Q: “ဆရာရွင့္ အေၾကာျပတ္တဲ့အေၾကာင္းေလးလည္း ရွင္းျပေပးပါဦးဆရာ။ ကြ်န္မရဲ႕ ဒူးေခါင္းနဲ႔ ေပါင္ျခံေတြမွာ သိသိ သာသာၾကီး အေၾကာျပတ္လာပါတယ္။ အေၾကာျပတ္တာ ကုလုိ႔ရပါသလား။ သူမ်ားေျပာတာ သံလြင္ဆီ လိမ္းရတယ္ ဆုိတာ အေၾကာမျပတ္ခင္ လိမ္းရတာမဟုတ္လား။ ျပတ္ျပီသား အရာေၾကာင္းၾကီးေကာ လိမ္းေဆးရွိပါသလား ဆရာ။”
“ဗိုက္အေၾကာျပတ္တယ္” လို႔ ေျပာေလ့ရွိတဲ့ဟာက ေရာဂါေတာ့ မဟုတ္တတ္ဘူး။ က်န္းမာေရးျပႆနာေတာ့ ျဖစ္တယ္။ ဗိုက္မွာတင္ မဟုတ္ပါ။ ရင္သား၊ တင္ပါး၊ ေပါင္ စတဲ့ ေနရာေတြမွာပါ ျဖစ္တတ္တယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာမွာ ျပိဳင္ေနတဲ့ မ်ဥ္းေၾကာင္းေတြလို၊ ပါးလ်၊ ေျပာင္ေခ်ာ၊ အေရာင္ေဖ်ာ့၊ ျဖစ္စမွာ အနီေရာင္၊ ၾကာရင္ ေငြေရာင္၊ အမာရြတ္လိုလို အပုိေတြ ျဖစ္လာတယ္။ အနားရွိတဲ့ ပံုမွန္ အေရျပားထက္ နဲနဲနိမ့္ျပီး၊ ထိ-ကိုင္ၾကည့္ရင္ ခံစားမႈ မတူဘူး။
ကုိယ္၀န္ေဆာင္ရလို႔ ျဖစ္ရတာက အမ်ားဆံုးပါ။ ကုိယ္၀န္ရင့္လာခ်ိန္ ၇၅% ကေန ၉၀% မိခင္ေလာင္းေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္၀န္ မဟုတ္ဘဲ ရုတ္တရက္ ၀လာ-ပိန္သြားတာကေနလည္း ျဖစ္တတ္တယ္။ တျခား အေၾကာင္းခံ ေရာဂါေတြလည္း ရွိေသးတယ္။ (ေကာ္တီဇုန္း) လိမ္းေဆး ၾကာၾကာသံုးလို႔၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ Cushing syndrome, Ehlers-Danlos syndrome, Lichen planus ေရာဂါတခုခုရွိလို႔ ျဖစ္တတ္တယ္။ လူပ်ိဳ၀င္၊ အပ်ိဳျဖစ္ဆိုတဲ့ အရြယ္ ေရာက္ခ်ိန္မွာ ကိုယ္ခႏၶာ အခ်ိဳးအစား ေျပာင္းလာလို႔လည္း ျဖစ္ရပါတယ္။ လူပ်ိဳျဖစ္ျပီးေနာက္ (မာစတာေဘးရွင္း) လုပ္တတ္တဲ့ အရြယ္မို႔ ဒူးေနရာ အေၾကာေတြ ျပတ္တာရင္ ဒီအေလ့ေၾကာင့္လို႔ ေျပာင္ခ်င္ၾကတယ္။
Collagen (ကိုလာဂ်င္) ေတြ ပံုမွန္မဟုတ္ ျဖစ္လာလို႔၊ အေရျပားရဲ႕ အလည္ထပ္ Dermis မွာ သြားျဖစ္ပါတယ္။ Glucocorticoid ေဟာ္မုန္းနဲ႔ ဆိုင္ေသးတယ္။ လူမဲေတြမွာ အျဖစ္နည္းတယ္။ မ်ိဳးရိုးလိုက္တာလည္း ရွိတယ္။ အေမျဖစ္ရင္ သမီးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားလို႔ မိန္းမ မယူခင္ သူ႔အေမကိုပါ ေလ့လာသင့္တယ္။ ေစ်းအၾကီးဆံုး ေမာ္ဒယ္ ၁၀ ေယာက္စာရင္း၀င္ ၾသစေၾတးလ်က Miranda Kerr ကေလး ယူေတာ့မယ္ ဆိုေတာ့ သူ႔အဖြါးကေျပာတယ္ "ခါးရ္ မိသားစုမွာ ဗိုက္ေၾကာျပတ္တဲ့ ရာဇ၀င္ မရွိဘူး" တဲ့။
ဘယ္လို ကုရမလဲဆိုတာ “ေျပာရမွာေတာ့ ၀မ္းနည္းပါတယ္။” (ဒီစကား အသံုးအႏံႈးက I am sorry to tell you ကို တိုက္ရိုက္ ဘာသာျပန္ ေျပာတာပါ။ ေနာက္ေပၚ အသံုးအႏံႈးတခုပါ။ ဒီလိုပါဘဲ ႏုတ္ဆက္ရင္ “မဂၤလာပါ” လို႔ ေျပာလာေနၾကတယ္။ မူလ ပဋိသႏၶာရစကားက “ေနေကာင္းလား” “ထမင္းစားျပီးျပီလား” မ်ိဳးသာ ျဖစ္ပါတယ္။ Good morning ကို ဘာသာျပန္ရာကေန အခုေတာ့ ယဥ္ေက်းတဲ့ ႏုတ္ခြန္းဆက္ တခုလိုလို ျဖစ္လာတယ္။ ကုိယ့္စကားကုိယ္ အားမရတာလား။ ဗိုလ္ဆန္ခ်င္တာလားေတာ့ မသိဘူး။)
ေၾကာ္ညာျပီး ေရာင္းတဲ့ (ခရင္မ္) ေတြက လက္ေတြ႔မွာ တကယ္ေကာင္းတယ္လို႔ အာမမခံႏိုင္ပါ။ အေၾကာျပတ္တာ ျဖစ္ေစတဲ့ အခံေရာဂါရွိရင္ ကုသဘို႔ လိုတယ္။ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ဘို႔ လိုမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကိုယ္ခႏၶာ အေလးခ်ိန္ကို အေျပာင္းအလဲ မျမန္ေအာင္ သတိထားရမယ္။ ေကာ္တီဇံုးေဆးေတြ သိပ္လိုအပ္မွသာ သံုးပါ။ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ေနတံုးမွာ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။ ဆီးခ်ိဳ ရွိ-မရွိစစ္ပါ၊ ကုပါ။ ေဟာ္မုန္းပါေဆးေတြကို သတိထားပါ။
အေၾကာျပတ္တာက အမာရြတ္သေဘာနဲ႔ တူတယ္။ အမာရြတ္ဆိုတာမ်ိဳးက ေပ်ာက္သြားေအာင္ လုပ္လို႔ မရသေလာက္ပါ။ အနာ-ဒဏ္ရာ ျဖစ္တံုးက အေရျပားကို ဘယ္ေလာက္ထိ နက္သြားခဲ့သလဲ အေပၚမွာ မူတည္ျပီး အၾကီး-အေသး၊ အေပ်ာက္ ေႏွး-ျမန္ ကြာတယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာအရလည္း မတူၾကသလို၊ လူအေပၚမွာပါ တည္ေသးတယ္။ အေသားအေရ ေကာင္းသူ၊ အရြယ္ငယ္ငယ္မွာ အေပၚယံျဖစ္တဲ့ အမာရြတ္ဆိုရင္ ၾကာေလေလ ေပ်ာက္ေလေလ။
စိတ္ဓါတ္ မက်ပါနဲ႔အံုး။ သုေတသနတခုက Gotu kola, Vitamin E, Collagen hydrolysates ေတြက အေၾကာျပတ္တာ အတြက္ အက်ိဳးရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ Gotu kola ဆိုတာ တျခားမဟုတ္ဘူး ျမင္းခြါရြက္ပါ။ Collagen hydrolysates ဆိုတာကလည္း Shampoos, Conditioners, Soaps, Face cares, Make-up လူသံုး ပစၥည္းေတြမွာပါတဲ့ ဓါတ္ပါဘဲ။ ဗီတာမင္ E ကို စာတပုဒ္ ေရးထားပါတယ္။
ေနာက္ သုေတသနတခုက Vitamin E, Panthenol, Hyaluronic acid, Elastin နဲ႔ Menthol ေတြပါတဲ့ (Verum) Cream က ေကာင္းတယ္လို႔ ဆိုတယ္။ Cocoa butter ဆိုတာကလည္း ေရေငြ႔ေပးတာမို႔ ေကာင္းတယ္ ေျပာတယ္။ သုေတသနေတာ့ မရွိေသးဘူး။
Dermatologic Surgery ဂ်ာနယ္က Radiofrequency combined with 585-nm pulsed dye laser နဲ႔ ၃၇ ေယာက္ကို ကုတာ၊ ၃၃ ေယာက္မွာ အလြန္ေကာင္းတဲ့ ရလဒ္ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ Tummy tuck ေခၚတဲ့ ခြဲစိတ္ ဖယ္ရွားမႈလည္း လုပ္ၾကတယ္။ Fractional laser resurfacing (ေလဆာ) နည္းသစ္ကလည္း ပိုေကာင္းသတဲ့။
Dermatological Treatment ဂ်ာနယ္ “Treatment of striae distensae with a TriPollar radiofrequency device: A pilot study" စာတမ္းမွာ အမ်ိဳးသမီး ၁၇ ေယာက္ကို ၆ ပါတ္ ကုသေပးတာ ေဆးပါတ္ ျပည့္ျပီးေနာက္ ၁ ပါတ္မွာ ၃၈႕၂% က ၂၅႕၅% နဲ႔ ၁၁႕၈% က ၅၁႕၇၅% တိုးတက္မႈေတြ႔ရတယ္။ ၂၃% က ေက်နပ္ၾကျပီး၊ ၁၂% ကေတာ့ ေက်နပ္မႈမရွိဘူး ဆိုပါတယ္။
“အေၾကာျပတ္တာ က်န္းမာေရးျပႆနာ” လို႔ ေရးခဲ့ပါတယ္။ လူဆိုတာ ေမြးတံုးကထက္ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ပိုလွခ်င္၊ ပိုေကာင္းခ်င္၊ ပိုက်န္းမာ သန္စြမ္းခ်င္ၾကတယ္။ ေလ်ာ့သြား၊ က်သြား၊ ေျပာင္းသြားရင္လည္း နဂိုအေန ျပန္ျဖစ္ခ်င္ၾကတယ္။ ဒီအထိေတာ့ (ေနာ္မယ္)ပါ။ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး ဆိုတာကိုပါ ျဖစ္ခ်င္ေနရင္ေတာ့ ေ၀ဒနာ တိုးတာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကံနဲ႔ စိတ္ဟာ အေၾကာင္းတရား ေတြထဲမွာ ပါေနတာေပါ့။ အဲဒါေၾကာင့္လည္း စိတ္ကုိ ထားတတ္ေအာင္ ျပဳျပင္နည္းေတြ၊ ကံတရား ေကာင္းေအာင္ က်င့္ၾကံစရာေတြ ေပၚေပါက္လာခဲ့တယ္။
ေကာင္းျခင္းငါးျဖာထဲမွာ ဆံပင္၊ အသား၊ အရိုး၊ အရြယ္ နဲ႔အတူ အေရ၏ ေကာင္းျခင္းလည္း ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး ေတြသာမက အမ်ိဳးသားေတြအတြက္လည္း ဗိုက္စူ၊ ဗိုက္ပူေတြ မျဖစ္ခ်င္ၾကတာမို႔ “ဗိုက္ေခါက္က်န္းမာေရး” က အေတာ္ အေရးပါလွတယ္။ ဗိုက္ေၾကာျပတ္တာက အေရျပားမွာ ျဖစ္တာပါ။ အေရျပားေအာက္မွာ အဆီျပင္၊ ၾကြက္သား၊ ေနာက္ခံ အရြတ္ျပား၊ အတြင္းဆံုးၾကမွ ဗိုက္ကိုဖံုးေနတဲ့ အလႊာဆိုျပီး ၅ ထပ္ရွိတယ္။ ဗိုက္မစူခ်င္ရင္ ဗိုက္လွခ်င္ရင္ အေရျပား လွရမယ္။ အဆီမထူရဘူး။ (ဗယ္လီ) ေခၚတဲ့ ဗိုက္ၾကြက္သား သန္ေနရမယ္။ တခ်ိဳ႕သိပ္မသိၾကတာက အရြတ္ျပားရဲ႕ အေရးပါမႈဘဲ။ ဗိုက္ကို ခြဲစိတ္ရရင္ ဒီအထပ္ကို က်က်နန ျပန္ခ်ဳပ္ေပးရတာ လက္၀င္တဲ့ အလုပ္တခုေပါ့။
အထပ္ရွိသမွ် ေကာင္းေနရမယ္။ အေပၚယံေလးနဲ႔ မလံုေလာက္ဘူး။ (တိုးရစ္) ေတြ လာမဲ့ေနရာေတြမွာသာ လမ္းေတြ၊ အိမ္ေတြကို ျမင္ေကာင္းေအာင္ လုပ္ထားသလိုမ်ိဳး။ စစ္ေဆးတဲ့သူ လာခ်ိန္မွာ တခါမွ မတခါဘူးတဲ့ ျခင္ေတာင္ေတြ၊ ေမြ႔ယာေတြ ထုတ္ေပးထားတာမ်ိဳး ဆိုတာေတြက တကယ့္ အေကာင္း၊ အစစ္အမွန္ မဟုတ္ဘူး။
လူတေယာက္ကို ၾကည့္တာနဲ႔ ဗီတာမင္ဘီ ၂ နည္းေနတာကို သိႏိုင္တယ္။ ပါးစပ္ေဘးစြန္းေတြမွာ အေရာင္ေဖ်ာ့ေန၊ နီေန။ အနာျဖစ္ခ်င္ေနတာ ျမင္ရမယ္။ ဆက္သိဘို႔က သူ႔မွာ ဘီ ၂ နည္းေနရင္ ဘီ ၁ လည္း နည္းေနႏိုင္သလို၊ တျခားတျခား အာဟာရေတြပါ နည္းႏိုင္တယ္လို႔ မွန္းတတ္ရတယ္။ ဒီဆင္ျခင္မႈသေဘာအတိုင္းဘဲ ဗိုက္ေၾကာျပတ္သူတေယာက္မွာ အေရျပား ေအာက္လႊာေတြလည္း တခုခု လိုေနႏိုင္တယ္လို႔ သံသယ၀င္ဘို႔ ထိုက္တယ္။
ေရနဲ႔ အာဟာရဓါတ္ျပည့္၀ေနတဲ့ အေရျပားဆိုရင္ အေၾကာျပတ္တာဟာ အျဖစ္နည္းတယ္။ ေရေသာက္ မနည္းေစနဲ႔။ မွ်တတဲ့ အစားအစာစားပါ။ အသား-ငါး၊ အသီးအရြက္-အသီးအႏွံ၊ ပဲေတြ စံုေအာင္စားရတာမ်ိဳးေျပာတာပါ။ လႈတ္ရွား ရံုးကန္ႏိုင္ဘို႔ Energy အား ျဖစ္ေစတဲ့အစာ၊ ၾကီးထြားဘို႔၊ ပ်က္တာေတြျပဳျပင္ဘို႔ Protein (ပရိုတင္း)၊ နည္းနည္းစီနဲ႔ ေန႔တိုင္း မပါမျဖစ္တာေတြက ဆီ၊ ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြျဖစ္တယ္။ ဗီတာမင္ A နဲ႔ E ကို ေသာက္သင့္တယ္။ သူနည္းေနရင္ ေျပာ့ဖတ္ဖတ္ ျဖစ္ေနတာမို႔ (ပိုတက္ဆီယံ) ပါ ျဖည့္ေပးဘို႔ လိုတယ္။ အေၾကာျပတ္ျပီးသူေတြအတြက္ပါ ေကာင္းပါတယ္။
ဗိုက္ေၾကာျပတ္တာအတြက္ ေရဓါတ္၊ အာဟာရဓါတ္နဲ႔ စိတ္ဓါတ္၊ အေလးထားျပီးသကာလ၊ မအိုေသးသမွ် အပ်ိဳေလးလို လွေနၾကပါေစ။
Dr. တင့္ေဆြ
၃၀-၅-၂၀၁၀
Q: shang noom
A: ေဆးပညာေခါင္းစဥ္တခုကို အမ်ားအတြက္ ေရးရတာက (ဂ်င္နရယ္) ၾကရတယ္။ လူနာတဦးခ်င္းကို ေဆးကုရင္ေတာ့ လူနာအေျခအေန ေပါင္းစံုၾကည့္ျပီး ကုသရတယ္။ (ဂ်င္နရယ္) ထဲမွာပါတာထဲက ကုိယ္နဲ႔ အဆင္ေျပမွာကို စဥ္းစားေပါ့။
ေၾကာ္ညာေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ အေမရိကားနဲ႔ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ ပိုမ်ားတာေပါ့။ ေဆး တခုတည္းကို အားကိုးယံုနဲ႔ အဆင္ေျပမွာမ်ိဳးေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ စာထဲမွာ ေရးခဲ့သလို လုပ္စရာေတြပါ လုပ္သင့္တယ္။ ေဆးေတြကလည္း လယ္ကြင္း ယာခင္းထဲကေန ရတာကို ျပဳျပင္ျပီး ၀ယ္ခ်င့္စဖြယ္ လုပ္ထားေတြက ပါေသးတယ္။ အလြယ္ရတဲ့ ျမင္းခြါရြက္ကို ကုိယ့္ဖါသာ ၾကံဆရင္လည္း အက်ိဳးရွိႏိုင္မယ္။
(ဆာဂ်ရီ) ကိုလည္း လုပ္ခ်င္၊ လုပ္ႏိုင္၊ အေျခအေနေပးရင္ မလုပ္နဲ႔လို႔ မတိုက္တြန္းပါ။ ကုေပးမဲ့ ဆရာ၀န္နဲ႔ အရင္ ေဆြးေႏြးပါ။
ဒီေရာဂါမ်ိဳးက High expectation မထားဘဲ ၾကိဳးစားသင့္တယ္။ အမွန္က ေရာဂါလို႔ တကယ္ သတ္မွတ္တာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ အဲဒါမ်ိဳးက ပိုျပီးကုရတာ မလြယ္ဘူး။ သက္ရွိေတြမွာ Degeneration ျဖစ္စဥ္ထဲပါတာကို ျပဳျပင္ဘို႔က သိပ္ခက္တတ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ငယ္တံုးကျဖစ္တာ ၾကာရင္ သက္သာရာကေန မျမင္ရတဲ့အထိ ေျပာင္းတတ္ေသးတယ္။
လူနာကို ကုိယ္တိုင္မျမင္ႏိုင္၊ ေရာဂါကိုလည္း မွန္းျပီးသာ သိရလို႔ ဆရာ့အၾကံေပးခ်က္ေတြက ျပည့္စံုမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဆရာက ခက္တယ္ေျပာေပမဲ့ လြယ္တာလည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ေနႏိုင္ပါတယ္။
23 Aug 10, 16:12
Q: ဒူးေခါင္းမွာ အၿဖဴေရာင္ အေၾကာင္းေလးေတြ သံုးေလးေၾကာင္းရွိပါတယ္။ (မာစတာေဘးရွင္း) လုပ္တာမ်ားလို႔ အေၾကာၿပတ္တာလို႔ ေၿပာၾကပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ လိင္မတူၿခင္းဆက္ဆံလို႔ၿဖစ္တာလား။ အဲ့ဒါၿဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေလး သိခ်င္လိုပါ။
A: လူပ်ိဳျဖစ္ျပီးေနာက္ (မာစတာေဘးရွင္း) လုပ္တတ္တဲ့ အရြယ္မို႔ ဒူးေနရာ အေၾကာေတြ ျပတ္တာရင္ ဒီအေလ့ေၾကာင့္လို႔ ေျပာင္ခ်င္ၾကတယ္။ လူပ်ိဳ၀င္၊ အပ်ိဳျဖစ္ဆိုတဲ့ အရြယ္ ေရာက္ခ်ိန္မွာ ကိုယ္ခႏၶာ အခ်ိဳးအစား ေျပာင္းလာလို႔ ျဖစ္ရတာပါ။ ေဆးကုစရာ မလိုပါ။ အေၾကာျပတ္ျခင္း Stretch Marks ကို ဖတ္ပါ။
Saturday, January 15, 2011
အေၾကာျပတ္ျခင္း Stretch Marks
Monday, June 28, 2010
Deep vein thrombosis ေသြးျပန္ေၾကာပိတ္ျခင္း
Hello doctor: I can’t stand to laugh after reading your story, Varicose Veins. Please explain about deep venous thrombosis coz my friend who lives in မတ္တတ္ရြာ got trouble with that case.
သူမ်ား တိုင္းျပည္ေတြကို ခဏခိုးထြက္ျပီးျဖစ္ျဖစ္ ခဏခဏ ခိုးထြက္ျပီးျဖစ္ျဖစ္၊ ဟိုမွာ အေျခတက် ေနျပီးျဖစ္ျဖစ္ အလုပ္ လုပ္ၾကရာမွာ ကုိယ့္အရပ္နဲ႔ အေတာ္ၾကီး မတူဘူး။ “စက္ရုပ္၀ါဒ” ေခၚရမလားဘဲ။ အလုပ္ခ်ိန္မွာ ထိုင္စရာဆိုတာ ထားမေပးဘူး။ ရပ္ျပီးလုပ္ရတာ မဟုတ္ရင္၊ ေျပးလႊားလုပ္ၾကရတယ္။ ေအာက္ပိုင္း မသန္ရင္ ဟန္မက်ဘူး။ ၾကာေတာ့ ေအာက္ပိုင္းက အတြင္းပိုင္း ေရာဂါေတြ ရလာတတ္တယ္။
အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတဲ့ ေသြးေၾကာေတြက ေကာင္းေနပါမွ အသက္ရွင္ႏိုင္တာမို႔ “အသက္ေသြးေၾကာ” လို႔ တင္စားေခၚၾကတာ မွန္တယ္။ ႏွလံုးကေန တကုိယ္လံုးကို လႊတ္ေပးရတဲ့ Artery ေသြးလႊတ္ေၾကာ ပိတ္တာကို အေတာ္မ်ားမ်ား သိၾကတယ္။ Stroke လို႔ ေခၚတယ္ မဟုတ္လား။ ေဆးစာ သိသူေတြကေတာ့ Myocardial infarction လို႔ ေခၚပါတယ္။ တကုိယ္လံုးကေန ႏွလံုးဆီ ျပန္လာရတဲ့ Vein ေသြးျပန္ေၾကာမွာ ေသြးခဲျပီး၊ ပိတ္တာကလည္း ဆိုးတဲ့ေရာဂါဘဲ။ လူေတြကို ၾကိဳက္တာ၊ မၾကိဳက္တာ ေျပာရမဲ့ ပါးစပ္ကို ပိတ္ခိုင္းထာတာ အပါအ၀င္ ပိတ္တာ-ဆို႔တာဟာ ေရာဂါဘဲ။ ဒီစာမွာ ေသြးျပန္ေၾကာ ပိတ္တာ ေရးပါမယ္။ အတိအက် ေျပာရရင္ ဟို အတြင္းထဲမွာရွိတဲ့ ေသြးျပန္ေၾကာေတြ ပိတ္တဲ့ေရာဂါပါ။
အေပၚယံမွာရွိတဲ့ ေသြးျပန္ေၾကာေတြမွာ ပိတ္ေနတာကို Superficial thrombophlebitis ေခၚတယ္။ အဆိုးၾကီး မဟုတ္ပါ။ Thrombophilia ေခၚတဲ့ ေမြးရာပါ ေရာဂါ ရွိသူမ်ားမွာ ေသြးခဲတတ္တယ္။ အမ်ိဳးထဲမွာ တေယာက္မက ျဖစ္တတ္တယ္။
“လူမွန္-ေနရာမွန္” ဆိုတဲ့ စကားလိုဘဲ လူ႔ေသြးက သူ႔ေနရာမွန္ျဖစ္တဲ့ ေသြးေၾကာထဲမွာေနရင္ မခဲဘူး။ အျပင္ထြက္ရရင္ ခဲသြားတယ္။ အဲဒါ အလြန္ေကာင္းတဲ့ အစီအမံ ျဖစ္တယ္။ ထိခိုက္မိလို႔ ေသြးထြက္ရင္ ကုိယ့္ဖါသာ ၾကက္ေျခနီလုပ္ျပီး၊ လက္နဲ႔ ဖိထားပါ။ ေသြးရဲ႕ခဲတတ္တဲ့ သတၲိေၾကာင့္ ေသြးတိတ္သြားတယ္။ မခဲရမဲ့ေနရာ ေသြးေၾကာထဲမွာ ခဲရင္ေတာ့ ဒုကၡေရာက္ရတယ္။ အမ်ားဆံုးျဖစ္တာကေတာ့ ေျခသလံုးနဲ႔ ေပါင္က အတြင္းထဲမွာရွိတဲ့ ေသြးျပန္ေၾကာေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ ေသြးခဲက ကြဲထြက္ျပီး၊ ဟုိဟုိဒီဒီ ေရာက္တတ္ေသးတယ္။ အေရးပါတဲ့ ေနရာျဖစ္တဲ့ အဆုပ္ကို သြားပိတ္တာဟာ ေရာဂါဆိုး တခု ျဖစ္ပါတယ္။ Pulmonary embolism (PE) လို႔ ေခၚတယ္။ ေသႏိုင္တယ္။
ခြဲစိတ္ခံထားရသူေတြမွာလဲ ျဖစ္လာတတ္တာမို႔ ဆရာ၀န္ေတြက လူနာကို ခြဲစိတ္ျပီးေနာက္မွာ ဒါမ်ိဳး ျဖစ္မလာေအာင္ လုပ္ေပးၾကရတယ္။ ေနာက္ အေၾကာင္းတရားေတြကေတာ့ ေသြးျပန္ေၾကာမွာ ဒဏ္ရာရလို႔၊ ေရာင္လာလို႔ နဲ႔ ခံႏိုင္ရည္ ျပႆနာ တခုခုျဖစ္လို႔ပါ။ ေသြးေလွ်ာက္တာ ေႏွးရင္လဲ ျဖစ္တတ္ေသးတယ္။ ေသြးက လိုတာထက္ပို ျပစ္ေနရင္လည္း ျဖစ္ခ်င္တယ္။ နာတာရွည္ လူမမာျဖစ္ရ၊ အိပ္ရာထဲ လွဲေနရ၊ ခရီးရွည္ အၾကာၾကီး သြားရတဲ့အခါမွာလဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။
ကင္ဆာေဆး၊ (အီစထိုဂ်င္) ပါတဲ့ ကုိယ္၀န္တားေဆးေတြကလည္း ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ေနခ်ိန္နဲ႔ ေမြးျပီး ၁-၂ လ အတြင္းမွာ သတိထားပါ။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို ေသြးဆံုးခ်ိန္မွာ ေပးရတတ္တဲ့ Estrogen ေဟာ္မုန္း ကလည္း ဒီေရာဂါမ်ိဳး ျဖစ္ေစတတ္တယ္။
ေရႊဗမာေတြ သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ေနၾကရတာ သန္းနဲ႔ခ်ီေနေပမဲ့ သိပ္မျဖစ္ပါလားလို႔ ေစာဒက တက္ႏိုင္ပါတယ္။ အထဲက ေသြးျပန္ေၾကာမွာ ေသြးခဲေလးေတြ ရွိေနေပမဲ့ ဘာမွမခံစားရဘဲ ေနတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕တ၀က္ ေလာက္မွာသာ ေရာဂါ လကၡဏာေပၚတယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာမွာ ေရာင္လာ၊ ပူလာ၊ နာလာ၊ နီလာတယ္။ မနီဘဲ အေရာင္ ေျပာင္းလာတာမ်ိဳးလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အေကြး-အဆန္႔ လုပ္ရင္ ပိုနာတယ္။ ၾကြက္တက္သလို ျဖစ္တယ္။ Pulmonary Embolism ဆိုတာ ျဖစ္ရင္ေတာ့ အသက္ရွဴရတာ ခက္လာ-နာလာတယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးတဲ့အထဲ ေသြးပါလာမယ္။ အသက္ရွဴႏႈန္းေရာ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းပါ ျမန္လာတယ္။ အေရးေပၚ ေဆးရံုတက္ရလိမ့္မယ္။
ေရာဂါရွိေနတာကို Doppler Ultrasound ရိုက္ျပီး ေသျခာေအာင္လုပ္ရတယ္။ A D-Dimer test, Venography, (MRI) နဲ႔ (CT) scanning ေတြကိုပါ လုပ္တယ္။
ျဖစ္လာရင္ ကုတာကေတာ့ ခဲေနတဲ့ေသြးခဲ ပိုၾကီးမလာေစေအာင္၊ ေသးေသးေလးေတြ ကြဲထြက္ျပီး၊ တျခားေနရာေတြ မေရာက္ေစေအာင္ နဲ႔ ေနာက္ထပ္ မခဲေစေအာင္ လုပ္ေပးရတာပါ။ Anticoagulants ဆိုတဲ့ ေသြးမခဲေဆး၊ ေသြးက်ဲေဆးေတြ ေပးတယ္။ Warfarin နဲ႔ Heparin ေဆးေတြကို အသံုးမ်ားတယ္။ ကိုယ္၀န္ ရွိတံုးျဖစ္သူေတြကိုေတာ့ Heparin ကိုသာ သံုးတယ္။ ၃ လကေန ၆ လအထိ ေဆးကုရတယ္။ ကိုယ္၀န္နဲ႔ ခြဲစိတ္ရာကေန ျဖစ္သူေတြကိုေတာ့ ဒီေလာက္ ၾကာစရာ မလိုဘူး။ ဒီေဆးေတြက ေသြးယိုတာ ျဖစ္တတ္ျပန္လို႔ သတိထား သံုးရတယ္။ Thrombin Inhibitors ဆိုတဲ့ ေဆးကေတာ့ ေသြးမခဲေအာင္ တားေဆးပါ။ Thrombolytics ေဆးကိုေတာ့ ေသြးခဲ ျမန္ျမန္ ေပ်ာ္ေစေအာင္ ေပးတယ္။
Thrombectomy ခဲေနတဲ့ေသြးကို ခြဲထုတ္ႏိုင္တယ္။ ေဆးေပးဘို႔ မသင့္ရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေဆးေပးေနတာနဲ႔ မလံုေလာက္ရင္ Vena Cava Filter ဆိုတဲ့ အစစ္ကုိ သံုးႏိုင္တယ္။ Graduated Compression Stockings နဲ႔ compression hose ဆိုတဲ့ ေျခအိတ္ဆန္းကို စြပ္ထားခိုင္းတယ္။ အကိုက္အခဲေပ်ာက္-အဖ်ားက်-အေရာင္ေလွ်ာ့ေဆး Aspirin က ေသြးကိုက်ဲေစလို႔ ဒီေရာဂါမ်ိဳးမွာ အသံုးက်တယ္။ တခါျဖစ္ဘူးရင္ ထပ္ျဖစ္တတ္လို႔ ေရာဂါရွိေနသူဟာ ေဆးမွန္မွန္ စစ္ေနရတယ္။
ဒီေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ အၾကာၾကီး မရပ္ရသလို၊ အိ္ပ္ရာထဲမွာလဲ ရက္အၾကာၾကီး လွဲမေနရဘူး။ အိပ္ရာက မထႏိုင္သူမ်ား ေျခေထာက္ေတြ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ေပးရတယ္။ ၀လြန္းရင္လဲ ဒီေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေတာင္ေပၚအျမင့္မွာ ေနရ၊ သြားရရင္ သတိထားရတယ္။ အသက္ၾကီးလာရင္ မေကာင္းတာေတြထဲမွာ ဒါလဲပါတယ္။ လူက ဖက္တီး၊ အသက္ကလည္း ၾကီးရင္ ခရီးမထြက္နဲ႔။ ေတာင္ေပၚသားမ်ား ႏိုင္ငံျခား သြားေနခ်င္ရင္ ႏွစ္ခါျပန္ စဥ္းစားပါေလ။
ေလယ်ာဥ္ေပၚမွာ ကုိယ္လက္လႈပ္ရွားေပးဘို႔ ဗီဒီယို နဲ႔ ျပေပးတာက ဒါမ်ိဳး မျဖစ္ေအာင္လို႔ပါ။ ေရ-အရည္ အမ်ားၾကီး ေသာက္ပါ။ အရည္ထဲမွာ အရက္နဲ႔ ေကာ္ဖီမ်ားတာ မပါဘူး။ အ၀တ္အစားကို ၾကပ္ေနတာမ်ိဳး မ၀တ္ရဘူး။ တင္းၾကပ္တဲ့ ဘာသာေရး အယူရွိတဲ့တိုင္းျပည္က မိန္းကေလးမ်ား သူမ်ားႏိုင္ငံေတြသြားေတာ့ ေလယ်ာဥ္ေပၚေရာက္တာနဲ႔ အဖံုးေတြ အကာေတြ ခြါခ်ၾကတာက ဒီေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ေတာ့ ဟုတ္ပံုမရဘူး။ ဒါေပမဲ့ လွခ်င္တာက က်န္းမာေရးအရ (ေနာ္မယ္) ပါဘဲ။ Aisle တေလွ်ာက္ လူးလာ ေခါက္တံု လူလံုးျပသလို လုပ္တာက ေလယာဥ္မယ္ေလးေတြနဲ႔လဲ အျပန္အလွန္ ျပံဳးျပႏိုင္တာမို႔ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညြတ္ေစပါတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၆-၂၀၁၀
Friday, June 4, 2010
Varicose veins ေသြးေၾကာထံုးျခင္း
“အေၾကာျပတ္ျခင္း” ကို ဖတ္ျပီး၊ “အေၾကာထံုး” တာလည္း သိခ်င္တယ္ဆိုလို႔။ ေနာက္တခါ “သားေၾကာျဖတ္” တာ ေရးရမလားဘဲ။
ဗမာစကားမွာ “အေၾကာ” ဆိုတာကို အလြယ္ သံုးတတ္ၾကတယ္။ Nerve အာရံုေၾကာ၊ Muscle ၾကြက္သား၊ Tendon အရြတ္၊ အကုန္ အေၾကာခ်ည္းဘဲ ေျပာတယ္။ တခါတေလ ဘာေျပာတယ္ဆိုတာ မွန္းမရတတ္ဘူး။ “ရွက္ေၾကာျပတ္တာ” တာ့ ဆရာ၀န္ေရာ၊ လူနာပါ အတူတူ သိၾကတယ္။ တျခားလူမ်ိဳးေတြက မသိၾကရွာဘူး။
ေသြးေၾကာဆိုတာ ႏွလံုးကေန တကုိယ္လံုး ေရာက္ေအာင္လႊတ္ေပးတဲ့ Artery ေသြးလႊတ္ေၾကာ နဲ႔ ခႏၶာကုိယ္အႏွံ႔ကေန ႏွလံုးဆီကို ျပန္လာတဲ့ Vein ေသြးျပန္ေၾကာ ဆိုျပီး ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္။ Capillaries ေသြးေၾကာမွ်ဥ္ေလးေတြ ဆိုတာလည္း ရွိပါေသးတယ္။ မ်က္စိနဲ႔ေတာ့ မျမင္ႏိုင္ဘူး။ Varicose veins ေသြးေၾကာထံုးေရာဂါက ေသြးျပန္ေၾကာမွာ ျဖစ္တာပါ။
ေသြးျပန္ေၾကာ အတြင္းမွာ တဖက္သတ္သာ ေသြးစီးေအာင္လုပ္ေပးတဲ့ Leaflet Valves အဆို႔ရွင္ေတြ ရွိေနတယ္။ ေသြးလႊတ္ေၾကာကေတာ့ ႏွလံုးက ညွစ္ေပးလို႔ ေသြးစီးသြားေစႏိုင္ေပမဲ့၊ ေသြးျပန္ေၾကာထဲက ေသြးေတြ ေနာက္ျပန္ မစီးေအာင္ သူတို႔ကေန လုပ္ေပးၾကတယ္။ ဒီေကာင္ေတြ ေကာင္းေကာင္း အလုပ္ မလုပ္ေတာ့ရင္ ဒီေရာဂါ ရတယ္။ အမွန္က အေၾကာေတြ ထံုးေနတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ေဖါင္း-ေရာင္-တြန္႔ေနတာပါ။ ခပ္ျပာျပာ၊ အေရျပားေပၚမွာ ေဖါင္းၾကြေနတာ။ အမ်ားဆံုး ေတြ႔ႏိုင္တာက ေျခသလံုး ေနာက္ဖက္မွာ။ ၾကာေလ ေဖါင္းေလ။ ၾကည့္မေကာင္းတာအျပင္ နာတတ္တယ္။ ယားတတ္တယ္။
အသက္ ၅၀ ေက်ာ္ရင္ ၂ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ေလာက္ အနည္းနဲ႔အမ်ား ရွိလာတတ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုမ်ားတယ္။ မ်ိဳးရိုး လိုက္တတ္တယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ရတာ၊ အ၀လြန္တာ၊ ေသြးဆံုးတာ၊ အသက္ၾကီးတာ၊ အၾကာၾကီး ရပ္ရတာ၊ ေျခေထာက္ ခိုက္မိတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ Piles လိပ္ေခါင္းဆိုတာလည္း စအိုမွာ ဒီလိုသေဘာ ျဖစ္တာပါဘဲ။ ဒါ့အျပင္ ခပ္ဆင္ဆင္ Spider veins ပင့္ကူလို ျဖစ္ေနတာလည္း ရွိတယ္။
ေျခေထာက္ ေရာင္လာမယ္။ Cramps ၾကြက္သား နာတာ ျဖစ္တတ္တယ္။ သူကို ခိုက္မိလို႔ အနာျဖစ္ရင္ ေပ်ာက္ခဲလွတယ္။ အနာကို ခိုက္မိျပန္ရင္ ေသြးအလြန္ထြက္မယ္။ ေျခမ်က္စိအနားမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတယ္။ ႏွင္းကူနာလိုပါ ျဖစ္လာတတ္တယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြဆိုရင္ Thrombophlebitis ေသြးျပန္ေၾကာေရာင္တာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ျပႆနာ ၾကီးတာက သိပ္ဆိုးမွပါ။ ေသြးေလွ်ာက္တာ နည္းလြန္းလာလို႔။ လမ္းေတာင္ မေလွ်ာက္ႏိုင္၊ မရပ္ႏိုင္ ျဖစ္လာတယ္။ တခ်ိဳ႕ၾက အနာက Carcinoma or Sarcoma ကင္ဆာ ေျပာင္းသြားတတ္ ေသးတယ္။
ေျခေထာက္ျမွင့္ထားျပီး နားပါ။ Compression stockings ၾကပ္ေအာင္စီမံထားတဲ့ ေျခအိမ္တမ်ိဳး ၀တ္ထားပါ။ နာတာကို Ibuprofen ေသာက္ရတယ္။ Aspirin ကေတာ့ ေသြးခဲတာအတြက္ပါ ေကာင္းတယ္။ အစာလမ္း ေသြးမယိုေအာင္ေတာ့ သတိထားပါ။ ေသြးခဲတာျဖစ္ရင္ ေသြးမခဲေဆး Anti-coagulation ေပးမယ္။ Thrombectomy, Foam Sclerotherapy အခဲကိုခြဲထုတ္တာ လုပ္ရတယ္။
ေသြးေၾကာထံုးတာကို သမားရိုးက် ခြဲစိတ္နည္းက Vein stripping ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္တဲ့ေသြးျပန္ေၾကာကို ခြဲထုတ္ျပစ္တာပါ။ ေခတ္ေပၚနည္းကေတာ့ Ultrasound သံုးျပီး Sclerotherapy နဲ႔ ေရဒီယိုလိႈင္းသံုးတဲ့ Radiofrequency ablation ေနာက္ျပီး ေလဆာသံုးတဲ့ Endovenous laser နည္းေတြျဖစ္တယ္။ ေျခေထာက္ကေန ႏွလံုးဆီကို ျပန္လာတဲ့ ေသြးေတြရဲ႕ ၉၀% က အတြင္းပိုင္းက ေသြးျပန္ေၾကာေတြကေန လုပ္ေပးတာမို႔၊ ေသြးေၾကာထံုး ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ အေပၚယံ ေသြးျပန္ေၾကာကို ခြဲစိတ္ထုတ္ျပစ္တာ ျပႆနာမၾကီးဘူး။
ေျခေထာက္ အဖ်ားပိုင္းကို ျမွင့္ထားျပီး နားပါ၊ ထိုင္ေနရင္လည္း ေျခေထာက္ေတြကို ခ်ိတ္မထားနဲ႔။ ေအာက္ပိုင္း အ၀တ္အစား ခပ္ေခ်ာင္ေခ်ာင္၀တ္။ ထမီ နဲ႔ ဂါ၀န္။ စကပ္လည္းရတယ္။ မတိုေစနဲ႔ အေၾကာထံုးတာ လူျမင္မယ္။ အ၀ မလြန္၊ အလြန္ မ၀ေစနဲ႔။ ရပ္ရတဲ့ အလုပ္မွန္သမွ် ေရွာင္။ မတ္တတ္ရြာကလူေတြ သတိထား။ မရပ္ရေအာင္ ေရေတာင္ မခ်ိဳးနဲ႔ ေရဘဲကူး။ ရွဴေပါက္ရင္လည္း ရပ္မေပါက္နဲ႔။ အမ်ိဳးသမီးေတြ အျဖစ္မ်ားတာ ဒါ့ေၾကာင့္ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ကုိယ္၀န္မေဆာင္နဲ႔။ ေသြးမဆံုးေစနဲ႔။ အသက္ မၾကီးေစနဲ႔။
Dr. တင့္ေဆြ
၄-၆-၂၀၁၀
Sunday, May 30, 2010
အေၾကာျပတ္ျခင္း Stretch Marks
Q: “ဆရာရွင့္ အေၾကာျပတ္တဲ့အေၾကာင္းေလးလည္း ရွင္းျပေပးပါဦးဆရာ။ ကြ်န္မရဲ႕ ဒူးေခါင္းနဲ႔ ေပါင္ျခံေတြမွာ သိသိ သာသာၾကီး အေၾကာျပတ္လာပါတယ္။ အေၾကာျပတ္တာ ကုလုိ႔ရပါသလား။ သူမ်ားေျပာတာ သံလြင္ဆီ လိမ္းရတယ္ ဆုိတာ အေၾကာမျပတ္ခင္ လိမ္းရတာမဟုတ္လား။ ျပတ္ျပီသား အရာေၾကာင္းၾကီးေကာ လိမ္းေဆးရွိပါသလား ဆရာ။”
“ဗိုက္အေၾကာျပတ္တယ္” လို႔ ေျပာေလ့ရွိတဲ့ဟာက ေရာဂါေတာ့ မဟုတ္တတ္ဘူး။ က်န္းမာေရးျပႆနာေတာ့ ျဖစ္တယ္။ ဗိုက္မွာတင္ မဟုတ္ပါ။ ရင္သား၊ တင္ပါး၊ ေပါင္ စတဲ့ ေနရာေတြမွာပါ ျဖစ္တတ္တယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာမွာ ျပိဳင္ေနတဲ့ မ်ဥ္းေၾကာင္းေတြလို၊ ပါးလ်၊ ေျပာင္ေခ်ာ၊ အေရာင္ေဖ်ာ့၊ ျဖစ္စမွာ အနီေရာင္၊ ၾကာရင္ ေငြေရာင္၊ အမာရြတ္လိုလို အပုိေတြ ျဖစ္လာတယ္။ အနားရွိတဲ့ ပံုမွန္ အေရျပားထက္ နဲနဲနိမ့္ျပီး၊ ထိ-ကိုင္ၾကည့္ရင္ ခံစားမႈ မတူဘူး။
ကုိယ္၀န္ေဆာင္ရလို႔ ျဖစ္ရတာက အမ်ားဆံုးပါ။ ကုိယ္၀န္ရင့္လာခ်ိန္ ၇၅% ကေန ၉၀% မိခင္ေလာင္းေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္၀န္ မဟုတ္ဘဲ ရုတ္တရက္ ၀လာ-ပိန္သြားတာကေနလည္း ျဖစ္တတ္တယ္။ တျခား အေၾကာင္းခံ ေရာဂါေတြလည္း ရွိေသးတယ္။ (ေကာ္တီဇုန္း) လိမ္းေဆး ၾကာၾကာသံုးလို႔၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ Cushing syndrome, Ehlers-Danlos syndrome, Lichen planus ေရာဂါတခုခုရွိလို႔ ျဖစ္တတ္တယ္။ လူပ်ိဳ၀င္၊ အပ်ိဳျဖစ္ဆိုတဲ့ အရြယ္ ေရာက္ခ်ိန္မွာ ကိုယ္ခႏၶာ အခ်ိဳးအစား ေျပာင္းလာလို႔လည္း ျဖစ္ရပါတယ္။ လူပ်ိဳျဖစ္ျပီးေနာက္ (မာစတာေဘးရွင္း) လုပ္တတ္တဲ့ အရြယ္မို႔ ဒူးေနရာ အေၾကာေတြ ျပတ္တာရင္ ဒီအေလ့ေၾကာင့္လို႔ ေျပာင္ခ်င္ၾကတယ္။
Collagen (ကိုလာဂ်င္) ေတြ ပံုမွန္မဟုတ္ ျဖစ္လာလို႔၊ အေရျပားရဲ႕ အလည္ထပ္ Dermis မွာ သြားျဖစ္ပါတယ္။ Glucocorticoid ေဟာ္မုန္းနဲ႔ ဆိုင္ေသးတယ္။ လူမဲေတြမွာ အျဖစ္နည္းတယ္။ မ်ိဳးရိုးလိုက္တာလည္း ရွိတယ္။ အေမျဖစ္ရင္ သမီးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားလို႔ မိန္းမ မယူခင္ သူ႔အေမကိုပါ ေလ့လာသင့္တယ္။
ဘယ္လို ကုရမလဲဆိုတာ “ေျပာရမွာေတာ့ ၀မ္းနည္းပါတယ္။” (ဒီစကား အသံုးအႏံႈးက I am sorry to tell you ကို တိုက္ရိုက္ ဘာသာျပန္ ေျပာတာပါ။ ေနာက္ေပၚ အသံုးအႏံႈးတခုပါ။ ဒီလိုပါဘဲ ႏုတ္ဆက္ရင္ “မဂၤလာပါ” လို႔ ေျပာလာေနၾကတယ္။ မူလ ပဋိသႏၶာရစကားက “ေနေကာင္းလား” “ထမင္းစားျပီးျပီလား” မ်ိဳးသာ ျဖစ္ပါတယ္။ Good morning ကို ဘာသာျပန္ရာကေန အခုေတာ့ ယဥ္ေက်းတဲ့ ႏုတ္ခြန္းဆက္ တခုလိုလို ျဖစ္လာတယ္။ ကုိယ့္စကားကုိယ္ အားမရတာလား။ ဗိုလ္ဆန္ခ်င္တာလားေတာ့ မသိဘူး။)
ေၾကာ္ညာျပီး ေရာင္းတဲ့ (ခရင္မ္) ေတြက လက္ေတြ႔မွာ တကယ္ေကာင္းတယ္လို႔ အာမမခံႏိုင္ပါ။ အေၾကာျပတ္တာ ျဖစ္ေစတဲ့ အခံေရာဂါရွိရင္ ကုသဘို႔ လိုတယ္။ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ဘို႔ လိုမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကိုယ္ခႏၶာ အေလးခ်ိန္ကို အေျပာင္းအလဲ မျမန္ေအာင္ သတိထားရမယ္။ ေကာ္တီဇံုးေဆးေတြ သိပ္လိုအပ္မွသာ သံုးပါ။ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ေနတံုးမွာ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။ ဆီးခ်ိဳ ရွိ-မရွိစစ္ပါ၊ ကုပါ။ ေဟာ္မုန္းပါေဆးေတြကို သတိထားပါ။
အေၾကာျပတ္တာက အမာရြတ္သေဘာနဲ႔ တူတယ္။ အမာရြတ္ဆိုတာမ်ိဳးက ေပ်ာက္သြားေအာင္ လုပ္လို႔ မရသေလာက္ပါ။ အနာ-ဒဏ္ရာ ျဖစ္တံုးက အေရျပားကို ဘယ္ေလာက္ထိ နက္သြားခဲ့သလဲ အေပၚမွာ မူတည္ျပီး အၾကီး-အေသး၊ အေပ်ာက္ ေႏွး-ျမန္ ကြာတယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာအရလည္း မတူၾကသလို၊ လူအေပၚမွာပါ တည္ေသးတယ္။ အေသားအေရ ေကာင္းသူ၊ အရြယ္ငယ္ငယ္မွာ အေပၚယံျဖစ္တဲ့ အမာရြတ္ဆိုရင္ ၾကာေလေလ ေပ်ာက္ေလေလ။
စိတ္ဓါတ္ မက်ပါနဲ႔အံုး။ သုေတသနတခုက Gotu kola, Vitamin E, Collagen hydrolysates ေတြက အေၾကာျပတ္တာ အတြက္ အက်ိဳးရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ Gotu kola ဆိုတာ တျခားမဟုတ္ဘူး ျမင္းခြါရြက္ပါ။ Collagen hydrolysates ဆိုတာကလည္း Shampoos, Conditioners, Soaps, Face cares, Make-up လူသံုး ပစၥည္းေတြမွာပါတဲ့ ဓါတ္ပါဘဲ။ ဗီတာမင္ E ကို စာတပုဒ္ ေရးထားပါတယ္။
ေနာက္ သုေတသနတခုက Vitamin E, Panthenol, Hyaluronic acid, Elastin နဲ႔ Menthol ေတြပါတဲ့ (Verum) Cream က ေကာင္းတယ္လို႔ ဆိုတယ္။ Cocoa butter ဆိုတာကလည္း ေရေငြ႔ေပးတာမို႔ ေကာင္းတယ္ ေျပာတယ္။ သုေတသနေတာ့ မရွိေသးဘူး။
Dermatologic Surgery ဂ်ာနယ္က Radiofrequency combined with 585-nm pulsed dye laser နဲ႔ ၃၇ ေယာက္ကို ကုတာ၊ ၃၃ ေယာက္မွာ အလြန္ေကာင္းတဲ့ ရလဒ္ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ Tummy tuck ေခၚတဲ့ ခြဲစိတ္ ဖယ္ရွားမႈလည္း လုပ္ၾကတယ္။ Fractional laser resurfacing (ေလဆာ) နည္းသစ္ကလည္း ပိုေကာင္းသတဲ့။
Dermatological Treatment ဂ်ာနယ္ “Treatment of striae distensae with a TriPollar radiofrequency device: A pilot study" စာတမ္းမွာ အမ်ိဳးသမီး ၁၇ ေယာက္ကို ၆ ပါတ္ ကုသေပးတာ ေဆးပါတ္ ျပည့္ျပီးေနာက္ ၁ ပါတ္မွာ ၃၈႕၂% က ၂၅႕၅% နဲ႔ ၁၁႕၈% က ၅၁႕၇၅% တိုးတက္မႈေတြ႔ရတယ္။ ၂၃% က ေက်နပ္ၾကျပီး၊ ၁၂% ကေတာ့ ေက်နပ္မႈမရွိဘူး ဆိုပါတယ္။
“အေၾကာျပတ္တာ က်န္းမာေရးျပႆနာ” လို႔ ေရးခဲ့ပါတယ္။ လူဆိုတာ ေမြးတံုးကထက္ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ပိုလွခ်င္၊ ပိုေကာင္းခ်င္၊ ပိုက်န္းမာ သန္စြမ္းခ်င္ၾကတယ္။ ေလ်ာ့သြား၊ က်သြား၊ ေျပာင္းသြားရင္လည္း နဂိုအေန ျပန္ျဖစ္ခ်င္ၾကတယ္။ ဒီအထိေတာ့ (ေနာ္မယ္)ပါ။ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး ဆိုတာကိုပါ ျဖစ္ခ်င္ေနရင္ေတာ့ ေ၀ဒနာ တိုးတာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကံနဲ႔ စိတ္ဟာ အေၾကာင္းတရား ေတြထဲမွာ ပါေနတာေပါ့။ အဲဒါေၾကာင့္လည္း စိတ္ကုိ ထားတတ္ေအာင္ ျပဳျပင္နည္းေတြ၊ ကံတရား ေကာင္းေအာင္ က်င့္ၾကံစရာေတြ ေပၚေပါက္လာခဲ့တယ္။
ေကာင္းျခင္းငါးျဖာထဲမွာ ဆံပင္၊ အသား၊ အရိုး၊ အရြယ္ နဲ႔အတူ အေရ၏ ေကာင္းျခင္းလည္း ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး ေတြသာမက အမ်ိဳးသားေတြအတြက္လည္း ဗိုက္စူ၊ ဗိုက္ပူေတြ မျဖစ္ခ်င္ၾကတာမို႔ “ဗိုက္ေခါက္က်န္းမာေရး” က အေတာ္ အေရးပါလွတယ္။ ဗိုက္ေၾကာျပတ္တာက အေရျပားမွာ ျဖစ္တာပါ။ အေရျပားေအာက္မွာ အဆီျပင္၊ ၾကြက္သား၊ ေနာက္ခံ အရြတ္ျပား၊ အတြင္းဆံုးၾကမွ ဗိုက္ကိုဖံုးေနတဲ့ အလႊာဆိုျပီး ၅ ထပ္ရွိတယ္။ ဗိုက္မစူခ်င္ရင္ ဗိုက္လွခ်င္ရင္ အေရျပား လွရမယ္။ အဆီမထူရဘူး။ (ဗယ္လီ) ေခၚတဲ့ ဗိုက္ၾကြက္သား သန္ေနရမယ္။ တခ်ိဳ႕သိပ္မသိၾကတာက အရြတ္ျပားရဲ႕ အေရးပါမႈဘဲ။ ဗိုက္ကို ခြဲစိတ္ရရင္ ဒီအထပ္ကို က်က်နန ျပန္ခ်ဳပ္ေပးရတာ လက္၀င္တဲ့ အလုပ္တခုေပါ့။
အထပ္ရွိသမွ် ေကာင္းေနရမယ္။ အေပၚယံေလးနဲ႔ မလံုေလာက္ဘူး။ (တိုးရစ္) ေတြ လာမဲ့ေနရာေတြမွာသာ လမ္းေတြ၊ အိမ္ေတြကို ျမင္ေကာင္းေအာင္ လုပ္ထားသလိုမ်ိဳး။ စစ္ေဆးတဲ့သူ လာခ်ိန္မွာ တခါမွ မတခါဘူးတဲ့ ျခင္ေတာင္ေတြ၊ ေမြ႔ယာေတြ ထုတ္ေပးထားတာမ်ိဳး ဆိုတာေတြက တကယ့္ အေကာင္း၊ အစစ္အမွန္ မဟုတ္ဘူး။
လူတေယာက္ကို ၾကည့္တာနဲ႔ ဗီတာမင္ဘီ ၂ နည္းေနတာကို သိႏိုင္တယ္။ ပါးစပ္ေဘးစြန္းေတြမွာ အေရာင္ေဖ်ာ့ေန၊ နီေန။ အနာျဖစ္ခ်င္ေနတာ ျမင္ရမယ္။ ဆက္သိဘို႔က သူ႔မွာ ဘီ ၂ နည္းေနရင္ ဘီ ၁ လည္း နည္းေနႏိုင္သလို၊ တျခားတျခား အာဟာရေတြပါ နည္းႏိုင္တယ္လို႔ မွန္းတတ္ရတယ္။ ဒီဆင္ျခင္မႈသေဘာအတိုင္းဘဲ ဗိုက္ေၾကာျပတ္သူတေယာက္မွာ အေရျပား ေအာက္လႊာေတြလည္း တခုခု လိုေနႏိုင္တယ္လို႔ သံသယ၀င္ဘို႔ ထိုက္တယ္။
ေရနဲ႔ အာဟာရဓါတ္ျပည့္၀ေနတဲ့ အေရျပားဆိုရင္ အေၾကာျပတ္တာဟာ အျဖစ္နည္းတယ္။ ေရေသာက္ မနည္းေစနဲ႔။ မွ်တတဲ့ အစားအစာစားပါ။ အသား-ငါး၊ အသီးအရြက္-အသီးအႏွံ၊ ပဲေတြ စံုေအာင္စားရတာမ်ိဳးေျပာတာပါ။ လႈတ္ရွား ရံုးကန္ႏိုင္ဘို႔ Energy အား ျဖစ္ေစတဲ့အစာ၊ ၾကီးထြားဘို႔၊ ပ်က္တာေတြျပဳျပင္ဘို႔ Protein (ပရိုတင္း)၊ နည္းနည္းစီနဲ႔ ေန႔တိုင္း မပါမျဖစ္တာေတြက ဆီ၊ ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြျဖစ္တယ္။ ဗီတာမင္ A နဲ႔ E ကို ေသာက္သင့္တယ္။ သူနည္းေနရင္ ေျပာ့ဖတ္ဖတ္ ျဖစ္ေနတာမို႔ (ပိုတက္ဆီယံ) ပါ ျဖည့္ေပးဘို႔ လိုတယ္။ အေၾကာျပတ္ျပီးသူေတြအတြက္ပါ ေကာင္းပါတယ္။
ဗိုက္ေၾကာျပတ္တာအတြက္ ေရဓါတ္၊ အာဟာရဓါတ္နဲ႔ စိတ္ဓါတ္၊ အေလးထားျပီးသကာလ၊ မအိုေသးသမွ် အပ်ိဳေလးလို လွေနၾကပါေစ။
Dr. တင့္ေဆြ
၃၀-၅-၂၀၁၀
Monday, November 9, 2009
ေဆးလိပ္ေသာက္သူမ်ား အတြက္ ဘားဂါး (Buerger) ေရာဂါ
ဘားဂါးဆိုတာဘာလဲ ။
စီးကရက္ေသာက္သံုးၿခင္းဟာ ဘားဂါးကို အၿဖစ္မ်ားေစတဲ့ အဓိက အခ်က္ပါ ။ ေဆးလိပ္အရမ္းေသာက္သူေတြ ဥပမာ တစ္ေန႔ကို တစ္ဗူး ႏွုန္း ေသာက္သံုးသူေတြဟာ ဘားဂါးၿဖစ္ေစဖို႔ အခြင့္အလမ္းမ်ားသူေတြ ၿဖစ္ပါတယ္ ။ ေဆးရြက္ၾကီး ငံုတဲ့လူေတြ ကြမ္းစားရင္ေဆးရြက္ၾကီးထည့္စားသူေတြ လည္း ဘားဂါးေရာဂါ ၿဖစ္ပြားေစႏိုင္ပါတယ္ ။ လက္နဲ႔လိပ္တဲ့ ေဆးေပါ့လိပ္ (ဖက္ၾကမ္း) ကိုေသာက္သံုးေတြက ၿဖစ္ပြားႏိုင္ေၿခ ပိုမ်ားပါတယ္ ။ Tobacco မွာပါ၀င္တဲ့ ဓါတုပစၥည္းေတြက သင့္ေသြးေၾကာနံရံေတြကို ထိခိုက္ေစပါတယ္ ။ သူတို႔ကိုေရာင္ရမ္းလာေစပါတယ္ ။ ဘားဂါးၿဖစ္ပြားမႈႏွုန္းဟာ ေဆးလိပ္ေသာက္မႈမ်ားတဲ့ Middle East နဲ႔ East မွာ ပိုမ်ားပါတယ္ ။ သင္ဟာ ေဆးလိပ္ေသာက္သံုးသူ တစ္ေယာက္ မဟုတ္ခဲ့ဘူး ဆိုရင္ေတာင္မွ သင့္မွာ ဘားဂါး ၿဖစ္ေနၿပီ ဆိုရင္ေတာ့ ေဆးလိပ္ေသာက္သူမ်ားနဲ႔ ေ၀းေ၀းေနသင့္ပါတယ္ ။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ သူတို႔ရဲ႔ ေဆးလိပ္ေငြ႔ကလည္း သင့္ကို ထိခိုက္ေစပါတယ္ ။
ဘားဂါးရဲ႔ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ။
၁ ။ ေၿခေထာက္မွာ နာက်င္လာၿခင္းနဲ႔ အားနည္းလာၿခင္း လက္မ်ားနာက်င္လာၿခင္း လက္ေမာင္းမ်ား နာက်င္လာ ၿခင္းနဲ႔အားနည္းလာၿခင္း ။
၂ ။ သင့္ရဲ႔ လက္ေတြ ေၿခေထာက္ေတြ ေရာင္ရမ္းလာၿခင္း ။
၃ ။ လက္ေခ်ာင္းေလးေတြနဲ႔ ေၿခမ ၊ ေၿခေခ်ာင္းေလးေတြဟာ ၿဖဴေဖ်ာ့လာၿပီး အထူးသၿဖင့္ ေအးတဲ့အခါမွာ ပိုသိသာပါတယ္ ။ ဒါကို Raynaud's phenomenon လို႔ေခၚပါတယ္။
ဘားဂါးကေန ဘာေတြ ဆက္ၿဖစ္လာႏိုင္သလဲ ။
ဘားဂါးေရာဂါက ပိုဆိုးလာၿပီဆိုရင္ သင့္ရဲ႔ လက္ေတြ ေၿခေထာက္ေတြကို ေသြးပို႔မႈႏွုန္းေသြး စီးဆင္းမႈႏွုန္း နည္းလာပါတယ္ ။ ဒါဟာ ေသြးေတြက လက္ေခ်ာင္းေလးေတြ ေၿခေခ်ာင္းေလးေတြစီ စီးဆင္းရာမွာ ပိတ္ဆို႔တဲ့ အတားအဆီးေတြ (Blood clots) ရွိေနတဲ့အ တြက္ေၾကာင့္ပါ ။ ဒါေၾကာင့္ ေသြးေတြက ေအာက္ဆီဂ်င္နဲ႔ အာဟာ ရေတြကို တစ္ရွုးေတြဆီကို မပို႔ေပးႏိုင္ေတာ့ ပါဘူး ။ ဒါေၾကာင့္ ေၿခဖ်ားလက္ဖ်ားေလးေတြမွာ ရွိတဲ့ တစ္ရွုးေလးေတြ ေသဆံုးသြားပါတယ္ ။ ဒါကို gangrene လို႔ေခၚပါတယ္ ။ ဂမ္ဂရင္း ရဲ႔ လကၡဏာေတြကေတာ့
ေရၿပားဟာ အမဲေ၇ာင္ အၿပာေရာင္ေၿပာင္းသြားၿခင္း ၿဖစ္တဲ့ ေၿခေခ်ာင္းလက္ေခ်ာင္းမွာ အာရံုခံစားမႈ မရွိေတာ့ၿခင္း ၿဖစ္တဲ့ ေနရာမွာ အနံ႔ နံလာၿခင္း စသည္တို႔ ၿဖစ္ပါတယ္ ။ဂမ္ဂရင္း ၿဖစ္ၿပီဆိုရင္ေတာ့ ၿဖစ္တဲ့ ေၿခေခ်ာင္းလက္ေခ်ာင္းကို ၿဖတ္ထုတ္ပစ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္ ။
ကုသမႈနဲ႔ ေဆး၀ါးေတြ ။
ဘာကုသမႈမွ ဘားဂါးကို မကုႏိုင္ပါဘူး ။ သင့္ရဲ႔ ဆရာ၀န္ကလည္း သင္ၿဖစ္ေနတဲ့ ခံစားမႈေတြ လကၡဏာေတြကို ေလ်ာ့နည္းသြားေအာင္ ကုသမႈ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ခ်ဥ္းကပ္ယံုပဲ ရွိပါလိမ့္မယ္ ။ အဲဒါေတြကေတာ့
၁ ။ သင္ေဆးလိပ္ၿဖတ္ဖို႔ အကူအညီေပးႏိုင္တဲ့ ေဆး၀ါးေတြ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးေပးၿခင္း သင့္ရဲ႔ ေသြးေၾကာေတြ ေရာင္ရမ္းမႈသက္သာေအာင္ ေဆးေပးၿခင္း ။
၂ ။ သင့္ရဲ႔ ေသြးလည္ပတ္မႈေကာင္းေအာင္ ခဲေနတဲ့ေသြးေတြ ၿပန္က်ဲသြားေအာင္ ေဆးေပးၿခင္း (ဥပမာ Cilostazol )
၃ ။ ၿဖစ္ပြားတဲ့ ေနရာက အာရံုေၾကာေတြကို ၿဖတ္ေတာက္ပစ္ၿခင္း (ဒါကေတာ့ နာတာကို သက္သာေစဖို႔ပါ )
၄ ။ ေၿခေထာက္ လက္ ၿဖတ္ထုတ္ပစ္ၿခင္း (အကယ္၍ ပိုး၀င္ေနတယ္ ပုပ္ေနၿပီဆိုရင္ လုပ္ေဆာင္ရမွာ ၿဖစ္ပါတယ္ )
ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ ။
သင္ဟာ ဘားဂါးၿဖစ္ေနၿပီ လို႔ သိတာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္ ေဆးလိပ္ေသာက္သံုးတာကို ခ်က္ခ်င္းၿဖတ္ပစ္ရမွာ ၿဖစ္ပါတယ္ ။ ထူးဆန္းတာတစ္ခ်က္က ေတာ့ သင္ေဆးလိပ္ၿဖတ္လိုက္တာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္ သင့္ရဲ႔ ေၿခလက္ေတြ ေသြးေၾကာေတြေရာင္ရမ္း ေနတာေတြ ခ်က္ခ်င္းသက္ သာသြားၿခင္း ၿဖစ္ပါတယ္ ။ ေဆးလိပ္အခ်ိန္မွီၿဖတ္ပစ္တဲ့ လူအမ်ားစုဟာ ေၿခလက္ေတြ ၿဖတ္ပစ္စရာ မလိုအပ္ေတာ့ပါဘူး ။ ဆက္ေသာက္ေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ သင္ရဲ႔ ဘားဂါးကို ပိုဆိုးေစၿပီး သင့္ရဲ႔ ေၿခလက္ေတြ ဖယ္ရွားပစ္ခံရမွာ ၿဖစ္ပါတယ္ ။
ေဆးလိပ္ၿဖတ္ဖို႔ဟာ ခက္ခဲလွပါတယ္။ သင္ဟာ ေဆးလိပ္ေသာက္သံုးသူ အမ်ားစုထဲက တစ္ေယာက္ဆိုရင္ သူတို႔လိုပဲ အတိတ္တုန္းက ေဆးလိပ္ၿဖတ္ဖို႔ ၾကိဳးစားခဲ့ဖူးမွာပါ ။ဒါေပမယ့္ ေအာင္ၿမင္ခဲ့မွာမဟုတ္ပါဘူး ။ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီး သင့္ ၿပႆနာကို ေၿပာၿပပါ ။ သင့္ဒုကၡကို ကူညီေပးႏိုင္မယ့္ ေဆး၀ါးေတြ ရွိပါတယ္ ။ ပီေက၀ါးၿခင္းနဲ႔ စိတ္အာရံုေၿပာင္းၿခင္း ။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ နီကိုတင္းအစားထိုး ထုတ္ကုန္ေတြကို သံုးစြဲၿခင္းပဲ ၿဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ နီကိုတင္းကလည္း ဘားဂါးကို ပိုဆိုးေစတဲ့အရာၿဖစ္တဲ့အတြက္ပါ ။ ေနာက္တစ္နည္းကေတာ့ ေဆးလိပ္ၿဖတ္ ပရိုဂရမ္ကို အသံုးၿပဳၿခင္းပဲ ၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဒါကေတာ့ ေဆးရံု ေဆးခန္းမွာ ရက္အနည္းငယ္သြားေနၿပီး ကုသမႈ ခံယူၿခင္းပဲ ၿဖစ္ပါတယ္ ။ အဲဒီအခ်ိန္ေတြမွာ သင္ဟာ လူမႈေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ၿခင္း ကုသိုလ္ေရး ေတြ လုပ္ေဆာင္ၿခင္းအားၿဖင့္ သင့္ကို Tobacco free world ထဲကိုေခၚေဆာင္သြား မွာ ၿဖစ္ပါတယ္ ။
အိမ္မွာေနရင္းနဲ႔ ဘာေတြ လုပ္ေဆာင္မလဲ ။
သင့္မွာ ဘားဂါး ရွိေနၿပီဆိုရင္ သင့္ေၿခေခ်ာင္းေတြလက္ေခ်ာင္းေတြကို ဂရုစိုက္ပါ ။ သင့္ရဲ႔ အေရၿပားေပၚက ၿခစ္ရာ ရွရာေတြကို သတိထားပါ သင္ဟာ အာရံုခံစားမႈရွိေနေသးလားမရွိေတာ့ဘူးလား ဆိုတာ စမ္းစစ္ပါ ။ ေၿခလက္ေတြ ေအးေနၿခင္းဟာ သင္ဟာ ပိုးမႊားအလြယ္တကူ ၀င္ေ၇ာက္ကူးစက္ခံႏုိင္ရတဲ့ အေၿခအ ေနၿဖစ္ပါတယ္ ။
စာေရးသူ....သက္တန္႔ခ်ိဳ (၁၁း၁၀ ည ၆.၁၁.၀၉)
Ref: Wikipedia
: Mayo Clinic
Wednesday, April 1, 2009
Hypertension
ေသြးေၾကာတစ္ေလွ်ာက္ ေသြးစီးသြားစဥ္ ေသြးေၾကာ နံရံေပၚ သက္ေရာက္ေသာဖိအားကို ေခၚသည္။
အေပၚေသြး (Systolic blood pressure) ဆိုသည္မွာ
ႏွလံုးကေသြးညွစ္ေနခိုက္ ေသြးေၾကာအတြင္းရိွ အျမင့္ဆံုးဖိအားကို ေခၚဆိုျပီး
ေအာက္ေသြး (Diastolic blood pressure) ဆိုသည္မွာ
ႏွလံုးေသြးျဖည့္ေနခုိက္ ေသြးေၾကာအတြင္းရိွ အနိမ့္ဆံုးဖိအားကို ေခၚဆိုပါသည္။
ေသြးတိုးေရာဂါ အဆင့္ သတ္မွတ္ခ်က္
လူတစ္ေယာက္အတြက္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္သည္ အေပၚေသြး ၁၂၀၊ ေအာက္ေသြး ၈၀ ရိွပါက ပံုမွန္ေသြးေပါင္ခ်ိန္ဟု ေျပာ၍ ရပါသည္။ အေပၚေသြးႏွင့္ ေအာက္ေသြးကို အတိုေကာက္အားျဖင့္ ၁၂၀/၈၀ ဟု ေဖာ္ျပပါသည္။
အေပၚေသြးသည္ ၁၂၀ ႏွင့္ ၁၃၉ ၾကားရိွျပီး ေအာက္ေသြးသည္ ၈၀ ႏွင့္ ၈၉ ၾကားရိွပါက pre hypertension အၾကိဳေသြးတိုးျခင္းဟုေခၚသည္။ ေသြးတိုး ေရာဂါ ကနဦးေပါ့ဗ်ာ။
အေပၚေသြးသည္ ၁၄၀ ႏွင့္ ၁၅၉ ၾကားရိွျပီး ေအာက္ေသြးသည္ ၉၀ ႏွင့္ ၉၉ ၾကားရိွပါက hypertension stage 1 အဆင့္တစ္ ေသြးတိုးျခင္းဟုေခၚသည္။
အေပၚေသြးသည္ ၁၆၀ ႏွင့္ အထက္ ရိွျပီး ေအာက္ေသြးသည္ ၁၀၀ ႏွင့္ အထက္ ရိွပါက hypertension stage 2 အဆင့္ႏွစ္ ေသြးတိုးျခင္းဟုေခၚသည္။
ေသြးတိုးေရာဂါျဖစ္ေအာင္ အားေပးေသာအခ်က္မ်ား
- ေသြးတြင္း အဆီႏွင့္ ကိုလက္စတေရာ (Cholesterol)ဓာတ္မ်ားျခင္း
- အဆီအဆိမ့္ အစားမ်ားျခင္း
- အ၀လြန္ျခင္း
- ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ အားနည္းျခင္း
- ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း
- အရက္ေသာက္ျခင္း
- ဆီးခ်ိဳရိွျခင္း
- ဆိုဒီယမ္မ်ားေသာ အစာမ်ား (ဆား၊ ဟင္းခ်ိဳမွဳန္႕၊ ဆိုဒါ) အလြန္အကၽြံစားျခင္း
ေသြးတိုးေရာဂါ လကၡဏာမ်ား
ေသြးတိုးေသာလူနာအမ်ားစုတြင္ ေသြးတိုးေရာဂါသည္ ေရာဂါလကၡဏာ အျမဲတမ္းမျပတတ္ပါ။ တစ္ခါတစ္ရံ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဇက္ေၾကာတက္ျခင္း၊ မူးျခင္း၊ အျမင္မၾကည္လင္ျခင္း အစရိွေသာ လကၡဏာမ်ားကို တစ္ခါတစ္ရံ ျပသတတ္ပါသည္။ တစ္ခါတစ္ရံတြင္မွ ေရာဂါလကၡဏာျပေသာေၾကာင့္ တစ္ခါတစ္ရံတြင္သာ ေသြးတိုးတတ္သည္မဟုတ္ပါ။ ေသြးတိုးဟူသည္ ေရာဂါစျဖစ္ပါက ဆက္တိုက္ ေသြးတိုးသြားဖို႕သာ ရိွပါသည္။ ျပန္ေကာင္းသြားစရာ မရိွပါ။ ေရာဂါလကၡဏာ ေပၚသည္ႏွင့္ မေပၚသည္သာ ရိွပါသည္။ ထုိ႕ေၾကာင့္ လကၡဏာေပၚလွ်င္ ေဆးေသာက္မည္ မေပၚလွ်င္ ေဆးမေသာက္ဘဲေန၍ မရပါ။
မည္သည့္ေရာဂါလကၡဏာ မွ် မျပဘဲႏွင့္လည္း ေသြးတိုးေရာဂါ ဆိုးဆိုးရြားရြားရိွေနႏိုင္သည္ကို သတိျပဳပါ။
ေသြးတိုး၏ ေနာက္ဆက္တဲြ ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား
- ႏွလံုး ၾကြက္သားထူျပီး ႏွလံုးအလုပ္ထိခုိက္ျခင္း၊ ႏွလံုးအားနည္းလာျခင္း၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာ က်ဥ္းျခင္း၊ ပိတ္ျခင္း၊ ေဖာျခင္း။
- ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာ ေပါက္ျခင္း၊ ပိတ္ျခင္း။
- အျမင္အာရံုခ်ိဳတဲ့၍ မ်က္စိကြယ္ႏိုင္ျခင္း။
- ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျပီး ဆီးဆိပ္တက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္ပါသည္။
သင့္တြင္ ေသြးတိုးေရာဂါရိွေနလွ်င္
၁။ အေပၚေသြးကို ၁၀-၄၀ ခ်ရံုမွ်ျဖင့္ (၀ါ) ေအာက္ေသြးကို ၅-၆ ခ်ရံုမွ်ျဖင့္ ေလျဖတ္ျခင္း အႏၱရာယ္မွ ၄၀ % သက္သာျပီး ႏွလံုးေသြးေၾကာ ေရာဂါအႏၱရယ္မွ ၁၆% သက္သာႏိုင္ေၾကာင္း သတိျပဳပါ။
၂။ အေနအထိုင္ အစားအေသာက္ဆင္ျခင္ပါ။
ေဆးလိပ္ျဖတ္ပါ။
အရက္တစ္ေန႕ ႏွစ္ပက္ထက္ ပိုမေသာက္ပါႏွင့္။
အသားဆီ၊ အုန္းဆီ မစားပါႏွင့္။
အငန္၊ ခ်က္ထားေသာ ဆီ၊ ဟင္းခ်ိဳမွဳန္႕ေလွ်ာ့ပါ။
ငါးဟင္း တစ္ပတ္ ၃ ရက္စားပါ။
သစ္သီး၀လံ တစ္ေန႕ တစ္လံုးစားပါ။
တစ္ပတ္ ၃ ရက္၊ တစ္ရက္နာရီ၀က္ ေခၽြးထြက္ေအာင္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။
ကိုယ္အေလးခ်ိန္မ်ားလွ်င္ စနစ္တက်ေလ်ာ့ခ်ပါ။
ပူပင္ေသာကနည္းေအာင္ေနပါ။ တရားထုိင္ပါ။
၃။ ေသြးေပါင္က်ေဆးကို ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားသည့္အတိုင္း တိက်စြာ ေသာက္ပါ။ (သင္ခံစားေနရေသာ ေရာဂါ လကၡဏာေပၚမူတည္၍ သင့္ဖာသာ ေဆးအတိုးအေလ်ာ့ မလုပ္ပါႏွင့္)
ေသြးေပါင္တိုင္းျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍
၁။ မတိုင္းမီ နာရီ၀က္အတြင္း အစာစားျခင္း၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း ႏွင့္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္း မလုပ္သင့္ပါ။
၂။ ၀မ္းနည္း၀မ္းသာ၊ စိတ္လႈပ္ရွားခ်ိန္တြင္ မတိုင္းသင့္ပါ။
၃။ မတိုင္းမီ ၁၀ မိနစ္ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါ ေျဖေလွ်ာ့အနားယူပါ။
၄။ လက္ေမာင္းပတ္ေလအိတ္ႏွင့္ ႏွလံုး ေရျပင္ညီ တတန္းတည္း ရိွပါေစ။
၅။ တိုင္းေနစဥ္ ျငိမ္ျငိမ္ေနပါ၊ စကားမေျပာပါႏွင့္၊ မလႈပ္ပါႏွင့္။
Tuesday, December 2, 2008
Hypertension
ေသြးတိုး ေရာဂါဟာ ေလျဖတ္ေရာဂါ (Stroke) ျဖစ္ေစတဲ့ နံပါတ္တစ္ အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္ျပီး ႏွလံုးေရာဂါ (ႏွလံုး ေသြးေၾကာ က်ဥ္းျခင္း/ ေသြးေၾကာ ပိတ္ျခင္း၊ ႏွလံုးၾကီးျခင္း) ျဖစ္ျခင္း၏ အဓိက အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္ပါတယ္.. ကမာၻတစ္ဝန္း လူသန္းေပါင္း တစ္ေထာင္၌ ေသြးတိုး ေရာဂါ ခံစား ေနၾကရျပီး ႏွစ္စဥ္ ၇.၁ သန္း ေသဆံုး ေစပါတယ္.. ကၽြမ္းက်င္ ေဆးပညာ႐ွင္ မ်ားက ေသြးတိုးေရာဂါကို တိတ္တဆိတ္ လူသတ္သမား (Silent Killer) လို႔ေတာင္ တင္စား ေခၚေဝၚ ၾကပါတယ္..
ေသြးဖိအားကို မီလီမီတာ မာက်ဴရီ ယူနစ္ျဖင့္ တိုင္းတာျပီး ႏွလံုးႂကြက္သား ညွစ္ထုတ္စဥ္ ေသြးေၾကာ အတြင္း ျဖစ္ေပၚေနေသာ ဖိအားကို အေပၚေသြး (Systolic Blood Pressure) ဟု ေခၚျပီး၊ ႏွလံုးႂကြက္သား မူလအတိုင္း ျပန္ဆန္႔စဥ္ ျဖစ္ေပၚေသာ ဖိအားကို ေအာက္ေသြး (Diastolic Blood Pressure) ဟုေခၚပါတယ္.. ေသြးတိုးေရာဂါ ႐ွိမ႐ွိကို နားလည္ တတ္ကၽြမ္းေသာ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းမ်ားျဖင့္ အလြယ္တကူ စစ္ေဆးႏိုင္ျပီး အစားအေသာက္ အေနအထိုင္ ျပဳျပင္၍ ေဆးဝါး စနစ္တက် သံုးစြဲပါက ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ပါတယ္.. "The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure" (JNC7) ၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္ အရ ေသြးတိုးေရာဂါ ကို ေအာက္ပါအတိုင္း ခြဲျခား သတ္မွတ္ ထားပါတယ္..
| ေသြးဖိအား အေျခအေန | အသက္ (၁၈)ႏွစ္ ႏွင့္ အထက္ လူၾကီး | ||
| အေပၚေသြး (Systolic BP in mmHg) | ေအာက္ေသြး (Diastolic BP in mmHg) | ||
| ပံုမွန္ (Normal) | ၁၂၀ ေအာက္ | ႏွင့္ | ၈၀ ေအာက္ |
| ပံုမွန္ထက္ ျမင့္မားျပီး ေသြးတုိး မဟုတ္သည့္ အေျခအေန (Prehypertension) | ၁၂၀ မွ ၁၃၉ | (သို႔) | ၈၀ မွ ၈၉ |
| အဆင့္(၁) ေသြးတိုး (Stage-1, Hypertension) | ၁၄၀ မွ ၁၅၉ | (သို႔) | ၉၀ မွ ၉၉ |
| အဆင့္(၂) ေသြးတိုး (Stage-2, Hypertension) | ၁၆၀ ႏွင့္ အထက္ | (သို႔) | ၁၀၀ ႏွင့္ အထက္ |
ေသြးတိုးေရာဂါ ႐ွိသူမ်ား၏ ၉၀-၉၅% ဟာ အေၾကာင္းရင္း တိတိက်က် မသိရဘဲ ေသြးတိုးၾကျပီး (Essential Hypertension) ဟု ေခၚပါတယ္.. က်န္ ၅-၁၀% ကသာ ခႏၶာကိုယ္တြင္း ေရာဂါ တစ္မ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ေသြးတိုးေရာဂါ (Secondary Hypertension) ခံစားေနရပါတယ္.. ၎ေရာဂါမ်ားမွာ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါမ်ား (Renal Diseases)၊ ေက်ာက္ကပ္ ေသြးေၾကာက်ဥ္း ေရာဂါ (Renovascular Hypertension)၊ ေသြးေၾကာမၾကီး ေရာဂါ(Coarctation of Aorta)၊ အဒရီနယ္ဂလင္း ေရာဂါမ်ား (Primary Aldosteronism, Cushing Syndrome, Pheochromocytoma...)၊ သိုင္း႐ိြဳက္ ေဟာ္မုန္း အထြက္လြန္ကဲေသာ ေရာဂါ (Hyperthyroidism)၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ျခင္းေၾကာင့္ ေသြးတိုးျခင္း (PIH)၊ ေသြးတိုး ေစေသာေဆး (Cocaine, Cyclosporin, Erythropoietin, Adrenergic medications,...) သံုးစြဲေနရျခင္း ႏွင့္ အရက္ ေသာက္သံုးျခင္း (Alcoholism) တို႔ျဖစ္ပါတယ္..
ေသြးဖိအား 115/75 mmHg ကို ပံုမွန္ထား၍ အေပၚေသြး 20 (or) ေအာက္ေသြး 10 mmHg စီ တိုးတိုင္း ႏွလံုးႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ (Cardiovascular Disease Risk) ႏွစ္ဆ စီ တိုးလာပါတယ္.. အေမရိကန္ ႏိုင္ငံ National Health and Nutrition Examination Surveys ၂၀၀၅-၂၀၀၆ ခုႏွစ္ စစ္တမ္းမွ အခ်က္ အလက္မ်ားကို ထုတ္ႏုတ္ တင္ျပရလွ်င္
- အသက္ ၁၈ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ အေမရိကန္မ်ား၏ ၂၉% မွာ ေသြးတိုးေရာဂါ ခံစားေနရျပီး အသက္အ႐ြယ္ ၾကီးလာသည္ႏွင့္ အမွ် ျဖစ္ပြားႏႈန္း ျမင့္မားေနပါတယ္.. ၎တိ႔ုထဲတြင္ ၇% မွာ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ မွ ၃၉ ႏွစ္အတြင္း ျဖစ္ျပီး၊ ၆၇% မွာ အသက္ ၆၀ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ ျဖစ္ပါတယ္..
- အသက္ ၁၈ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ အေမရိကန္မ်ား၏ ၃၇% မွာ ပံုမွန္ထက္ ေသြးဖိအား ျမင့္မားေနျပီး (Prehypertension) ၃၀% မွာ ၁၈ႏွစ္ မွ ၃၉ႏွစ္ အတြင္း ျဖစ္ျပီး ၃၈% မွာ ၆၀ႏွစ္ ႏွင့္ အထက္ ျဖစ္ပါတယ္..
ေသြးတိုးေရာဂါ လကၡဏာမ်ား
ေသြးတိုးေရာဂါ ႐ွိသူမ်ား၏ သံုးပံုတစ္ပံု ခန္႔မွာ မိမိတြင္ ေသြးတိုးေရာဂါ ႐ွိမွန္း မသိၾကသူမ်ား ျဖစ္ေနပါတယ္.. မ်ားေသာအားျဖင့္ ေသြးတိုး လကၡဏာ မခံစားရသူ၊ ဘာလကၡဏာမွ မျပသူ မ်ားပါတယ္.. ခံစားရသူ အခ်ဳိ႕တြင္ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဇက္ေၾကာတက္ျခင္း၊ မူးေဝျခင္း၊ အသက္႐ွဴ ျမန္လာျခင္း၊ အျမင္ ေဝဝါးလာျခင္း တို႔ ျဖစ္တတ္ပါတယ္.. အခ်ဳိ႕မွာ ေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိး လကၡဏာ (Complications) မ်ားျဖင့္ ျပတတ္ၾကပါတယ္.. ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း (ႏွလံုး ေသြးေၾကာ က်ဥ္းျခင္း)၊ ေလျဖတ္ျခင္း (ဦးေႏွာက္ ေသြးေၾကာ ပိတ္ျခင္း/ ေပါက္ျခင္း)၊ ေမာ၍ ေဖာေယာင္ျခင္း (ႏွလံုး ညွစ္အား နည္းျခင္း- Heart Failure)၊ မ်က္ႏွာ ေယာင္အမ္း လာျခင္း (ေက်ာက္ကပ္ ပ်က္စီးျခင္း-Renal Failure)၊ မ်က္စိ အျမင္ ခ်ဳိ႕ယြင္းလာျခင္း (Hypertensive Retinopathy) တို႔ ျဖင့္ လကၡဏာ ျပတတ္ ၾကပါတယ္..
ေသြးတိုးေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိးမ်ား
- ေသြးတိုး ေရာဂါေၾကာင့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာမ်ား ထူအမ္း မာေက်ာလာျပီး (Atherosclerosis) ႏွလံုး ေသြးေၾကာ က်ဥ္းျခင္း/ ပိတ္ျခင္း (Heart Attack)၊ ႏွလံုးႂကြက္သားမ်ား ထူထဲလာျပီး (LVH) ႏွလံုးညွစ္အား ေလ်ာ့နည္းလာျခင္း (Heart Failure) တို႔ ျဖစ္ေပၚလာ တတ္ပါတယ္..
- ဦးေႏွာက္ ေသြးေၾကာ ပိတ္ျခင္း (Ischemia)၊ ေသြးေၾကာ ေပါက္ျခင္း (Haemorrhage) တို႔ျဖစ္ေပၚ ေစျပီး ေလျဖတ္ေရာဂါ (Stroke) ျဖစ္ေပၚလာ တတ္ပါတယ္..
- ေသြးတိုးေရာဂါ တာ႐ွည္လာပါက ေက်ာက္ကပ္ ပ်က္စီးျပီး (Nephrosclerosis) ေက်ာက္ကပ္ လုပ္ငန္း ယိုယြင္းျခင္း (Renal Failure) ျဖစ္ေပၚ လာတတ္ ပါတယ္
- မ်က္စိတြင္း႐ွိ ျမင္လႊာ (Retina) ေသြးေၾကာမ်ား ထိခိုက္ ပ်က္စီးျပီး အျမင္အာ႐ံု (Hypertensive Retinopathy) ထိခိုက္လာ တတ္ပါတယ္..
ေသြးတိုးေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ား
JNC7 မွ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ေသြးတိုးေရာဂါ ႐ွိသူမ်ားသည္ ေသြးဖိအားကို 140/90 mmHg ေအာက္ ႏွင့္ ဆီးခ်ဳိ၊ ေက်ာက္ကပ္ ေရာဂါ ႐ွိသူမ်ား အေနျဖင့္ 130/80 mmHg ေအာက္ ႐ွိေနေစရန္ ညႊန္ၾကား ထားပါတယ္.. ေသြးတိုး ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္ ေအာက္ပါ အတိုင္း လိုက္နာ သင့္ပါတယ္..
- ကိုယ္အေလးခ်ိန္ အဝ မလြန္ေစရန္ ထိန္းသိမ္း ထားရမည္.. Body Mass Index (BMI) ကို ၁၈.၅ မွ ၂၄.၅ အတြင္း ႐ွိေနေစရန္ ထိန္းထားရမည္..
- လမ္းျမန္ျမန္ ေလွ်ာက္ျခင္း၊ စက္ဘီးစီးျခင္း၊ ေရကူးျခင္း ကဲ့သို႔ေသာ ကိုယ္လက္ လႈပ္႐ွား ေလ့က်င့္ခန္း ကို ပံုမွန္ တစ္ေန႔ မိနစ္ ၃၀ လုပ္ရမည္..
- Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) Eating Plan အရ သစ္သီး ဝလံမ်ား၊ ဟင္းသီး ဟင္း႐ြက္မ်ား၊ အဆီ ထုတ္ထားေသာ ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္ ပစၥည္းမ်ားကို မ်ားစြာ စားသံုးပါ.. ဆား (ဆိုဒီယမ္) နည္းေသာ အစာမ်ားကို ေ႐ြးခ်ယ္ စားသံုးပါ.. အထားခံေသာ အစာမ်ား (Preserved Food)၊ ျပဳျပင္ထားေသာ အစာမ်ား (Processed Food) သည္ ဆားပါဝင္မႈ မ်ားျပား ပါတယ္.. ငါးမ်ား၊ အဆီမပါေသာ အသားမ်ားကို စားသံုးပါ.. ကိုလက္စထေရာ မ်ားေသာ အဆီ၊ အဆိမ့္၊ အခ်ဳိမ်ားကို ေ႐ွာင္ပါ..
- အရက္ အလြန္အကၽြံ ေသာက္သံုးျခင္းသည္ ေသြးတိုး ေစတတ္သျဖင့္ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ပါ..
- ေသြးတိုးေရာဂါ အတြက္ ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားထားေသာ ေသြးက်ေဆးမ်ားကို တိတိက်က် သံုးစြဲရမည္..
Reference;
The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure (JNC7)
American Heart Association's Report
Hypertension - Emedicine
Posts
