးထြက္ မႈမ်ား လာျခင္း (Night Sweats)
    • ေသြးဆံုး ျပီးသူ မ်ားတြင္ ညပိုင္း ေခၽြးထြက္ ျခင္း ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္.. ေခၽြးထြက္ မ်ားတာ ေၾကာင့္ အိပ္ယာမွ ႐ုတ္တရက္ ႏိုးလာ တတ္ျပီး ျပန္အိပ္ ေပ်ာ္ရန္ ခက္ခဲ တတ္ပါတယ္... ေနာက္ေန႔ ေန႔လည္ ဖက္တြင္ ေမာပန္း ႏြမ္းနယ္ တတ္ပါတယ္...
  • ေယာနိ လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ ေျပာင္းလဲ မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္း
    • ေသြးဆံုး ျပီးေနာက္ ေယာနိ လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ နံရံ တစ္သွ်ဴး မ်ား ပါးလႊာ ေျခာက္ေသြ႔ လာျပီး လိင္ ဆက္ဆံ ရာတြင္ အဆင္ မေျပ နာက်င္မႈ၊ ေယာနိ လမ္းေၾကာင္း ပိုး၀င္မႈ လြယ္ကူ လာျခင္း တို႔ ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္...
  • ဆီးလမ္း ေၾကာင္းတစ္ ေလွ်ာက္ ေျပာင္းလဲ မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္း
    • ဆီး လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ တြင္လည္း နံရံ တစ္သွ်ဴး မ်ား ပါးလႊာ ေျခာက္ေသြ႔ လာျပီး ဆီးလမ္း ေၾကာင္း ပိုး၀င္ လြယ္ျခင္း၊ ဆီးမထိန္း ႏိုင္ျခင္း တို႔ ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္...
  • စိတ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲမႈ
    • အမ်ဳိး သမီး အမ်ားစု မွာ ေသြးဆံုး ျပီးေနာက္ စိတ္တို စိတ္ဆတ္ လြယ္ျခင္း၊ စိတ္အလို မက်မႈ မ်ားလာျခင္း၊ ေမာပန္း ႏံုးေခြ လာျခင္း၊ မွတ္ဥာဏ္ ပိုင္းဆိုင္ရာ အားနည္း မႈျဖစ္ လာျခင္း စတဲ့ စိတ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲ မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚ လာတတ္ ပါတယ္.. ဒီလို ျဖစ္ရ တာဟာ ေဟာ္မုန္း ေျပာင္းလဲ မႈေၾကာင့္ ဆိုျပီး တိတိ က်က် ေျပာရ ခက္ပါတယ္... ေသြးဆံုး တာဟာ ဘ၀ မွာ ေျပာင္းလဲ မႈတစ္ ခုအျဖစ္ ယူဆလို႔ စိုးရိမ္ ပူပန္ျပီး စိတ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲ မႈမ်ား ျဖစ္ႏိုင္ ေၾကာင္း ေျပာဆို ထားပါတယ္...
  • ေသြးဆံုး ျပီးပါက အီစထ ႐ိုဂ်င္ ေလ်ာ့က် မႈေၾကာင့္ အ႐ိုးပြ ျခင္း (Osteoporosis) လည္း တျဖည္းျဖည္း ျဖစ္ေပၚ လာပါတယ္... အ႐ိုးပြ ျခင္းဟာ ျပင္ပ ေရာဂါ လကၡဏာ မျပသ ပဲ သာမန္ ထိခိုက္ မႈနဲ႔ပင္ အ႐ိုး က်ဳိးလြယ္ ႏိုင္ေသာ အေျခ အေန ႐ွိပါတယ္...




ေသြးဆံုး လကၡဏာ ခံစား ရမႈ မ်ားကို သက္သာ ေစရန္ ကုသမႈ နည္းလမ္း အမ်ဳိးမ်ဳိး တို႔ျဖင့္ သံုးစြဲ ရာမွ ၎ တို႔၏ အက်ဳိး အျပစ္ မ်ားကို ေဖာ္ျပ ေပးပါမယ္... ေဟာ္မုန္း အစား ထိုးကု သျခင္း (Hormone Replacement Therapy) နည္းလမ္း ဟာ ေသြးဆံုး လကၡဏာ မ်ား အလြန္ ပင္ သက္သာ ေကာင္းမြန္ တဲ့ အတြက္ အရင္ က က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ သံုးစြဲ ခဲ့ပါတယ္... အီစထ ႐ိုဂ်င္ တစ္မ်ဳိး တည္း ပါတဲ့ ကုသနည္း၊ အီစထ ရိုဂ်င္ နဲ႔ ပ႐ို ဂ်က္စ ထ႐ုန္း (Progesterone) ႏွစ္မ်ဳိး ပါတဲ့ ကုသနည္း ဆိုျပီး သံုးစဲြ ၾကပါတယ္... သံုးစဲြ သူ မ်ားစြာ ကို အခ်ိန္ ယူ ေလ့လာ ၾကည့္တဲ့ အခါ အီစထ ႐ိုဂ်င္ တစ္မ်ဳိး တည္း ပါတဲ့ ကုသ နည္း ကို သံုးစဲြ သူမ်ား ဟာ မသံုး စဲြသူ မ်ားထက္ ေလျဖတ္ ျခင္း နဲ႔ သားအိမ္ မထုတ္ ပဲ ႐ွိေန သူမ်ား မွာ သားအိမ္ ကင္ဆာ (Endometrial Carcinoma) ပိုမို ျဖစ္ပြား မႈ႐ွိ ေၾကာင္း ေတြ႔႐ွိ ရပါ တယ္... အီစထ ရိုဂ်င္ နဲ႔ ပ႐ို ဂ်က္စ ထ႐ုန္း ႏွစ္မ်ဳိး ပါတဲ့ ကုသနည္း သံုးစဲြ သူမ်ား မွာေတာ့ ႏွလံုး ေရာဂါ၊ ေလျဖတ္ ေရာဂါ နဲ႔ ရင္သား ကင္ဆာ ျဖစ္ပြား မႈမ်ား ေၾကာင္း ေလ့လာ ေတြ႔႐ွိ ရပါတယ္... ဒါ့ေၾကာင့္ ေဟာ္မုန္း ကုသ မႈ ခံယူ သူမ်ား အေန ျဖင့္ မခံ ယူမီ ေဆးစစ္ ေဆးမႈ ကို ေသခ်ာ စြာ ျပဳလုပ္ ရန္ လိုအပ္ ျပီး ေဆး ပမာ ဏ ကိုလည္း အနည္း ဆံုး နဲ႔ အခ်ိန္ အနည္း ဆံုး သံုးစဲြ သင့္ ပါတယ္...


သေႏၶ တားေဆး ကဒ္ မ်ားကို လည္း ေသြးမ ဆံုးမီ ေသြးဆင္း မမွန္ မႈန႔ဲ ေသြးဆံုး လကၡ ဏာမ်ား သက္သာ ေစရန္ အတြက္ သံုးစဲြ ၾကပါ တယ္... ေဆးကဒ္ သံုးျခင္း ျဖင့္ ပူေႏြး ႐ွိန္းဖိန္း မႈ ေသြးဆံုး လကၡ ဏာကို သက္သာ ေစသလို သေႏၶ ကိုလည္း တားျပီး ျဖစ္ေစ ပါတယ္... အခု ေနာက္ပိုင္း မွာေတာ့ ေယာနိ တြင္းသို႔ အီစထ ႐ိုဂ်င္ ေဆးကြင္း၊ ေဆးျပား နဲ႔ လိမ္းေဆး တို႔ကို တိုက္႐ိုက္ ထည့္သြင္း သုတ္လိမ္း သံုးစဲြ ၾကပါတယ္...


ေနာက္ တစ္မ်ဳိး ကေတာ့ ခႏၶာ ကိုယ္တြင္း ႐ွိ အီစထ ႐ိုဂ်င္ နဲ႔ ဓာတု ဖြဲ႔စည္း ပံု၊ အာနိ သင္ပါ တူညီ ျပီး အပင္ မ်ားတြင္ ေတြ႔ရ တဲ့ ဖိုင္တို အီစထ ႐ိုဂ်င္ (Phytoestrogens) မ်ားပင္ ျဖစ္ပါတယ္... ဒါေပမယ့္ အီစထ ႐ိုဂ်င္ အာနိ သင္ခ်င္း ႏိႈင္းယွဥ္ ပါက လြန္စြာ နည္းပါး ပါတယ္... ဒါ့ေၾကာင့္ ရင္သား ကင္ဆာ ခံစား ရသူ မ်ား၊ အီစထ ႐ိုဂ်င္ သံုးစဲြ ရန္ မသင့္ ေတာ္သူ မ်ား သဘာ၀ ဖိုင္တို အီစထ ႐ိုဂ်င္ ပါ၀င္ တဲ့ အစား အစာ မ်ားကို စားသံုး ျခင္းျဖင့္ ေသြးဆံုး လကၡဏာ မ်ားကို သက္သာ ေစႏိုင္ ပါတယ္... ဖိုင္တို အီစထ ႐ိုဂ်င္ ပါ၀င္ တဲ့ အစား အစာ မ်ားက ေတာ့ ပဲပုတ္၊ ကုလားပဲ၊ ပဲနီေလး အစ ႐ွိသျဖင့္ ျဖစ္ပါတယ္... လကၡဏာ မ်ားကို မ်ားစြာ မသက္သာ ေစေသာ္လည္း ဗိုက္တာ မင္အီး တစ္ေန႔ ၄၀၀ ယူနစ္ ထက္ မပို ေစပဲ သံုးစြဲ ႏိုင္ပါတယ္...


အျခား ေဆး၀ါး မ်ားျဖစ္တဲ့ Antidepressants (SSRIs) ေဆးမ်ား ဟာလည္း ပူေႏြး ႐ွိန္းဖိန္း ျဖစ္ပြား မႈကို အမ်ဳိး သမီး ၆၀ % ခန္႔တြင္ သက္သာ မႈ႐ွိ ေၾကာင္း ေတြ႔႐ွိ ရပါတယ္... ၎ ေဆးမ်ား မွာ Citalopram (Celexa, Citopam), Venlafaxine (Effexor), Fluoxetine (Prozac), Paroxetine (Paxil) စသည့္ ေဆးမ်ား ျဖစ္ပါတယ္... Anti-seizure drug {Gabapentin (Gabantin, Neurontin)}, Anti-hypertensive drug {Clonidine (Catapres)} ေဆးမ်ား ဟာလည္း ပူေႏြး ႐ွိန္းဖိန္း မႈကို သက္သာ ေစလို႔ ဆရာ၀န္ ရဲ႕ ၾကီးၾကပ္ ညႊန္ၾကား မႈနဲ႔ သံုးစဲြ ႏိုင္ပါတယ္... ေဆးဖက္ ၀င္ အပင္ မ်ားမွ ေဖာ္စပ္ ထားတဲ့ Black Cohosh ေဆး ကိုလည္း ဥေရာပ နဲ႔ အေမရိက တြင္ လူၾကိဳက္ မ်ား သံုးစဲြ လ်က္ ႐ွိျပီး ပူေႏြး ႐ွိန္းဖိန္း မႈကို သက္သာ ေစပါတယ္...


ေသြးဆံုး ျပီလွ်င္ အ႐ိုး ပါးလႊာ မႈ ျဖစ္ပြား လာသျဖင့္ ကယ္လ္ စီယမ္၊ ဗိုက္တာ မင္ဒီ ပါတဲ့ အစား အစာ မ်ား စားသံုး ရပါမယ္.. အစာ တြင္ ၎ ဓာတ္မ်ား မလံု ေလာက္ ပါက ကယ္လ္ စီယမ္၊ ဗိုက္တာ မင္ဒီ ပါတဲ့ ေဆးကို သံုးစြဲ ႏိုင္ပါတယ္... အ႐ိုး ပါးလႊာ မႈ ေလ်ာ့နည္း ေစရန္ အ႐ိုး သန္မာ ေစရန္ Alendronate (Denfos), Risedronate (Actonel), Ibandronate (Boniva), Calcitonin (Calcimar), Teriparatide (Forteo) စသည့္ ေဆးမ်ား ကို ဆရာ၀န္ ညႊန္ၾကား သည့္ အတိုင္း သံုးစြဲ ႏိုင္ပါတယ္... ေဆးလိပ္ ျဖတ္ျခင္း၊ အရက္ ေသာက္သံုး မႈ ေလွ်ာ့ခ် ျခင္း၊ ကိုယ္လက္ ေလ့က်င့္ ခန္း မွန္မွန္ ျပဳလုပ္ ျခင္း၊ အာဟာရ ျပည့္၀ ေအာင္ စားသံုး ျခင္း စသည့္ ေနထိုင္ စားသံုး မႈ ပံုစံ ျဖင့္ ေနသင့္ ေၾကာင္း ေရးသား လိုက္ရ ပါတယ္... အားလံုး ရန္သူ မ်ဳိးငါးပါး နဲ႔ ေဘးဘယာ အေပါင္းမွ ကင္းေ၀း ႏိုင္ပါေစ...။


References;
http://www.medicinenet.com/menopause/article.htm

Read More...