Exercise treatment for overcoming Osteoarthritis

အ႐ိုးအဆစ္ေရာင္ျခင္း

osteoarthritis ဟာ နာတာရွည္ ေရာဂါ တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ျပီး cartilage လို႔ေခၚတဲ႔ အရိုႏု ဖုံးေလးေတြ ပ်က္စီးရာ ကေန ျဖစ္ပြား တတ္ပါတယ္။ cartilage ေတြဟာ အရိုး(၂)ခု ဆံုတဲ႔ ေနရာမွာ ရွိျပီး အရိုးေတြ တိုက္ရိုက္ ပြတ္တိုက္မွဳ မရွိေအာင္ ကာကြယ္ ေပးပါတယ္။ osteoarthritis ေရာဂါသည္ ေတြဟာ အဆစ္အျမစ္ ကိုက္ခဲျခင္း၊ ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ ၾကြက္သားႏွင္႔ အရြတ္မ်ား နာက်င္ ကိုက္ခဲျခင္း မွသည္ မလွဳပ္ရွားနိဳင္ ေတာ႔ဘဲ မသန္စြမ္း ဒုကၡသည္ ဘ၀ကို ေရာက္ရွိ နိဳင္ပါတယ္။

osteoarthritis ေရာဂါဟာ အမ်ိဳးသား နဲ႔ အမ်ိုးသမီးေတြမွာ အခ်ိဳး အတူတူ ျဖစ္ပြား တတ္ျပီး အမ်ိဳးသမီး ေတြမွာ အသက္ ၅၅ႏွစ္ ၀န္းက်င္မွာ ေရာဂါ လကၡဏာ ေတြ ျပတတ္ ပါတယ္။ အမ်ိဳးသား ေတြမွာေတာ႔ (၁၀)ႏွစ္ခန္႕ ေစာျပီး ေ၀ဒနာ ခံစားရ တတ္ပါတယ္။ ဒူးဆစ္၊ ခါး၊ ေက်ာရိုးမ ႏွင္႔ လက္ဆစ္ေတြ ဟာ အဓိက ထိခိုက္တဲ႔ အဆစ္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အသက္ အရြယ္ ၾကီးရင္သူေတြမွာ ျဖစ္တတ္လို႔ သက္ၾကီး ေရာဂါလို႔ အရင္က မွတ္ယူ ထားၾကပါတယ္။ ဒီေန႔ အခါ မွာေတာ႔ အသက္အရြယ္ ၾကီးရင္မႈ သာမက အျခား ေရာဂါ ျဖစ္ပြားေစတဲ႔ အခ်က္ေတြကို သတိျပဳမိ လာၾကပါတယ္။ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိမႈ (သို႔) အျခား ေရာဂါ ေ၀ဒနာ တစ္ခုခုက osteoarthritis ကို စတင္ ျဖစ္ပြားေစျပီး မ်ိဳးရိုးဗီဇ၊ biomechanical forces၊ ဇီ၀ႏွင္႔ ဓာတုျဖစ္စဥ္ ေတြက ေရာဂါ အေျခအေနကို ဆိုး၀ါး ေစပါတယ္။ အဆိုပါ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲ ႏိုင္တဲ႔ အခ်က္ေတြကို ဂရုတစိုက္ ျပဳျပင္ လို္က္မယ္ ဆိုရင္ ေရာဂါ လကၡဏာ ေတြကို တတ္ႏိုင္ သေလာက္ သက္သာေအာင္၊ ပိုဆိုး မလာေအာင္ ဟန္႔တား နိဳင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အ၀လြန္ သူေတြ ဟာ osteoarthritis ေရာဂါ ခံစားရဖို႔ အခြင့္အလမ္း ပိုမ်ား ပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ အေလးခ်ိန္ဟာ အဆစ္အျမစ္ ေတြကို ၀န္ပိ ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ ခႏၶာကိုယ္ အေလးခ်ိန္ ထိန္းျခင္းျဖင္႔ ေရာဂါ ေ၀ဒနာ ခံစားရမွဳကို အထိုက္ အေလွ်ာက္ သက္သာ ေစပါတယ္။ ဒူးဆစ္ ေယာင္ယမ္း သူေတြရဲ႔ ၃ပံု ၂ပံုခန္႔ဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ျဖစ္တာ ေတြ႔ရျပီး ေဒါက္ျမင့္ ဖိနပ္စီးတဲ႔ သူေတြမွာ ပိုမို အျဖစ္မ်ား တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သတိထား ဆင္ျခင္သင္တဲ႔ အခ်က္ပါပဲ။

osteroarthritis လုံး၀ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ မကုသႏိုင္ ေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ နာက်င္ ကိုက္ခဲမႈ ေတြ သက္သာေအာင္၊ အဆစ္ အျမစ္ေတြ ပံုမွန္ လွဳပ္ရွား ႏိုင္ေအာင္ လုပ္နိဳင္တာေတြ အမ်ားၾကီး ရွိပါတယ္။ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးေတြကို ဆရာ၀န္ ညြန္ၾကား တဲ႔ အတိုင္း အတိအက် သံုးစြဲဖို႔ေတာ႔ လိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ osteoarthritis ေရာဂါသည္ေတြ ေန႔စဥ္ လုပ္သင္႔တာ တစ္ခု ကေတာ႔ ကိုယ္ ကာယ ေလ႔က်င့္ခန္းပါပဲ။ ေလ႔က်င္ခန္း ပံုမွန္လုပ္ျခင္းျဖင္႔ ၾကြက္သားေတြကို သန္မာ ေစရံုသာမက၊ ဟန္ခ်က္ညီမွဳနဲ႔ ေပ်ာ႔ေပ်ာင္းမွဳ ေတြကို အားျဖည္႔ ေပးပါတယ္။ နာက်င္ ကိုက္ခဲမွဳကို သက္သာေစရံု မက အျခား က်န္းမာေရး ေကာင္းက်ိဳး ေတြကိုလည္း ေပးပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ osteoarthritis ေရာဂါ ေ၀ဒနာ သက္သာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရမယ္႔ ကိုယ္ကာယ ေလ႔က်င့္ခန္း ေလးေတြကို တင္ျပ လိုပါတယ္။

(၁) Inner leg stretch


ပုံမွာ ျပထားတဲ႔ အတိုင္း ဒူးကိုေကြး၊ ေျခဖ၀ါး(၂)ခု ေတ႔ျပီး ထိုင္ပါ။ ေျခဖေနာင္႔ကို ခႏၵာကိုယ္ဘက္ ဆြဲထားျပီး လက္ႏွစ္ဘက္နဲ႔ ေျခ မ်က္ေစ႔ ကို ဆုပ္ကိုင္ ထားပါ။ ညိဳ႔သက်ည္းကို လက္ဖ်ံနဲ႔ ဖိျပီး ခႏၶာကိုယ္ အေပၚပိုင္းကို ေရွ႔ဘက္ကို ကိုင္းထား ရပါမယ္။အဲဒီလို ၂၀-၃၀ စကၠန္႔ေလာက္ ေနရပါမယ္။

(၂) Hip and lower back stretch


ၾကမ္းျပင္မွာ ပက္လက္ အိပ္ျပီး ေျခေထာက္ ေတြကို ဆန္႔ထားပါ။ ေခါင္းကို ၾကမ္းျပင္နဲ႔ ထိျပီး ေမးဆြဲကာ ရင္ဘတ္ကို ၾကည္႔ပါ။ ဒူးကို ပံုပါအတိုင္း ေကြးျပီး လက္ႏွစ္ဘက္နဲ႔ ပုခံုးဘက္ဆီ ေရာက္နိဳင္သေလာက္ ဆြဲပါ။ အသက္ျပင္းျပင္း ရွဴထုတ္ရွဴသြင္း လုပ္ပါ။ ၂၀-၃၀ စကၠန္႔ ခန္႔ ၾကာပါေစ။

(၃) Double hip rotation


ၾကမ္းေပၚမွာ ပက္လက္ အေနအထားနဲ႔ ေနပါ၊ ဒူးေတြကို ေကြးျပီး ေျခဖ၀ါးကို ၾကမ္းျပင္နဲ႔ ထိထားပါ။ ပံုမွာ ျပထားတဲ႔ အတုိုင္း ဦးေခါင္းကို ညာဘက္ ေစာင္းျပီး ေျခ(၂)ေခ်ာင္းကို ဘယ္ဘက္သို႔ ေျဖးညွင္းစြာ ေစာင္းပါ။ ၂၀-၃၀ စကၠန္႔ခန္႔ ၾကာပါေစ။ ျပီးလွ်င္ ဒူးကို အလယ္ ျပန္ပို႔ျပီး ေနာက္တစ္ဖက္ အတြက္လုပ္ပါ။

ေဖာ္ျပပါ ေလ႔က်င္႔ခန္း (၃)ခုကို ေပ်ာ႔ေပ်ာင္းမွဳကို ဦးစားေပးတဲ႔ ေလ႔က်င္႔ခန္းမ်ား လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီေလ႔က်င္ခန္း ေတြကို နာက်င္မႈ ေ၀ဒနာ ခံစားရတဲ႔ အခ်ိန္ေတြမွာ ျပဳလုပ္ သင႔္ပါတယ္။ ညေနေစာင္း အလုပ္ တာ၀န္ေတြ ျပီးဆံုးတဲ႔ အခ်ိန္မွာ ျပဳလုပ္ သင္႔ပါတယ္။ တစ္ေန႔ကို ေလ႔က်င္႔ခန္း ၁ -၂ ခုနဲ႔ တစ္ပတ္ကို (၃)ၾကိမ္ခန္႔ လုပ္လွ်င္ လံုေလာက္ ပါတယ္။

အခု ဆက္လက္ျပီး သန္မာမႈ ကို ဦးစားေပး တဲ႔ ေလ႔က်င္႔ခန္း ေလးေတြကို ေဖာ္ျပပါမယ္။

(၁) Chair stand


ကုလားထိုင္ကို နံရံနဲ႔ ကပ္ျပီး ထားပါ။ ဒူးကိုေကြး၊ ဖ၀ါးကို ၾကမ္းျပင္မွာ ခ်ျပီးထိုင္ပါ။ လက္ႏွစ္ေခ်ာင္း ကို ရင္မွာ ယွက္ျပီး ပုခံုးႏွစ္ဘက္ကို ကိုင္ထားကာ ေနာက္ဘက္ကို မွီပါ။ ေခါင္း၊ လည္းပင္းနဲ႔ ခႏၶာကိုယ္ကို တည္႔တည္႔ ထားျပီး ေရွ႔ဘက္ကို ကိုင္းလိုက္ကာ ေျဖးေျဖးခ်င္း မတ္တတ္ ရပ္ပါ။ ျပီးလွ်င္ ေျဖးေျဖးခ်င္း ျပန္ထိုင္ျပီး မူလ အေနအထားကို ျပန္ေနပါ။ ၄ခါ မွ ၆ ခါ အထိ ျပန္လုပ္ပါ။

(၂) Hip extension


ကုလားထိုင္ရဲ႔ ေနာက္ဘက္ ကေနျပီး ဟန္ခ်က္ ညီေအာင္ ကိုင္ထားပါ။ ခႏၶာကိုယ္ကို ေရွ႔ဘက္ကို ကိုင္းျပီး ညာဘက္ ေျခေထာက္ကို တန္းတန္း ဆန္႔ပါ။ ၿပီးလွ်င္ အေပၚကို ေျမွာက္ႏိုင္ သေလာက္ ေျမွာက္ပါ။ ခဏ ရပ္ထားျပီး ေအာက္ဘက္ကို ေျဖးေျဖးခ်င္း ျပန္ခ်ကာ မူလ အေနအထားကို ျပန္ေနပါ။ ၿပီးလွ်င္ ဘယ္ဘက္ကို တစ္ပံုစံထည္း လုပ္ပါ။ ၄ ခါမွ ၆ခါ အထိလုပ္လွ်င္ သင္႔ေတာ္ပါသည္။

(၃) Bridge


ၾကမ္းျပင္ေပၚမွာ ဒူးကို ေကြး ဖ၀ါး ၾကမ္းထိျပီး ပက္လက္ အေနအထား ေနပါ။ လက္ဖ၀ါးေတြကို ပံုပါ အတိုင္း ထားပါ။ ေက်ာကို ဆန္႔ဆန္႔ ထားၿပီး ခါးကို ေျမွာက္ႏိုင္ သေလာက ္အေပၚကို ေျမွာက္ပါ။ ခဏ နားထားျပီး ေအာက္ဘက္ကို ျဖည္းျဖည္း ျပန္ခ်ပါ။ ၿပီးလွ်င္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ျပန္လုပ္ပါ။ ၄ ႀကိမ္မွ ၆ ႀကိမ္ အထိ လုပ္သင္႔ ပါတယ္။

အဆိုပါ ေလ႔က်င္႔ခန္း မ်ားဟာ ၾကြက္သားေတြကို သန္မာေစျပီး အျခား က်န္းမာေရး ေကာင္းက်ိဳး ေတြကိုလည္း ေပးပါတယ္။ ေလ႔က်င္႔ခန္း လုပ္ျပီး (၁)နာရီ ခန္႔မွာ အဆစ္ေတြ နာလာရင္ေတာ႔ သင္ဟာ လိုအပ္တာထက္ ပိုျပီး လုပ္ေနၿပီ ဆိုတာသတိျပဳပါ။

က်န္းမာရႊင္လန္းၾကပါေစ။

ေဒါက္တာေငြဇင္သူ

Read More...

Collapse...

Life Cycle (7)

ထို႔ေၾကာင့္ ဤအရာ ကိုသံသရာ ဟုေခၚသည္ (၇)
Juan

ေဆးဖိုး၀ါးခ ႏွင့္ လူနာ

ေခတ္သစ္ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ သို႔မဟုတ္ ပုဂၢလိက ကုသေရး လုပ္ငန္း မ်ားမွာ ကုန္က် စရိတ္ အားလံုးကို ေနာက္ဆံုး သံုးစြဲသူ (End User) ျဖစ္တဲ့ လူနာ ကခါးစည္း က်ခံ ရမယ္။ ေငြကုန္ ေၾကးက် မခံ ႏိုင္ရင္ ေကာင္းမြန္ ထိေရာက္တဲ့ ေဆး၀ါး ကုသ မႈကို မ်က္ေမႊး ေထာ္လို႔ ေတာင္ေမာ္ မၾကည့္ ေလနဲ႔ ဆိုတဲ့ သေဘာမ်ိဳး ျဖစ္ေနတာ ယေန႔ ကမၻာရဲ ႔ ရင္နင့္ ဖြယ္ အမွန္ တရား တစ္ခု ပါပဲ။ ေငြမရွိ ရင္ ေရာဂါ ေပ်ာက္ဖို႔ မစဥ္း စားနဲ႔ လို႔ တရား လက္လြတ္ ေျပာရာ ေရာက္ေန ပါၿပီေကာ။

WHO ရဲ ႔ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ မွာထြက္ေပၚ လာတဲ့ technical report အရ- တစ္ကမၻာ လံုးရွိ အိမ္ေထာင္စု ေပါင္း ၄၄ သန္း သို႔မဟုတ္ လူ သန္း ေပါင္း ၁၅၀ ေလာက္ဟာ ေဆးဖိုး ၀ါးခ စရိတ္ေထာင္း တဲ့ဒဏ္ ခံေနၾက ရတယ္တဲ့။ အဲဒီ အထဲက ကံပို ဆိုးသူ အိမ္ေထာင္စု ေပါင္း ၂၅ သန္း သို႔မဟုတ္ လူသား သန္း ၁၀၀ ဟာ ေဆးဖိုး ၀ါးခ ေၾကာင့္ ေႂကြးတင္ ကြ်န္ျဖစ္ ၿပီး ျပာပံု မတိုး ရပဲ ဆင္းရဲ မြဲေတ ကုန္ၾက တယ္။ ဒီလို ျဖစ္ေန တာေတြ ကို အထူးျပဳ ေလ့လာ တဲ့သုေတ သန လုပ္ငန္း မ်ားက ဒီျဖစ္ရပ္ ကို “က်န္းမာေရး စရိတ္ (ေဆးဖိုး ၀ါးခ) ေၾကာင့္ ဒုကၡ ကပ္ဆိုက္ ျခင္း (Catastrophic Health Care Payments)” လို႔ တင္စား ေခၚေ၀ၚ ခဲ့ၾကတယ္။

ေရာဂါ ေၾကာင့္ မြဲျပာ က်ျခင္း ဆိုတဲ့ ငိုခ်င္း ရွည္ႀကီး ဟာ ေရာဂါ ကုသ စရိတ္ ေထာင္းလို႔ ဆင္းရဲ မြဲေတ ရံုမွ် မက ေနာက္ဆက္ တြဲ ျဖစ္ရပ္ ေတြ အမ်ားႀကီး ပါပဲ။ စုေဆာင္း ထားသမွ် ေျပာင္တဲ့ အျပင္၊ စား၀တ္ ေနေရး က်ပ္တည္း၊ သား သမီး ေတြ ေက်ာင္းမထား ႏိုင္၊ ေႂကြးေတြ ပါတ္လည္ ၀ိုင္း ၿပီး ဆင္းရဲ ျခင္းႏြံ ထဲက တစ္သက္ လံုး မရုန္း ထြက္ႏိုင္၊ ေနာက္ဆံုး ေရာဂါ ကုဖို႔ လက္တြန္႔ ေရွာင္က်ဥ္ လာၾက ၿပီး က်န္တဲ့ ပိုက္ဆံ ေလး သပိတ္သြပ္ ဖို႔သာ ထားလိုက္ ပါေတာ့တို႔၊ ငါ့သားေလး ကိုသာ ရွင္ျပဳေပး လိုက္ပါတို႔ ေဆး၀ါး ကုသဖို႔ နဲ႔ က်န္ကိစၥ မ်ားကို လဲလွယ္လိုက္ ရပါ ေတာ့တယ္။ ဒါတင္ မကေသးပါ။ ကူးစက္ ေရာဂါ ေတြကို မကု ေတာ့ဖုိ႔ ဆံုးျဖတ္ မိရင္ ေရာဂါ ျဖန္႔ျဖဴးသူ လက္သည္ႀကီး ျဖစ္လာမယ္။ တစ္ေယာက္ ကစလိုက္ တာ ရာ၊ ေထာင္၊ ေသာင္း၊ သိန္း ကူးစက္ ျပန္႔ပြား ၿပီး တိုင္းျပည္ရဲ ႔ လူမႈ၊ စီးပြားေရး အားလံုး ကို ဆုတ္ယုတ္ ေလ်ာ့ပါး သြားေအာင္ ၀ါးမ်ိဳ ပစ္လိုက္ႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ ႀကီးျဖစ္ႏိုင္ ပါတယ္။

ဒါဆိုရင္ လူနာ အားလံုး ကိုႏိုင္ငံေတာ္ အစိုးရ ကတာ၀န္ယူၿပီး ျပည္သူ႔ ေဆးရံု မ်ားမွာ အလကား ကုေပးပါလား လို႔ ေျပာစရာ ရွိပါတယ္။ တေခတ္ တခါ ကအဲသလို လုပ္ခဲ့ ၿပီးပါသေကာ။ Socialized medicine ဆိုၿပီး ရွိသမွ် အလကား free health care ဆိုၿပီး လုပ္လိုက္ တာမြဲျပာ က်လု နီးနီး ျဖစ္ခဲ့ ပါတယ္။ ကမာၻေပၚမွာ ဘယ္တိုင္းျပည္ မွလူ႔အဖြဲ႔ အစည္း တစ္ရပ္ လံုး စိတ္တိုင္းက် တဲ့ အထိ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ကို အလကားေပး ႏိုင္စြမ္း မရွိပါဘူး။ သင့္ဘာသာ သင္ ေဆးလိပ္ ေတြ မိုးမႊန္ေအာင္ ေသာက္လုိ႔ အဆုပ္ ကင္ဆာ ျဖစ္ လာတာ ကို၊ သင့္ဘာသာ သင္ အရက္ကို မိုးမလင္းတမ္း ေသာက္လို႔ အသည္း ေျခာက္လာ တာကို ႏိုင္ငံေတာ္ က အရင္း အႏွီး မ်ားစြာ ပံုေအာ သံုးၿပီး အလကား ပဲတင္း ကုေပး ရမတဲ့လား။ ျဖစ္ႏိုင္ စရာ မရွိ ပါဘူး လို႔ က်န္းမာေရး ေပၚလစီ မိတ္ကာ မ်ားက အတိ အလင္း ဆိုၾက ပါတယ္။

ဒါျဖင့္ ရင္ ဒီျဖစ္စဥ္ ႀကီးကို သူ႔ အတိုင္းလႊတ္ေပး ထားမွာလား။ ကိုင္တြယ္ ေျဖရွင္း နည္းေတြ မရွိ ေတာ့ဘူးလား။ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် တစ္ခု က ေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ မွ တာ၀န္ယူ ေသာ မယူ မေန ရ ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရး အာမခံ စံနစ္ (Compulsory community health insurance scheme) ကို က်င့္သံုး ႏိုင္ပါသတဲ့။ ယူႏိုက္တက္ ကင္းဒမ္း ရဲ ႔ အမ်ိဳးသား က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မႈ စံနစ္ (NHS: National Health Service) နဲ႔ ထိုင္းႏိုင္ငံ ရဲ ႔ တက္ရွင္ လက္ထက္ ကက်င့္သံုး ခဲ့တဲ့ အားလံုး လႊမ္းၿခံဳ က်န္းမာေရး စံနစ္ (UC: Universal Coverage Scheme) ေတြမွာ ဒီသေဘာမ်ိဳး ကိုေတြ႔ ရပါတယ္။ အေမရိကန္ မွာ မႈိလို ေပါက္ေနတဲ့ private health insurance ေတြကေတာ့ ဒီ ျဖစ္စဥ္ ႀကီးကို မေျပလည္ ေစရံုမွ် မက ပိုလို႔ေတာင္ ဆိုးေစ သတဲ့။

သို႔ေသာ္လည္း အဲဒီလို compulsory community health insurance scheme တစ္ခု တည္ေဆာက္ ဖို႔ဆို တာကိုက ျမင္းမိုရ္ ေတာင္ တက္ရ သေလာက္ ကိုခက္ခဲ ပါတယ္။ အတတ္ ပညာ၊ အရင္း အႏွီး၊ အခ်ိန္၊ ေငြ၊ လူအင္အား အမ်ားႀကီး သံုးၿပီး တည္ေဆာက္ ရမဲ့ စံနစ္ မ်ိဳးပါ။ ဒီစံနစ္ ရဲ ႔ အဓိက ေက်ာရိုးဟာ ျပည္သူေတြ ထံက ေကာက္ခံတဲ့ ၀င္ေငြခြန္ (Income tax) ရယ္၊ ေဆးလိပ္၊ အရက္၊ ဘီယာ လိုက်န္းမာေရး ထိခိုက္ ေစႏိုင္တဲ့ ကုန္ပစၥည္းေတြ အေပၚမွာေကာက္ ခံတဲ့ Sin tax & earmarked tax ေတြရယ္ ကိုက်န္းမာေရး အာမခံ ေငြပင္ ေငြရင္း လုပ္ၿပီး တည္ေဆာက္ရ တာကိုး။

အခြန္ လို႔ဆိုရာမွာ တရားမွ်တ ေသာ အခြန္ စံနစ္ (Progressive tax system) နဲ႔ တရား မွ်တ မႈမရွိေသာ အခြန္ စံနစ္ (Regressive tax system) ဆိုၿပီး ရွိေနျပန္ေတာ့ ကိုယ့္တိုင္းျပည္ ဟာဘယ္လို အခြန္ စနစ္မ်ိဳးနဲ႔ စခန္းသြား ေနသလဲ ဆိုတာ ကို သုေတသန လုပ္ၾကည့္ ဖို႔ လိုလာျပန္ တယ္။ ၀င္ေငြ မ်ားသေလာက္ အခြန္ မ်ားမ်ား ေပးရ ၿပီး ၀င္ေငြ နည္းရင္ အခြန္ နည္းနည္း ပဲေပး ရတာကို progressive tax၊ ၀င္ေငြ နည္းသူ အခြန္မ်ားမ်ား ေပးရၿပီး ၀င္ေငြ မ်ားတဲ့ သူေတြက နည္းနည္းပဲ ေပးရရင္ regressive tax လို႔ေခၚပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခု က ျဖစ္လာ လတၱံ႕ ေသာအႏၲရာယ္ အေပၚ လူထုရဲ ႔ သေဘာထား ဆန္းစစ္ခ်က္ ဆိုတဲ့ risk analysis ကိုလည္း လုပ္ၾကည့္ ရေသးတယ္။ က်န္းမာေရး အာမခံ စနစ္ ဆိုတာမ်ိဳးက အက်ိဳးသက္ေရာက္ မႈရွိႏိုင္သမွ်ေသာ လူထုရဲ ႔ ထည့္၀င္ ေငြ (premium) အားလံုး ကို ေငြပင္ ေငြရင္း လုပ္ထားၿပီး ဒီအက်ိဳး ကိုေရာဂါ ျဖစ္တဲ့ အခါ ခံစား၊ မျဖစ္ရင္ မခံစားနဲ႔ ဆုိတဲ့ သေဘာမ်ိဳး ရွိတာ ကိုးဗ်။ ဆိုေတာ့ လစဥ္ ေၾကး မွန္မွန္ ထည့္ၿပီး ကိုယ္ ကက်န္းမာ ပကတိ၊ ခ်မ္းသာ အတိ ျဖစ္ေနရင္ ကိုယ့္ေငြ ကို သူမ်ားေရာဂါ ကုဖို႔ အလွဴ လုပ္ေန ရသလို ျဖစ္ေနတာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ လည္း risk analysis ဆိုတာ ကိုလုပ္ ကို လုပ္ရ ပါတယ္။ ဒီဆန္းစစ္ခ်က္ အရ ေလာက မွာ လူသံုးမ်ိဳး သံုးစား ရွိသတဲ့ ...

1. ျဖစ္လာ ႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ (ေရာဂါ ရႏိုင္ေခ်) ကို ရင္မဆိုင္ လိုပဲ ႀကိဳတင္ ေရွာင္လႊဲ လိုတဲ့ လူမ်ိဳး ကို Risk averters လို႔ ေခၚပါတယ္။
2. ဘာအႏၲရာယ္၊ ဘာေရာဂါ ကိုမွ မေၾကာက္ပဲ လုပ္ခ်င္ တာလုပ္မယ္၊ ေသေျမႀကီး ရွင္ေရႊထီး ဆိုတဲ့ လူမ်ိဳး ေတြကို Risk takers တဲ့။
3. ေၾကာက္တယ္ လဲမဟုတ္၊ မေၾကာက္ဖူး လည္းမဟုတ္၊ အေျခ အေနေပၚ မူတည္ တာပဲ ဆိုသူမ်ား ကို Risk neutrals ေတြလုိ႔ ေခၚပါတယ္။

Compulsory community health insurance scheme တစ္ခု က်င့္သံုး ေတာ့မယ့္ အခါမွာ ဒီတိုင္းျပည္၊ ဒီ လူမႈ အဖြဲ႔ အစည္း မွာ ဘယ္လို လူမ်ိဳးေတြ မ်ားေန သလဲ ဆိုတာ ကိုဆန္းစစ္ တာကို risk analysis လို႔ေခၚတာပါ။ အကယ္၍ Risk averters က အမ်ားစု ဆိုရင္ ေနာင္တခ်ိန္ မက်န္းမာမဲ့၊ ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ ကိုႀကိဳတင္ ေရွာင္လႊဲ လိုစိတ္ မ်ားၾကလို႔ ဒီစနစ္ ကေအာင္ျမင္ ႏိုင္ပါတယ္။ Risk taker ေတြ မ်ားရင္ေတာ့ ကိုယ္ ေရာဂါ ရမွာကို လည္းမပူ၊ သူမ်ား အတြက္ေတာ့ ေ၀လာေ၀း မို႔ က်န္းမာေရး အတြက္ income tax ကသံုးမယ္ ဆိုတာကို၊ လစဥ္ ႏွစ္စဥ္ premium ေၾကး မွန္မွန္ ထည့္ရ မွာကို အလြန္၀န္ေလး ၾကလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီစနစ္ ဘယ္ေတာ့ မွမေအာင္ျမင္ ဘူးတဲ့။ Risk neutral သမားမ်ားမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ေလယူရာတိမ္း၊ ယိမ္းတတ္ သူမ်ားမို႔ အခ်ိန္ေပး၊ နားခ်၊ စည္းရံုး မႈအေပၚ မူတည္ၿပီး ျဖစ္လာႏိုင္ဖြယ္ ရွိပါသတဲ့။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီလို စနစ္မ်ိဳး က shock absorber အျဖစ္နဲ႔ ေရာဂါ ေၾကာင့္ မြဲျပာက် တာေတြ၊ ေငြမရွိလို႔ ေဆးမကု ႏိုင္တာ ေတြ၊ အတြင္းလိႈက္ စားေရာဂါ ပ်ံ ႔ႏွံ႔ မႈေတြ ကိုခုသာ ခံသာ လုပ္ေပးႏိုင္ တယ္ပဲ ဆိုဦးေတာ့ ျပႆနာ အေပါင္း လံုး၀ ကင္းစင္ သြားတာ ေတာ့မဟုတ္ ပါ။ က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မႈ ကြာလတီ ညံ့ဖ်င္းတာ၊ အၾကာႀကီး တေမ့ တေမာ ေစာင့္ရတာ၊ ဟိုစာရြက္ မွာ ဟိုဟာ ျဖည့္ၿပီး ဟိုကိုသြား၊ ဒီစာရြက္ မွာ ဒီဟာ ျဖည့္ၿပီး ဒီကိုလာ စတဲ့ ဗ်ဴဳရို ကေရစီ ႀကိဳးနီ ေတာင္ႀကီး ကို မေက်ာ္ လႊားႏိုင္တာ။ ေဆးရံု နဲ႔ ဆရာ၀န္ မ်ား အတြက္ provider payment system မွာအားနည္း ခ်က္ေတြ ရွိတာ စသည္ျဖင့္ ထိုင္းရဲ ႔ UC ေရာ၊ ၿဗိတိန္ ရဲ ႔ NHS ေရာမွာ အားနည္း ခ်က္ ေပါင္း ေသာင္းေျခာက္ေထာင္ နဲ႔ ျပႆနာ ေတြ တေလွ ႀကီးပါ။

ဒါေၾကာင့္ ေစာင့္ဆိုင္း စရာမလိုတဲ့။ ေငြ ရွိရင္ အခ်ိန္မေရြး ျပလို႔ ရတဲ့၊ ႀကိဳက္သေလာက္သံုး က်သေလာက္ေပး က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မႈ ေတြက ရွိေနဦးမွာ။ လူေတြကလည္း ေရာဂါ ရေနဦးမွာ။ ရွင္သူ ရွင္ၿပီး ေသသူ ေသေနၾကဦးမွာ၊ ျဖစ္လိုက္၊ တည္လိုက္၊ ပ်က္လိုက္၊ဒါကို ပဲ ေလာကရဲ ႔ သံသရာ လို႔ ေခၚၾကၿပီး မွန္မွန္ႀကီး လည္ပါတ္ တတ္တဲ့ သေဘာလည္း ရွိေနတယ္ မဟုတ္လား ။။။။။။။။။။။။။

Read More...

Collapse...

Dangers of Microwave Oven ...

အႏ ၱရာယ္နဲ ့ရင္းျပီး သံုးေနၾကတဲ့ မိုက္ခ႐ိုေဝ့ဗ္ မီးဖို မ်ား

ကမာၻေပၚရွိ သန္းေပါင္း မ်ားစြာေသာလူေတြဟာ သက္ေတာင့္သက္သာျဖစ္ဖို ့နဲ ့ အခ်ိန္ကိုေခၽြတာဖို ့ မိမိ က်န္းမာေရး ထိခိုက္ႏုိင္မႈကို ဥေပကၡာျပဳ ေနၾကပါတယ္။ Microwave oven အတြက္ low-density microwave energy ရဲ ့သဘာ၀ ကို စတင္ ေဖာ္ထုတ္ ႏုိင္ခဲ့ပံု ေလးကိုလည္း ရႈစားၾကည့္ပါဦး။ ၁၉၄၆ မွာ Dr. Percy Spencer ဟာ ေရဒါဆိုင္ရာ သုေတသန တစ္ခုကို လုပ္ေနခဲ့တာ ပါ။ သူဟာ Magnetron လို ့ေခၚတဲ့ vacuum tube ေလးကို စမ္းသပ္ေနစဥ္မွာ သူ ့အိတ္ကပ္ထဲက candy ေခ်ာင္းေလး အရည္ ေပ်ာ္သြားတာကို စတင္ သတိထားမိပါတယ္။ အဆိုပါ tube အနားကို ေပါက္ေပါက္ ေျပာင္းေတြ ထားၾကည့္ေတာ့ ေပါက္ထြက္ျပန္ ့က်ဲကုန္တာကို ေတြ ့လိုက္ရတယ္။ ဒါနဲ ့ tube အနားကို ၾကက္ဥ တစ္လံုး ထားၾကည့္လိုက္တယ္။ ၾကက္ဥဟာလည္း တစ္ျဖည္းျဖည္း ပူလာျပီး ေပါက္ထြက္ သြားခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုနဲ ့ အျခားေသာ အစားအစာမ်ားကို အလြယ္တကူ ခ်က္ျပဳတ္ႏိုင္ေအာင္ Microwave oven ေတြကို စတင္ တီထြင္ခဲ့တာပါ။

ဒီ electromagnetic waves ေတြဟာ ဦးေႏွာက္မွာရွိတဲ့ ပီက်ဴထရီဂလင္း၊ မ်က္လံုး၊ ေ၀ွးေစ့၊ ေသြးဆဲလ္ေတြကို အဓိက အႏ ၱရာယ္ ေပးပါတယ္။ Oven ေတြမွာ အဆိုပါ waves ေတြမထြက္ေအာင္ ဒီဇိုင္းေရးဆြဲ ထုတ္လုပ္ ထားတယ္လို ့ေတာ့ ဆိုပါတယ္။ သို ့ေသာ္လည္း က်န္းမာေရးကို ျခိမ္းေျခာက္မႈေတြက ေလ်ာ့နည္းမသြားပါဘူး။ ဂ်ာမနီ Humbolt Universitat zu Berlin က ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ ့ သုေသတနနဲ ့ ရုရွား ေရဒီယို တက္ခ္ေနာ္ေလာ္ဂ်ီ တကၠသုိလ္မ်ား ပူးေပါင္း ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ သုေတသန ေတြက မက္ခရုိေ၀့ဖ္ သံုး အစားအစာ မ်ားရဲ႕ကင္ဆာ ေရာဂါျဖစ္ေစႏုိင္မႈ၊ အစားအစာ အရည္အေသြး ေလ်ာ့က်ေစမႈ (အာဟာရ ဓါတ္မ်ား ဆံုးရႈံးမႈ)၊ မိုက္ခရုိေ၀့ဖ္ စြမ္းအင္ စိမ့္ထြက္မႈ ဆိုးက်ိဳး မ်ားနဲ႕ ပက္သက္ျပီး သက္ေသ အခ်က္အလက္ မ်ားစြာ တင္ျပ ႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

အဆိုပါ သုေတသနမ်ား အရ ေပၚေပါက္လာတဲ ့ မိုက္ခရိုေ၀့ဖ္ သံုးစြဲမႈကို စြန္ ့လႊတ္သင့္ေသာ အေၾကာင္းအရာ ေတြကေတာ့ ...

- မုိက္ခရုိေ၀့ဖ္ကို ကာလရွည္ၾကာ စြဲစြဲျမဲျမဲ သံုးစြဲသူေတြမွာ ဦးေႏွာက္တြင္း လ်ွပ္စီးမႈ ထိခိုက္ ပ်က္ယြင္း ျခင္း
- မိုက္ခရုိေ၀့ဖ္ သံုး အစားအစာမ်ားတြင္ ေပၚေပါက္လာေသာ အမ်ိဳး အမည္မသိ ေဘးထြက္ ပစၥည္း မ်ားကို ကုိယ္ခႏၶာမွ မေခ်ဖ်က္ ႏုိင္ျခင္း
- မေခ်ဖ်က္ ႏုိင္ေသာ ေဘးထြက္ ပစၥည္းမ်ား၏ မေကာင္းေသာ အာနိသင္မ်ား ကိုယ္ခႏၶာတြင္ က်န္ရွိ ေနျခင္း
- အဆိုပါ အစားအစာမ်ားကို ေရရွည္ စားသံုးမႈေၾကာင့္ က်ား/မ ေဟာ္မုန္းမ်ား ထုတ္လုပ္မႈ ေျပာင္းလဲ ႏုိင္ျခင္း
- ဗီတာမင္၊ သတၱဳဓါတ္၊ အာဟာရဓါတ္မ်ား ေလ်ာ့နည္း သြားျခင္း
- အသီးအရြက္ မ်ားတြင္ ပါရွိေသာ သတၱဳဓါတ္မ်ားမွ ကင္ဆာ ျဖစ္ေစေသာ free radicals မ်ား အျဖစ္ ေျပာင္းလဲ သြားျခင္း
- အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္း ကင္ဆာမ်ား ျဖစ္ေစျခင္း (အေမရိကမွာ အူမႀကီး ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားမႈ တိုးလာေစတဲ့ အေၾကာင္း အရာေတြ ထဲက တစ္ခုလို ့ ဆိုၾက ပါတယ္)
- ကင္ဆာဆဲလ္မ်ား ေသြးထဲ ေရာက္ရွိမႈကို ပုိမို မ်ားျပား ေစျခင္း
- ျပန္ရည္က်ိတ္ ႏွင့္ ေသြးအတြင္း ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ေၾကာင့္ ကိုယ္ခႏၶာ ခုခံအား စနစ္ ခ်ိဳ႕တဲ့ အားနည္း ျခင္း
- မွတ္ဉာဏ္နဲ ့အာရုံစူးစိုက္မႈမ်ားကို ေလ်ာ့က်ေစျခင္း

တို ့ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ မိုက္ခရိုေ၀့ဖ္နဲ ့ပက္သက္လို ့ အလုပ္ရႈပ္လွပါတယ္ဆိုတဲ့ ႏို ့ဘူးတုိက္ေမေမမ်ား အထူးသတိထားစရာ တစ္ခ်က္ရွိပါေသးတယ္။ အခ်ိန္မရွိလို ့ဆိုျပီး ကေလးႏုိ ့ဘူးကို မိုက္ခရိုေ၀့ဖ္ထဲ သြား မထည့္လိုက္ ပါနဲ ့။ ႏို႕ဘူး မွာ ေအးပံု ေပါက္ေန ေသာ္လည္း အတြင္းရွိ ႏို႕မ်ား ပူ ေနလို ့ ကေလးရဲ ့ပါးစပ္နဲ ့လည္ေခ်ာင္း အပူေလာင္ သြားတတ္ ပါတယ္။ ႏုိ ့မွာ ပါ၀င္တဲ့ အခ်ိဳ ့အမိုင္ႏို အက္စစ္ (အသားဓါတ္) ေတြဟာ အသြင္ ေျပာင္း သြားျပီး ကေလးရဲ ့ အာရုံေၾကာနဲ ့ ေက်ာက္ကပ္ ေတြကို ထိခိုက္ ေစႏုိင္ပါေသးတယ္။

၁၉၉၁ က အေမရိကန္၊ ေအာ့ကလာ ဟုိးမား ေဆးရုံ တစ္ခုမွာ မုိက္ခရုိေ၀့ဖ္နဲ ့အပူေပးထားတဲ့ ေသြးကို သြင္းေပးလုိက္လို ့ သာမန္ ေသြးသြင္းမႈ ေလးမွ လူနာတစ္ဦး အသက္ ဆံုးရႈံး ခဲ့ဖူး ပါတယ္။ မိုက္ခရို ေ၀့ဖ္ ေၾကာင့္ ေသြး အတြင္း ပစၥည္းမ်ားကို ေျပာင္းလဲ ေစခဲ့ ပံုပါပဲ။

၂၁ ရာစု လူသားမ်ားကေတာ့ ထိုသို ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး မ်ားလွေသာ မိုက္ခရုိေ၀့ဖ္မ်ားကို မက္မက္ေမာေမာ သံုးစြဲေနၾကပါတယ္။ အခ်ိန္ကုန္လည္း သက္သာပါတယ္။ လူလည္း သက္သာလွပါတယ္။ အရသာလည္း ထူးကဲလွပါတယ္။ ပူပူ ေႏြးေႏြး ေလးေတြ လည္း စားရ ပါတယ္။

- အခ်ိန္ကုန္ သက္သာ ေသာ္လည္း မိမိလူ ့သက္တမ္းကုိ ထိခိုက္ ေစေၾကာင္း …
- လူသက္သာေသာ္လည္း မျမင္ႏုိင္ေသာ ထိခိုက္မႈမ်ား ကိုယ္ခႏၶာတြင္း ျဖစ္ပြား ေနေၾကာင္း …
- အရသာထူးလွေသာ္လည္း အာဟာရ ဓါတ္မ်ား ခ်ိဳ ့တဲ့ေနေၾကာင္း …
- ပူပူ ေႏြးေႏြးေလးရဲ ့ေနာက္ကြယ္မွာ ကင္ဆာ ျဖစ္ေစသည့္ ဓါတ္ပစၥည္း ပါ၀င္ ေနႏိုင္ေၾကာင္း ကိုေတာ့ျဖင့္ … … … …

ကိုးကား
http://www.mercola.com/article/microwave/hazards.htm
http://www.gallawa.com/microtech/history.html
http://www.manbir-online.com/htm3/new.42.htm

Read More...

Collapse...

Life Cycle (6)

ထို႔ေၾကာင့္ ဤအရာကို သံသရာ ဟုေခၚသည္ (၆)
Juan

က်န္းမာေရး အသံုး စရိတ္ ႏွင့္ ေဆးဖိုး၀ါးခ

ေစ်းကြက္ ထဲမွာ ေအာင္ပန္းပန္ လို႔ ေအာင္လံ တံခြန္ လႊင့္ထူ ထားတဲ့ ပုဂၢလိက ကုသ ေရး ဆိုင္ရာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း ဟာ အေမ ရိကန္ တစ္ႏိုင္ငံ လံုးကို လြန္ခဲ့ တဲ့ အႏွစ္ ေလးဆယ္ ေလာက္က စလို႔ ၀ါးမ်ိဳ ပစ္လိုက္ တယ္။ ဘာသာေရး အသင္း အဖြဲ႔ အခ်ိဳ ႔ရဲ ႔ ခေနာ္ ခနဲ႔ မျဖစ္ စေလာက္ အခမဲ့ ေဆးရံု ကေလး မ်ားနဲ႔ အစိုးရ ရဲ ႔ Medicare & Medicaid program ေခၚ သက္ၾကား အိုနဲ႔ ဒုကၡိတ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ မျဖစ္စေလာက္ ကလြဲ လို႔ ေပါ့။ ကြ်န္ေတာ္ တို႔ ေရႊျပည္ႀကီး မွာလည္း ယခင္ စာဘူးေတာင္း သာသာ ပုဂၢလိက ေဆးခန္း ေလးမ်ား ရန္ကုန္ ေရႊဘံု သာလမ္း ေလာက္မွာ ပဲ က်ိဳးတို႔ က်ဲတဲ ရွိခဲ့ ရာက ေစ်းကြက္ လိႈင္းလံုး ႀကီးေတြ ရိုက္ခတ္တဲ့ ၁၉၉၀ ျပည္လြန္ ႏွစ္မ်ား ကစလို႔ ပုဂၢလိက ေဆးရံု ေဆးခန္း မ်ားဟာ ကလလ ရည္ၾကည္ သေႏၶ တည္လာ လိုက္တာ အခ်ိန္ တိုတို အတြင္း အေျခ ခိုင္ အသားက် လာၾကတယ္။ ဘယ္စီးပြား ေရးလုပ္ငန္း မွ မယွဥ္ ႏိုင္ေလာက္ ေအာင္ ဖြံ႔ၿဖိဳး လာတယ္။ ခႏၶာ ရွိသေရြ ႔ ေ၀ဒနာ ရွိမွာ မို႔ ေဖာက္သည္ မရွိမွာ ဘယ္ေတာ့ မွပူ စရာ မလိုတဲ့ လုပ္ငန္းကိုး။

၀န္ေဆာင္မႈ သေဘာလည္းပါ၊ ေစ်းကြက္ စံနစ္ လည္းျဖစ္လို႔ လက္၀ါးႀကီး အုပ္ (Monopolize) လုပ္လို႔ မရပဲ အၿပိဳင္ အဆိုင္ ေတြမ်ား လာတယ္။ ဒီလို ဆိုေတာ့ ကိုယ့္ေဆးခန္း လူမ်ားမ်ား၀င္ဖို႔ ဆြဲေဆာင္ တဲ့ နည္းလမ္း ေတြ သံုးလာ ၾကရ ၿပီေပါ့။ လူနာ ေတြကို ကံစမ္းမဲ နဲ႔၊ ေမာ္ဒယ္ ရွိဳးပြဲ နဲ႔ ဆြဲေဆာင္လို႔ မရဘူး။ လူနာ ႏွစ္ေယာက္ က်ဳပ္တို႔ ေဆးရံု တက္ရင္ ေနာက္ထပ္ တစ္ေယာက္ အလကား တက္ခြင့္ ေပးမယ္ တူးပလပ္စ္၀မ္း ပါလို႔ ပရိုမိုးရွင္း လုပ္လို႔ မရတာ လဲေသခ်ာ တယ္။ ဒီမွာ တင္ပဲ အရည္ အေသြးျမင့္ ကုသေရး လုပ္ငန္း (Quality Health Care) ဆိုတဲ့ စကားလံုး ကိုႏႈတ္တက္ ရြရြ ရြတ္ဆို ၾကေတာ့တယ္။ ကုသမႈ အရည္ အေသြး ျမင့္ေလ၊ ေ၀ဒနာ ေပ်ာက္ကင္း ခ်မ္းသာ ဖို႔အာမခံ ခ်က္ေပးႏိုင္ ေလ၊ လူနာမ်ားမ်ား ရဖို႔ ေသခ်ာေလ၊ ဆိုေတာ့ ဒိတ္ဒိတ္ႀကဲ အေတြ႔အႀကံဳ ရင့္ ဆရာ၀န္ ေဂၚဇီလာ ႀကီးမ်ား၊ ေနာက္ဆံုးေပၚ ေရာဂါ ရွာေဖြေရး စက္ကရိယာ မ်ား၊ ျပည္သူ႔ ေဆးရံုမ်ား မွာ အိပ္မက္ေတာင္ မမက္၀ံ့ တဲ့ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ ကုသေရး အသံုး အေဆာင္မ်ား၊ လိႈက္လွဲ ပ်ဴဌာ ယဥ္ေက်း ၿပီးျမင္ရံု နဲ႔ ရင္တုန္ သြားရမဲ့ ဧည့္ႀကိဳ မယ္ကေလးမ်ား၊ အပ်ံစား လူနာ နားေန ခန္းမ်ား၊ မ်က္စိပႆာဒ ရွိဖို႔ ဘာညာ၊ အကြန္႔ အညြန္႔ ေတြကို အၿပိဳင္ အဆိုင္ ထင္တိုင္းႀကဲ ၾကေတာ့တယ္။ ဟိုတယ္ ေဆးရံု ၀န္ေဆာင္မႈ (Hotel Hospital Service) ဆိုတဲ့ စကားလံုး ေတာင္သံုးလာ ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေနာင္ အျမတ္ အစြန္း ကိုေမွ်ာ္ကိုးၿပီး ထည့္လိုက္ ရတဲ့ အရင္း အႏွီး ကေၾကာက္ စရာေကာင္း ေလာက္ေအာင္ ႀကီးလာတယ္။ ေဆးရံု ေၾကာ္ျငာ ေလးတစ္ခု ဖတ္ၾကည့္ ၾကပါစို႔ --- --- --- --- -- --- --- --- ။

“ကြ်ႏ္ုပ္ တို႔၏ ေဆးရံုႀကီး သည္ ႏိုင္ငံ တကာ အဆင့္မွီ ေဆးကုသ မႈကို ေပးစြမ္း ႏိုင္ယံု မွ်မက ေဆးရံုတြင္း ႂကြေရာက္ လာသူ သဗၼဴရိသ အႏြယ္၀င္ သူေတာ္စင္ မိတ္သဟာ အေပါင္းအား ခ်စ္စဖြယ္ ေကာင္းလွၿပီး ခ်ိဴသာ ယဥ္ေက်း လြန္းလွ သည့္ ဧည့္ႀကိဳမယ္ ကေလးမ်ားက အၿပံဳးပန္း မ်ားျဖင့္ ပထမ ဆံုးႀကိဳဆို ပါရေစ။ မိတ္ေဆြ ေဆာင္ရြက္ စရာ ကိစၥရပ္ အားလံုး ကို၀န္ေဆာင္မႈ ၀န္ထမ္းမ်ားက ေသခ်ာ ေစ့စပ္စြာ လုပ္ေဆာင္ေပးပါမည္။ ေရႁမႇဳပ္ ဆိုဖာ တြင္ထိုင္ရင္း ဧည့္ ခန္း ေဆာင္ အတြင္း မွစိမ္းလန္း စိုေျပေသာ ေရာင္စံု ပန္းမာန္ မ်ား ႏွင့္ ေရပန္း မ်ားကို ၾကည့္ရႈ ခံစားရင္း မိတ္ေဆြ စိတ္ခ်မ္း သာစြာ ေနထိုင္ပါေလ။ မိတ္ေဆြ ခံစားေနရ ေသာေ၀ဒနာ ကိုပိန္းၾကာ ဖက္တြင္ ေရမတင္ သလို ေလွ်ာက် ေပ်ာက္ကင္း ေအာင္ ကုသ ေပးႏိုင္ စြမ္းရွိ သည့္ ၀ါရင့္၊ သမၻာရင့္ ဒိတ္ဒိတ္ႀကဲ၊ လက္လက္ထ၊ ဆရာ၀န္ ႀကီး ႏွင့္ေဆြးေႏြးပါ။ ေဆးရံု တြင္ တက္ေရာက္ ကုသရန္ လိုအပ္ ပါက ၾကယ္ငါးပြင့္ အဆင့္ ဟိုတယ္ ၀န္ေဆာင္မႈ ထက္ သာလွ်င္သာမည္၊ မညံ့ေသာ ကြ်ႏ္ုပ္ တို႔၏ လူနာခန္း မ်ားကို မိတ္ေဆြ စိတ္တိုင္းက်ရ ပါေစမည့္။ ေကဘယ္ တီဗြီ မွ ၂၄ နာရီ ေဖ်ာ္ေျဖေရး အစီအစဥ္ မ်ားကို ၾကည့္ရင္း အပန္းေျဖပါ။ ေဂါက္ရိုက္ခ်င္ ေသးသည္ ဆိုလွ်င္ အနီးနားမွာ ကိုးက်င္း မီနီေဂါက္ကြင္း ကေလးႏွင့္ --- --- --- --- -- --- --- ---”

ေပ်ာ္စရာႀကီး။ ေရာဂါ သာမရွိခဲ့ ရင္ေပါ့ေလ။ ေဆးရံု လာပါတယ္ ဆိုမွ ေရာဂါ မရွိတဲ့ လူရွိမလား ဗ်၊ ကြာလတီ ၀န္ေဆာင္ မႈ ဆိုတဲ့ သေဘာကို ထင္သာေအာင္ ေျပာျပ တာပါ။ ဒီလို ကြာလတီ့ ကြာလတီ ၀န္ေဆာင္မႈ ေတြ အတြက္ ရင္းႏွီး ျမဳပ္ ႏွံ လုိက္ရတဲ့ ကုန္က် စရိတ္ ေတြဟာ သူ႔ထက္ငါ အၿပိဳင္ အဆိုင္ ေခတ္ႀကီး မွာ ေက်သြားတယ္ လို႔ မရွိေလာက္ေအာင္ ထပ္ထပ္ ၿပီးတက္တက္ လာလို႔ စက္ေလွကား အရင္း အႏွီး (Cost Escalation) လို႔ အမည္ ကင္ပြန္း ေတာင္ တပ္ေပး ထားရေသး။

ဒီကုန္က် စရိတ္ ေတြကို ဒီ၀န္ေဆာင္မႈ ကိုေနာက္ဆံုး သံုးစြဲ သူ (End User) လည္းျဖစ္၊ ငါ့၀မ္း ပူဆာ မေနသာ သူလည္း ျဖစ္တဲ့ လူနာ မ်ားက က်ခံ ရမွာ ကေတာ့ အေသ အခ်ာ ပဲေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ လည္း ဒီအတြက္ သင္အိတ္ ေဖာင္း ေနဖို႔ ေတာ့ လိုသည္ လို႔ ထည့္ေၾကာ္ျငာ စရာ မလိုေလာက္ေအာင္ သေဘာေပါက္ နားလည္ၿပီးသား။

ႀကိဳက္သေလာက္ သံုး၊ က်သေလာက္ ေပး ဆိုေတာ့ လူနာမ်ားမ်ား ၀င္ဖို႔ ဆြဲေဆာင္ဖို႔ လိုလို မလိုလို လုပ္ထားတဲ့ အပို ၀န္ေဆာင္မႈ စရိတ္ စက ေတြ အားလံုး ကိုအခ်ိဳးက် ေပါင္းထည့္လိုက္ တဲ့အခါ အမွန္ တကယ္ က်သင့္ က်ထိုက္ တဲ့ ေဆးဖိုး ၀ါးခ ဆိုတာ ထက္ အမ်ားႀကီး ပိုက် သြားပါေတာ့တယ္။ ဧည့္ႀကိဳ မယ္ကေလး ေတြရဲ ႔ အၿပံဳး တစ္စ အတြက္၊ ဧည့္ခန္း ထဲက ေရႁမႇဳပ္ ဆိုဖာမွာ ထိုင္ၿပီး ေရပန္း ကိုမ်က္စိ ပႆာဒ ခံစား မိတဲ့ အတြက္၊ အခန္း ထဲကေန ထမင္း ပြဲ ေရွ ႔ေရာက္ မွာစား မိတဲ့ အတြက္၊ ေရခ်ိဳး ဇလံု ႀကီး ထဲ ေရေမႊး ဆပ္ျပာ ေတြ ထည့္ၿပီး ဇိမ္ခံ ေရခ်ိဳးမိတဲ့ အတြက္၊ နာလန္ ထစ မွာၿငိမ္ၿငိမ္ မေနႏိုင္ ပဲ ဒရိုက္ဗာ တုတ္နဲ႔ ဟန္လုပ္ၿပီး ေဂါက္သီး ကိုအုပ္မိ တဲ့ အတြက္၊ ဟိုဟာ အတြက္၊ ဒီဟာ အတြက္၊ အားလံုး အတြက္ ေပးဖို႔ တာ၀န္ မိတ္ေဆြ မွာရွိေန သည္မဟုတ္ ပါလား။

Read More...

Collapse...

Useful links to epidemiological software and courses (1)

• Free Epidata software
  http://www.epidata.dk/
• Free public health software
  http://www.brixtonhealth.com/
• Interactive Statistical Pages Project
  http://statpages.org/
• Open source software
  http://www.openepi.com/Menu/OpenEpiMenu.htm
• Public domain EpiInfo software
  http://www.cdc.gov/epiinfo/
• The Epidemiology Supercourse
  http://www.pitt.edu/~super1
• Karolinska Instituet
  http://www.bioepi.org/
• Critical Appraisal Skills Programme
  http://www.phru.nhs.uk/casp/casp.htm
• University of Alabama Masters in Public Health – Biostatistics Course
  http://statcourse.dopm.uab.edu/
• The European Programme for Intervention Epidemiology Training
  http://www.epiet.org/
• The Network of Training Programs in Epidemiology and Public Health Interventions
  http://tephinet.org/
• Chinese Education and Research Network
  http://www.cernet.edu.cn/

 

Read More...

Collapse...

Life Cycle (5)

ထို႔ေၾကာင့္ ဤအရာကို သံသရာ ဟုေခၚသည္ (၅)
Juan

က်န္းမာေရး စံနစ္ ႏွင့္ က်န္းမာေရး အသံုး စရိတ္

WHO ရဲ ႔ Health System Performance Index အရ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ အေကာင္းဆံုး ကေန အဆိုးဆံုး တိုင္းျပည္ ထိ အဖြဲ႔၀င္ ႏိုင္ငံေတြ ကိုအမွတ္စဥ္ ခ်လိုက္တဲ့ အခါ ကမၻာ့အေကာင္းဆံုး ဆရာ၀န္၊ သမားေတာ္ ႀကီးမ်ား စုစည္းရာ လို႔လက္မ ေထာင္ေနတဲ့ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု ဟာ နံပါတ္၀မ္း တစ္၊ ဂဏန္း တစ္ပဲ လို႔ ထင္တစ္လံုး နဲ႔ေန ၾကရာ က တကယ္တမ္း မွာေတာ့ အဆင့္ (၃၉) မွာသာ ရပ္တည္ ရရွာ တယ္။ က်န္းမာေရး စံနစ္ ရဲ ႔စြမ္းေဆာင္ရည္ အေကာင္းဆံုး အဆင့္ (၁) ကျပင္သစ္ ႏိုင္ငံ၊ အဆင့္ (၂) ကအီတလီ ႏိုင္ငံ၊ UK က အဆင့္ (၁၈)၊ အာရွစီးပြားေရး ဘုရင္ ဂ်ပန္ ကေတာ့ အဆင့္ (၁၀) ပါ။ ၀မ္းနည္း စရာ ေကာင္း တာက ကြ်န္ေတာ္ တို႔ရဲ ႔ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ ဟာ ဒီဇယား မွာ အဆင့္ (၁၉၀) ခ်ိတ္ပါတယ္။ သူ႔ ေနာက္မွာ ဘာကီယာ ဖူဆို တစ္ႏိုင္ငံသာ က်န္ပါေတာ့တယ္။

(အထင္ေသး လြန္ၿပီး ရမ္းထည့္ တဲ့ Data ေတြရယ္၊ တိတိ က်က် ဘယ္လိုမွ မရ ႏိုင္လို႔ မွန္းထည့္ တဲ့ data ေတြေၾကာင့္ ဒီေလာက္ ျဖစ္ရ တာပါ၊ အမွန္ေတာ့ Financial contribution component တစ္ခု ကလြဲ ရင္ ဒီေလာက္ အေျခ အေန မဆိုးပါ။)

ဒီလို လည္းအေျဖ ထြက္ေရာ အရာရာ ငါသာ ပထမ လုပ္ခ်င္ၾက တဲ့ အန္ကယ္ဆမ္ တို႔ မစၥတာ ယန္းကီး တို႔လူစု ေဆြ႔ေဆြ႔ခုန္ ေအာင္ မခံ မရပ္ ႏိုင္ျဖစ္ ၾကပါတယ္။ ျပင္သစ္နဲ႔ အဂၤလန္ မွာ ဆရာ၀န္ တစ္ဦးရဲ ႔ တစ္ႏွစ္ ပ်မ္းမွ် ၀င္ေငြ ဟာ ေဒၚလာ ေျခာက္ေသာင္း သာရွိေန ခ်ိန္မွာ USA ကဆရာ၀န္ တစ္ဦး ဟာ တစ္ႏွစ္ ပ်မ္းမွ် ၀င္ေငြ ေဒၚလာ ႏွစ္သိန္း ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ က်န္းမာေရး အသံုး စရိတ္ ကိုၾကည့္ဦး မလား။ ျပင္သစ္နဲ႔ အီတလီ ကက်န္းမာေရး အတြက္ ႏိုင္ငံ့ GDP (Gross Domestic Product) ရဲ ႔ (၉) ရာခိုင္ႏႈန္း၊ UK က (၈) ရာခိုင္ႏႈန္း နီးပါး ေလာက္ပဲ သံုးေနခ်ိန္မွာ USA က က်န္းမာ ေရး အတြက္ GDP ရဲ ႔ ၁၄ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလာက္သံုးၿပီး ေဇာတိက ဇီ၀က ဂိုက္ဖမ္း ေနပါ တယ္။ ဒါနဲ႔ ေတာင္ ဒီေလာက္ အဆင့္ ျဖစ္စရာ လားဆိုၿပီး ေဒါမနႆ ပြားၾက တယ္ေလ။ စူပါ မက မက္ဂါ အင္အားႀကီး မ်ားဆိုေတာ့ WHO အညႊန္း ကိန္းဟာ မွန္ပံု မရ ဘူးလို႔ ယူဆၿပီး သူၾသဇာ ေညာင္းတဲ့ OECD ေခၚ စီးပြားေရး အက်ိဴးတူ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ ေရး အဖြဲ ႔ကို Health system performance index အသစ္ တီထြင္ ခိုင္းၿပီး တစ္စင္ ေထာင္ ပါေလ ေရာ။ OECD index အရ လည္း သူ႔ရဲ ႔ က်န္းမာေရး စံနစ္ အဆင့္ သတ္မွတ္ခ်က္ ဟာဒံုရင္း ဒံုရင္း ပါပဲ။ အလုပ္ပို ၿပီး တစ္ရွက္ ကေန ႏွစ္ရွက္ ျဖစ္ခဲ့ ရတာသာ အဖတ္ တင္ခဲ့တယ္။

ကမၻာ့ ထိပ္သီး ပါ၀ါ ႏိုင္ငံႀကီး။ က်န္းမာေရး စရိတ္ ေတြဒီေလာက္ ေသာက္ေသာက္ လဲသံုးစြဲ ၿပီး က်န္းမာေရး စံနစ္ က ဘာေၾကာင့္ ထိပ္သီး မျဖစ္ ရတာတုန္း ဆိုတာ စိတ္၀င္ စားစရာ ပါပဲ။ US Health System Analysts မ်ားရဲ ႔ သံုးသပ္ ခ်က္ အနႏၲ ထဲက အဓိက အေၾကာင္း ကေတာ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ကိုအစိုးရ ကတာ၀န္ လံုး၀ မယူပဲ ပုဂၢလိက လက္ထဲ ၀ကြက္အပ္ ၿပီး privatization လုပ္ထား လို႔ ဒီလို အျဖစ္ဆိုး ရတာပါတဲ့ ခင္ဗ်။

ေခတ္သစ္ ေဘာဂ ေဗဒ ရဲ ႔ ေဂါ့ဖားသား ႀကီး အဒမ္ စမစ္ က “အစိုးရ ကအုပ္ခ်ဳပ္ ေရးပိုင္း ကိုသာ တာ၀န္ယူပါေလ။ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း မွန္သမွ် လုပ္ငန္းရွင္ ေတြစိတ္ႀကိဳက္ လုပ္ပါေစ။ ေစ်းကြက္ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ ကိုမျမင္ရတဲ့လက္ (Invisible Hands) ေတြက သူ႔ အလိုလို ထိန္းညႇိ ေပးသြားလိမ့္ မယ္” ဆိုတဲ့ စကားကို ေစ်းကြက္ စီးပြားေရး မာစတာ အန္ကယ္ဆမ္ တို႔က အင္မတန္ ႏွစ္သက္ သကိုး။ ဒါနဲ႔ပဲ Health Care ကိုေစ်းကြက္ စီးပြားေရး ပံုစံ လုပ္လို႔ ျဖစ္ျဖစ္ မျဖစ္ျဖစ္ ေစ်းကြက္ ထဲ ဇြတ္ထည့္ ပစ္လိုက္ ၾကေတာ့ တာေပါ့။ ဒီမွာ ေမးစရာ ရွိလာတာက ---

က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ မႈဟာ ေစ်းကြက္၀င္ ကုန္ပစၥည္းလား?

အေျခခံ ေဘာဂေဗဒ သီအိုရီ မွာ လူေတြရဲ ႔ ၀ယ္လိုအား (Demand)၊ ေစ်းႏႈန္း (Price) နဲ႔ ၀င္ေငြ (Income) ေပၚမူတည္ ၿပီး ေစ်းကြက္၀င္ ကုန္ပစၥည္း အမ်ိဳး အစားကို ေလးမ်ိဳး ေလးစား ခြဲၾက ပါတယ္။

၁၊ ပစၥည္းေစ်းႏႈန္း (Price) ႀကီးေနၿပီး စားသံုးသူရဲ ႔ ၀င္ေငြ (Income) က နည္းေန ရင္ အဲဒီ ပစၥည္းကို ၀ယ္လိုအား နည္းမယ္။ ပစၥည္းေစ်းႏႈန္း က်လာၿပီး၊ ၀င္ေငြ ေကာင္းေန ရင္ေတာ့ ပစၥည္း အေပၚ၀ယ္လိုအား ေကာင္းလာ မယ္ ဆုိရင္ အဲသလို ကုန္ပစၥည္း အမ်ိဳး အစားကို ပံုမွန္ကုန္ပစၥည္း (Normal Goods) လို႔ ေခၚပါတဲ့။ လူသံုးကုန္ ပစၥည္း အမ်ားစု ဟာ ဒီ Category ထဲမွာ။

၂၊ ပစၥည္း ေစ်းႏႈန္း တက္သည္ျဖစ္ေစ၊ က်သည္ ျဖစ္ေစ၊ ၀ယ္သူ ရဲ ႔၀င္ေငြ အေျခ အေန ဘယ္လို ရွိရွိ၊ ပစၥည္း တစ္ခု အေပၚ ၀ယ္လိုအား ကမေျပာင္းလဲ ပဲ ဘယ္ေခတ္ ေရာက္ေရာက္ ပန္းပန္ လွ်က္ပါ ဆိုတဲ့ ပစၥည္း မ်ိဳးကို မရွိ မျဖစ္ ကုန္ ပစၥည္း (Essential goods) တဲ့၊ အေျခခံ စားေသာက္ကုန္ ပစၥည္း မ်ားေပါ့။

၃၊ ပစၥည္း ေစ်းႏႈန္း ကအရမ္း ခ်ိဳသာ တယ္၊ သံုးစြဲ သူမ်ား ကလည္း မူးစု ပဲစု ဆိုတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဒီပစၥည္း မ်ိဳး အလြန္ ေရာင္း ေကာင္းတတ္ တယ္။ လူေတြ ရဲ ႔ ဘ၀ ေတြ အဆင္ေျပ၊ လူေန မႈေတြ အဆင့္ျမင့္ ၊၀င္ေငြ ေတြတိုး လာတာ နဲ႔ အမွ် ၀ယ္ လိုအား ကဖုတ္ကနဲ ျပဳတ္က် တတ္တဲ့ ပစၥည္းမ်ိဳး ကို မရွိသံုး ကုန္ပစၥည္း (Inferior goods) တဲ့ဗ်ား။ အသင့္စား ေခါက္ဆြဲ ထုတ္တို႔၊ 3 in 1 instant coffee mix တို႔ဆိုတာ ဒီလို အမ်ိဳး အစား တဲ့ဗ်ား။ သိန္းငါးရာ ထီေပါက္ ရင္ ေခါက္ဆြဲ ေျခာက္ ကြန္တိန္နာ နဲ႔ တစ္လံုး ၀ယ္စား မယ္လို႔ စိတ္ကူး ယဥ္တဲ့ လူမ်ိဳး ေတြ႔ဖူး လို႔လား။ ဒါေၾကာင့္ ဒီပစၥည္း မ်ိဳး ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ် သူမ်ား ဟာလူေတြ အၿမဲတမ္း ဆင္းရဲ၊ စုတ္ျပတ္ ၿပီး အမြဲ တကာ့ ထြဋ္ေခါင္ ဘ၀ ကမတက္ ပါေစနဲ႔ လို႔ ဆုေတာင္း ရမလို ပါပဲ။

၄၊ ၀ယ္သူ ေတြက ၀င္ေငြ အလြန္ ေကာင္းခ်ိန္ မွာ ၀ယ္လိုအား အတန္ အသင့္ ရွိမယ္၊ ပစၥည္း ေစ်းႏႈန္း ကေတာ့ ထိလု မိုးဆီ တိမ္သို႔မွီ။ ၀င္ေငြ နည္းနည္း ေလွ်ာ့သြား တာနဲ႔ လံုး၀ ကိုမေရာင္း ရေတာ့တဲ့ ပစၥည္း မ်ိဳးေတြ ကိုဇိမ္ခံ ကုန္ပစၥည္း (Luxury goods) ပါတဲ့။ ေက်ာက္မ်က္ ရတနာ၊ ဇိမ္ခံကား မ်ား စသည္ျဖင့္ေပါ့၊ ဒီပစၥည္း ေရာင္းသူ ေတြကေတာ့ လူေတြ အားလံုး ေဇာတိက ဘ၀ ကတစ္ျပား မွမေလ်ာ့ ပါေစနဲ႔ လို႔ ေန႔စဥ္ ဘုရား မွာ အခါတစ္ရာ ဆုေတာင္းမယ္ ထင္ပါတယ္။ ကုသိုလ္ ရတာ ေပါ့ဗ်။

ေျပာခ်င္ တာက အကယ္၍ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ဟာေရာင္းလို႔၊ ၀ယ္လို႔ ရတဲ့ ကုန္ပစၥည္း တစ္ခုဆိုရင္ အထက္ပါ ေလးမ်ိဳး ထဲက ဘယ္အမ်ိဳး အစားထဲ ပါ၀င္ ပါသလဲ? စဥ္းစား ေတာ္မူ ၾကည့္ၾက ပါေလ။ ေသခ်ာ စဥ္းစား ရင္ ဘယ္အမ်ိဳး အစား ထဲမွ အတိ အက် ထည့္လို႔ မရပါ။ ဒါေၾကာင့္ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ မႈကို ကုန္ပစၥည္း လို႔ သေဘာ ထားခဲ့ရင္ ေတာင္ ဒါဟာ လူထု နဲ႔ဆိုင္ေသာ ကုန္ပစၥည္း (Merit good, public good) သာျဖစ္တယ္ လို႔ ေျပာတဲ့ သူကေျပာ၊ က်န္း မာေရး ေစာင့္ေရွာက္ မႈဟာ လူတစ္ဦး ခ်င္းစီ အတြက္ ဆိုရင္ မရွိ မျဖစ္ ကုန္ပစၥည္း ျဖစ္ၿပီး တိုင္းျပည္ တစ္ခု လံုး အတြက္ ဆိုရင္ ေတာ့ဇိမ္ခံ ကုန္ပစၥည္း ပဲလို႔ စြပ္စြဲ တဲ့လူေတြ လည္းဒုနဲ႔ေဒး။

ေငြကုန္ ေၾကးက် ခံႏိုင္ တိုင္းေတာ့ က်န္းမာေရး စံနစ္ တစ္ခု ေကာင္းမလာ တာကိုေရႊ အေမရိကန္ ကအေကာင္းဆံုး သင္ခန္း စာျပသြား ခဲ့ပါၿပီ။ သို႔ေသာ္ လည္းေငြေၾကး ကိုလံုး၀ ထည့္သြင္း မစဥ္းစားပဲ ေစတနာ၊ ၀ါသနာ၊ အနစ္နာ သာ အရင္း တည္ၿပီး က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းႀကီး တစ္ခုလံုး ကိုလည္ပါတ္ လို႔ရႏိုင္ ရိုးလား။ ဥဒၵစၥ၊ ကုကၠဳစ၊ ေဒါ မနႆ ေတြတိုး လာပါ လိမ့္မယ္။ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း ဟာ ဥံဳ-ဟတ္ခ်ေလာင္း၊ ေရာဂါ ေပ်ာက္ေစ လို႔ မန္းမႈတ္ ၿပီး ရွိသမွ် ေရာဂါ ေပ်ာက္ေစ မယ္ဆို ရင္ေတာင္ ဂါထာ မန္းမႈတ္သူ စတဲ့ အရင္း အႏွီး လိုေသး တာကိုး။ ေဆးရံု မ်ား၊ က်န္းမာေရး ဌာနမ်ား၊ ေရာဂါ ရွာေဖြေရး ပစၥည္းမ်ား၊ ပညာရွင္ မ်ား၊ လုပ္သား မ်ား စတဲ့ စတဲ့ စြမ္းအားစု မ်ားအတြက္ ေငြေၾကး စိုက္ထုတ္မႈ အရင္း အႏွီး သိပ္ရွိတာေပါ့။ က်န္းမာေရး စံနစ္ တစ္ခု အတြက္ မနဲ လွတဲ့ ေငြေၾကး အရင္း အႏွီး ေတြကို မွ်မွ် တတ ျဖစ္ေအာင္ စီမံ ခန္႔ခြဲ ႏိုင္ဖို႔ အလြန္ လိုအပ္ ပါတယ္။
တကယ္ေတာ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း ဆိုတာ ေရာဂါသည္ လူနာ နဲ႔ ကုသသူ သမား တို႔ရဲ ႔ေဆးကုသ မႈ လုပ္ငန္း တစ္ခုတည္း ဘယ္ဟုတ္ မလဲ။ ၿပီးျပည့္ စံုေသာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ (Comprehensive Health Care) မွာ လုပ္ငန္း ေလးရပ္ ပါ၀င္ တယ္ ---

• က်န္းမာ ေနေသာ ျပည္သူ မ်ားအား ပို၍ က်န္းမာ ေစရန္ လုပ္ေပး ေသာ promotive health service
• ေရာဂါ ျဖစ္လတၱံ႔ေသာ လူထု ကို ေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးေသာ preventive health service
• ေ၀ဒနာသည္ လူနာ မ်ားကို ေရာဂါ ေပ်ာက္ကင္း ေအာင္ ကုသ ေပးေသာ curative health service
• ေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳး မ်ားေၾကာင့္ ကိုယ္က်ိဳးနည္း ရသူ မ်ားကို ျပန္လည္ ထူေထာင္ ၍ ပံုမွန္ လူ႔အဖြဲ႔ အစည္းတြင္း ပို႔ေဆာင္ ေပးေသာ rehabilitative health service

ရယ္လို႔ လုပ္ငန္း ႀကီး ေလးရပ္ လံုး လုပ္ေပး ႏိုင္ပါမွာ ၿပီးျပည့္စံု တဲ့က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လို႔ဆိုသကိုး။

ဒါေပမဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လို႔ေျပာရင္ အရင္ဆံုး မ်က္စိထဲ ေျပးျမင္ တာက ေဆးရံု၊ ေဆးခန္း မ်ားပဲ မဟုတ္ လား။ ေဆးပညာ သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္ လံုးလည္း ကုသေရး လုပ္ငန္း ကသာ အဓိက က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ အျဖစ္ ပါ၀င္ ကျပ အသံုးေတာ္ ခံခဲ့ တာႏွစ္ပရိေစတၱ ၾကာၾကာ လွေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ လည္းတကမၻာလံုး ရဲ ႔က်န္းမာေရး ဘတ္ဂ်က္ ခြဲတမ္း ဟာ အၿမဲတမ္း ၈၀-၂၀ ေပၚလစီ ပဲ။ ဆိုလိုတာ ကေတာ့ က်န္းမာေရး ဘတ္ဂ်က္ ရဲ ႔ ၈၀ % ကို ကုသေရး လုပ္ ငန္း မွာသံုးစြဲ ၿပီး က်န္သံုးခု ကေတာ့ ၂၀% ကိုမွ်သံုး ၾကရတယ္။ USA မွာက်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း အားလံုး ကို ပုဂၢလိက ပိုင္ျပဳလိုက္တယ္ လို႔ အထက္က တင္ျပခဲ့တယ္။

တကယ္ေတာ့ ကုသေရး လုပ္ငန္း ကိုသာ ပုဂၢလိက ပိုင္ျပဳ လို႔ရပါတယ္။ က်န္ လုပ္ငန္း သံုးခု ကိုဘယ္ပုဂၢလိက လုပ္ငန္းရွင္ ကမွ အစိုးရ ထံမွ လက္လႊဲ မယူ၀ံ့ပါေလ။ ထည့္သြင္း ရင္းႏွီး လိုက္တဲ့ အရင္း မွန္သမွ် ေက်ာက္ခဲ ေရျမဳပ္သလို စြပ္ကနဲ ျမဳပ္ၿပီး ဘာအက်ိဳး အျမတ္ မွမရတဲ့ ဒီလုပ္ငန္း ေတြ အတြက္ ပီတိ စားၿပီး အားရွိ မဲ့ဘိဇနက္ သမား တစ္ေယာက္ မွမရွိ၊ ျမတ္ခ်င္ လို႔ ရင္းႏွီး မႈျပဳတာကိုးဗ်။ ဘိဇနက္ လုပ္ငန္း ရွင္ ေတြရဲ ႔အျမင္မွာ promotive, preventive & rehabilitative ဆိုတဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း သံုးရပ္ ဟာ ေသြးစုပ္ ဖုတ္ေကာင္ ႀကီးသံုးေကာင္ လိုအႏၲရာယ္ ႀကီးလြန္းလွတယ္။

ပါတ္၀န္းက်င္ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္ငန္းမ်ား၊ က်န္းမာေရး ပညာေပးျခင္း၊ အျဖစ္မ်ား ေရာဂါ မ်ားထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ ကိုယ္၀န္ ေဆာင္ ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးျခင္း၊ ကာကြယ္ေဆး ထိုးျခင္း၊ ဒီလုပ္ငန္း ေတြေၾကာင့္ လူထုမွာ အက်ိဳးရွိတာ ေသခ်ာ တယ္ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ တစ္ဦးေကာင္း တစ္ေယာက္ ေကာင္း အက်ိဳးရွိ တာမဟုတ္၊ အားလံုး အေပၚမွာ ျဖန္႔ေ၀ ရရွိေသာ အက်ိဳး တရားကိုး။ ဒါေၾကာင့္ အားလံုး ရထိုက္ တဲ့ပစၥည္း (Public good) လို႔ေျပာတာေပါ့။ အားလံုး ရထိုက္လို႔ အားလံုး တတ္ႏိုင္ တဲ့ေစ်းႏႈန္း သတ္မွတ္ပါ ဆိုေတာ့ ဆင္းရဲ ခ်မ္းသာ မေရြး လူတန္းစား အားလံုး တတ္ႏိုင္ တဲ့ေစ်းႏႈန္း ကေတာ့ အလကား ေပးျခင္း မွတပါး အျခားမရွိေလ။ ဘယ္ဘိဇနက္ သမားက တာ၀န္ယူရဲမွာလဲ။ ဘယ္ေတာ့ မွ အရင္း ျပန္မေပၚ တဲ့ေငြေၾကး ကိုစိုက္ထုတ္ ၿပီးဒီက်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း ေတြကို ျပည္သူ လူထု အက်ိဳး အတြက္ ေဆာင္ရြက္ ရသူ ကအစိုးရ ပဲေပါ့။

ကုသေရး လုပ္ငန္း က်ေတာ့ လူနာ မခ်ိ မဆန္႔ ခံစား ေနရတဲ့ ေ၀ဒနာ ျဗဳန္းကနဲ၊ ဒိုင္းကနဲ သက္သာ ေပ်ာက္ကင္းျခင္း ဆိုတဲ့ အက်ိဳး အျမတ္ ကိုလူတစ္ဦး ခ်င္းစီ အေနတဲ့ ခ်က္ခ်င္း လက္ငင္း ရရွိ ခံစား ႏိုင္တာ ေၾကာင့္ ဒီအတြက္ က်သင့္ တဲ့ ေငြေၾကး တစ္စံု တစ္ရာ ကိုလည္း ခ်က္ခ်င္း ေပးဖို႔ ၀န္မေလး တတ္ၾကဘူး၊ အသက္ ထက္ တန္ဖိုးရွိ တာမရွိ ဆိုသကိုး။ ေတာင္းသမွ် ေငြေၾကး ကိုသိပ္မ်ား တာပဲ၊ နည္းနည္း ေလွ်ာ့ပါဦး တို႔၊ အဆစ္ ကေလး ေပးပါဦး တို႔ အသက္နဲ႔ ရင္းၿပီး ေစ်းဆစ္ ေလ့မရွိ စေကာင္း၊ ဒါေၾကာင့္ ပုဂၢလိက စီးပြားေရး လုပ္ငန္း ရွင္ေတြ အလြန္မ်က္စိက်၊ သြားရည္ ယိုစရာ လုပ္ငန္း ႀကီးေပါ့။ ေစ်းကြက္ စီးပြားေရး ကေမြးထုတ္ ေပးလိုက္တဲ့ ေဆးကြက္ စီးပြားေရး ဟာ ကမၻာ့ စီးပြားေရး မ်က္ႏွာ စာမွာ ႀကံတိုင္းေအာင္၊ ေဆာင္တိုင္းေျမာက္ အဆင့္ အတန္း နဲ႔ မ်က္ႏွာပန္း အလြန္ လွသေပါ့ ခင္ဗ်ား။

Read More...

Collapse...

English Learning Websites

English စာ ေလ့လာလိုသူတိုင္းအတြက္ ကၽြန္ေတာ္သိတဲ့ ေကာင္းတဲ့ Link ေလးေတြကို စုစည္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီထက္ေကာင္းတာေလးေတြ ရွိရင္လည္း Share လုပ္ေပးပါ။
http://www.americanrhetoric.com/
http://www.gettoefl.com/
http://www.rong-chang.com/
http://englishtips.org/en/
http://www.englishbaby.com/

ဒီမွာေတာ့ အရမ္းေကာင္းတဲ့ Dictionary ကို File size ေသးေသးေလးနဲ႕ အလကားေပးထားတဲ့ Dictionary ကို ရယူႏိုင္ပါတယ္။
http://www.lingoes.net/

Read More...

Collapse...

Life Cycle (4)

ထို႔ေၾကာင့္ ဤအရာ ကိုသံသရာ ဟုေခၚသည္ (၄)
Juan

က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မႈ ႏွင့္ က်န္းမာေရး စံနစ္

က်န္းမာ ဖို႔ ဘာအေရး ႀကီးသလဲ ?

ဒီေမးခြန္း ကိုေျဖဖို႔ လူမ်ိဳး တစ္ရာ့ တစ္ပါး မွာ အေျဖ တစ္ရာ့ တစ္မ်ိဳး၊ ပါပ လူမ်ိဳး ကိုးဆယ့္ကိုး မွာ အေျဖ ကိုးဆယ့္ကိုးမ်ိဳး ရွိေနမွာ အေသ အခ်ာ ပါပဲ။ ပုဂံ ရာဇ၀င္ ကို တုတ္ထမ္း ၿပီးျငင္း ရတယ္ ဆိုသလို ပဲ ဒီေမးခြန္း ရဲ ႔ အေျဖ မွာလည္း လူတစ္ကိုယ္၊ အႀကိဳက္ တစ္မ်ိဳး မို႔ တုတ္ထမ္း ေျဖၾက ရမွာ မ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ အမ်ားညီ ဤကို ကြ်ဲဖတ္ လို႔ရမဲ့ အေျဖမ်ိဳး ေတြက ေတာ့ သင့္တင့္ ေလွ်ာက္ပတ္ တဲ့အာဟာရ ကိုမွီ၀ဲ၊ ဥတု ရာသီ နဲ႔ သဟ ဇာတ ျဖစ္ေအာင္ ေနထိုင္ ၀တ္ဆင္၊ မက္ဒီကယ္ ခ်က္ အပ္ ေခၚ လိုအပ္ တဲ့ေဆးစစ္ မႈေတြ မွန္မွန္လုပ္၊ ေရာဂါ ျဖစ္ရင္ တတ္ကြ်မ္း နားလည္သူ ဆရာ၀န္ ႀကီးမ်ား နဲ႔ ေစာေစာ စီးစီး ျပသ၍ ကုသမႈ ခံယူ ဆိုတာမ်ိဳး ေတြေျဖၾက မွာေပါ့။

သူ႔ အထြာ နဲ႔ သူက်ိဳးေၾကာင္း ဆီေလွ်ာ္ တဲ့ဒီ အေျဖေတြ ကိုမွားတယ္ လို႔ပစ္ပစ္ ခါခါ ျငင္းပါယ္ စရာ အေၾကာင္းမရွိပါ။ သို႔ေသာ္ က်န္းမာ ဖို႔ အေရး အႀကီးဆံုး အေၾကာင္း တစ္ခုတည္း ေျပာပါ ဆိုရင္ေတာ့ အေတာ္ ေလးကို အေျဖရ က်ပ္လိမ့္မယ္။

ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႔ (WHO) ကေတာ့ က်န္းမာေရး အတြက္ အေရး အႀကီး ဆံုး အရာသည္ ေကာင္းမြန္ မွန္ကန္ တဲ့ က်န္းမာေရး စံနစ္ (Good Health System) ပါပဲ လို႔ ခိုင္ခိုင္ မာမာ ဆိုပါတယ္။ က်န္းမာေရး စံနစ္ တစ္ခု ကို ေအာင္ေအာင္ ျမင္ျမင္ တည္ေဆာက္ အေကာင္ အထည္ ေဖာ္ႏိုင္ ျခင္းသည္ သာလွ်င္ အဲဒီ က်န္းမာေရး စံနစ္ လႊမ္းၿခံဳ ၀န္ေဆာင္ မႈေပး ေသာ ေဒသ အတြင္း ေနထိုင္သူ မ်ားရဲ ႔ က်န္းမာေရး အတြက္ အေရး အႀကီးဆံုး၊ အလိုအပ္ ဆံုး ကိစၥ ျဖစ္ပါသတဲ့။

စံနစ္ တစ္ခု ကို ဖန္တီး တည္ေဆာက္ ဖို႔ ဆိုတာ ေယဘုယ် အားျဖင့္ ေပၚလစီ မိတ္ကာ ေတြရဲ ႔ အလုပ္၊ လူတိုင္း လမ္းလွမ္း မွီတဲ့ အရာ မဟုတ္၊ ဒါေၾကာင့္ ငါတို႔နဲ႔ မဆိုင္- လို႔ေတြးမိ သူေတြ ဒုနဲ႔ေဒး။ ေရွးယခင္ ကေတာ့ လက္တစ္ဆုပ္ စာ ေပၚလစီ မိတ္ကာ မ်ားလည္း ဒီလို ပဲေတြးခဲ့၊ လုပ္ခဲ့ ၾကတယ္။

တစ္ခါတုန္းက-
အားလံုး အတြက္ က်န္းမာေရး၊ အားလံုး က်န္းမာ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ မွာ (ခု ၂၀၀၀ ကို ၈ ႏွစ္ေတာင္ ေက်ာ္ခဲ့ၿပီ)၊ လူတိုင္း အတြက္ က်န္းမာေရး ဆိုတဲ့ WHO ရဲ ႔မိုးလံုး ဟိန္းတဲ့ ႀကံဳး၀ါး ေႂကြးေၾကာ္ သံႀကီး ေတြနဲ႔ အတူ ဆင္းရဲ ခ်မ္းသာ မေရြး၊ နီးနီး ေ၀းေ၀း၊ တတ္ႏိုင္ႏိုင္ မတတ္ႏိုင္ႏိုင္ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ဆုလာဒ္ ႀကီးကို လူတန္းေစ့ လူမွန္ရင္ အခမဲ့ ရရွိ ႏိုင္ေစ ရမယ္ ဆိုတဲ့ ပဏာမ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ စံနစ္ႀကီး (Primary Health Care) ကို လက္တစ္ဆုပ္စာ က်န္းမာ ေရး ေပၚလစီ မိတ္ကာ အီလစ္ မ်ားက တကယ့္ အေစာင့္ ေရွာက္ခံ လူထု ရဲ ႔ သေဘာ ဆႏၵ ကိုတစိုးတစိ မွမေမးပဲ ကိုယ့္ဇာတ္ ကိုယ္ေထာင္၊ ကိုယ့္ႀကိဳး ကိုယ္ဆြဲ ၿပီး ဖန္တီး အေကာင္ အထည္ ေဖာ္ခဲ့ ၾကဖူးတယ္။ အက်ိဳး ဆက္ ကေတာ့ ပိုးသာ ကုန္၊ ေမာင္ပံု ေစာင္း မတတ္ ျဖစ္ခဲ့ ရတာ ပါပဲ။

ဆိုေတာ့ ယခင္ ကဖန္တီး ခဲ့ၾက တဲ့ က်န္းမာေရး စံနစ္ ေတြဟာ အမ်ားအားျဖင့္ မေအာင္ျမင္ ခဲ့ၾက ဘူး၊ ဒီလို မေအာင္ျမင္ တဲ့က်န္းမာေရး စံနစ္ အတြက္ အခ်ိန္၊ ေငြ နဲ႔ လုပ္အား တန္ဖိုး ေတြရင္းႏွီး ရတာ တြက္ေျခ မကိုက္ဖူး၊ အေၾကာင္းရင္း ကိုျပန္လည္ သံုးသပ္ ၾကတဲ့ အခါ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပၚလစီ ေတြဟာ ခ်မွတ္သူ ထားရွိတဲ့ တန္ဖိုးက မ်ားမ်ား၊ အမွန္တကယ္ သံုးစြဲ သူေတြ အတြက္ တန္ဖိုးက နည္းနည္း ျဖစ္ေနတာ ေတြ႔လာၾက ရတယ္။ ဘယ္လို က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ မ်ိဳး လူထု ကို ေပးသင့္ သလဲ၊ ဘာနည္းလမ္း နဲ႔ ေပးမလဲ ဆိုတာ ေပးသူ ဖက္ ကသာ တန္ဖိုးတြက္ ၿပီးတစ္ဖက္သတ္ ဆံုးျဖတ္ ခ်မွတ္ အေကာင္ အထည္ ေဖာ္ေလ့ ရွိခဲ့ ၾကတာကိုး။

ဒီလိုနဲ႔ ခံရ ပါမ်ား လာေတာ့ က်န္းမာေရး စံနစ္ တစ္ခု ရဲ ႔တန္ဖိုး ဟာ ေပးဆပ္သူ တို႔ရဲ ႔ ႏွလံုးသား အလို ကိုခ်ည္း လိုက္လို႔ မရ ဘူး ဆိုတာ ေပၚလစီ မိတ္ကာမ်ား သေဘာေပါက္ စျပဳလာ ၾကတယ္။ အေရး အႀကီး ဆံုး အက်ိဳးရွင္ (Stakeholder) ျဖစ္တဲ့ လူထု ရဲ ႔သေဘာထား ကိုလည္း ေတာင္းဖို႔ လိုတယ္၊ ဘယ္လို က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ နည္းနာ နိသရ ေတြကို ဘာနည္းလမ္း နဲ႔ ဘယ္သူ႔ ကိုေပးမွာ လဲ၊ ဘယ္ပံု ဘယ္နည္း လိုခ်င္ သလဲ ဆိုတာကို ရရွိမဲ့ အေစာင့္ေရွာက္ခံ လူထု အေနနဲ႔ ေရြးခ်ယ္ တတ္ဖို႔ သိပ္လို သေပါ့။
“ဘယ္လို က်န္းမာ ေရးေစာင့္ေရွာက္ မႈေတြ လိုခ်င္ ပါသလဲ” လို႔ တကယ္ ေမးလာ ခဲ့ရင္- အေစာင့္ေရွာက္ ခံ လူထု ဖက္က “သားသား တိဘူးေလ” လို႔ ၿပီးစလြယ္ ေျဖလို႔ မရပါ။ အရပ္ဖက္ ဆိုင္ရာ လူ႔ အဖြဲ႔ အစည္းမ်ား (Civil Society) မွာ သံုးစြဲ သူတို႔ ရဲ ႔သေဘာထား ကိုဆန္းစစ္ ညိႇႏိႈင္း ခ်မွတ္ တဲ့ Demand Based Health Policy ဟာအလြန္ ေခတ္စား လာပါၿပီ။

က်န္းမာေရး စံနစ္ ေကာင္းဖို႔ ဘာအေရးႀကီး သလဲ?

က်န္းမာေရး အတြက္ အေရးႀကီး တာက က်န္းမာေရး စံနစ္၊ က်န္းမာေရး စံနစ္ ေကာင္းဖို႔ အေရးႀကီး တာက က်န္းမာေရး လို႔ ပါတ္လည္ရိုက္ လို႔ မရဘူးခင္ဗ်၊ ေသခ်ာစဥ္းစားရင္ အေတာ္ရႈပ္တဲ့ အမယ္ဘုတ္ ခ်ည္ခင္ ႀကီးပါ။

WHO ကေတာ့ ေကာင္းမြန္ မွန္ကန္ တဲ့ က်န္းမာေရး စံနစ္ တစ္ခု ျဖစ္ဖို႔ အီးေလးလံုး ကိုဂရုစိုက္ ရမယ္ လို႔ ဆုိပါတယ္။
• က်န္းမာေရး စံနစ္ တစ္ခု ရဲ ႔စြမ္းေဆာင္ႏိုင္စြမ္း (Effectiveness)
• က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း တြင္ လိုအပ္ေသာ resource မ်ားကို မွန္မွန္ကန္ကန္ ခြဲေ၀ သံုးစြဲ တတ္မႈ (Efficiency)
• က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ကို သာတူညီမွ် ေပးစြမ္းႏိုင္မႈ (Equity) နဲ႔
• က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း မ်ားရဲ ႔ ကုန္က် စရိတ္ (Economy) ဆိုတဲ့ အီးေလးလံုး ပါတဲ့။

က်န္းမာေရး စံနစ္ ဆိုတာႀကီး ကလည္း WHO ကစတဲ့ ဇာတ္လမ္းမို႔ ကိုယ့္ဇာတ္ကိုယ္ ႏိုင္ေအာင္က ႏိုင္ဖို႔ အတြက္ Health System Performance Indicator ေခၚတဲ့ က်န္းမာေရး စံနစ္ ရဲ ႔စြမ္းေဆာင္ရည္ တိုင္း အညႊန္းကိန္းမ်ားကို တီတြင္ ေဖာ္ထုတ္ ရျပန္ ပါတယ္။

က်န္းမာေရး စံနစ္ တစ္ခု ေကာင္းမေကာင္း ကို----

• က်န္းမာေရး အသံုး စရိတ္ (Health Care Cost)
• က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးစြမ္းႏိုင္ ျခင္းႏွင့္ လက္ခံရ ႏိုင္ေျခ (Assess to Health Care)
• အေစာင့္ေရွာက္ခံ လူထု၏ က်န္းမာေရး အေျခအေန (Health and Well Being status)
• က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ကိုလူအမ်ား ေမွ်ာ္လင့္ ထားသည့္အတိုင္း အတာ အထိ ေပးစြမ္း ႏိုင္ျခင္း ရွိ၊ မရွိ (Responsiveness)
• မွ်တေသာ က်န္းမာေရး ကုန္က် စရိတ္ (Fair Financial Contribution)

ဆိုတဲ့ အခ်က္ (၇) ခ်က္ပါ ေပါင္းစပ္ အညႊန္းကိန္း (Composite Index) နဲ႔ တိုင္းတာ ရမယ္ လို႔ဆိုတယ္၊ ေျပာတဲ့ အတိုင္းလည္း WHO အဖြဲ႔၀င္ ႏိုင္ငံ အားလံုး ရဲ ႔ က်န္းမာေရး စံနစ္ ေတြကို ဒီအညႊန္းကိန္း ေပတံႀကီး နဲ႔ တိုင္းတယ္။ အေကာင္း ဆံုးကေန အဆိုးဆံုး အထိ ႀကီးစဥ္ငယ္လိုက္ စဥ္ခ် လိုက္တဲ့ အခါမေတာ့ --- --- --- --- ---

Read More...

Collapse...

Chest Pain

ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း

ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း (Chest Pain) သည္ ရင္ဘတ္ အလယ္တည့္တည့္ေနရာ တခုတည္း၌ ေအာင့္ျခင္းကိုသာ ဆိုလိုျခင္း မဟုတ္ပဲ ရင္ဘတ္ တခုလံုးသာမက ရင္ဘတ္ႏွင့္ ဆက္စပ္လ်က္ရွိသည့္ တျခား အစိတ္အပိုင္းမ်ားအထိ ျပန္႔ႏွံ႔ၿပီး ေအာင့္ျခင္း၊ ထိုးျခင္း၊ နာက်င္ ကိုက္ခဲျခင္းအားလံုးကို ဆိုလိုပါသည္။ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းသည္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ၿပီး ဆရာ၀န္မွ အတိအက် ေရာဂါ ခြဲျခားသတ္မွတ္ျခင္း (Diagnosis) ကိုလုပ္ၿပီးမွသာ မည္သည့္ေရာဂါ အမ်ိဳးအစား ျဖစ္သည္ကို သတ္မွတ္ႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

သို႔ေသာ္လည္း ရင္ဘတ္ေအာင့္သည့္ ေ၀ဒနာကို မၾကာခဏ ခံစားေနရသူ တခ်ိဳ႔သည္ ေရာဂါကိုဆရာ၀န္ႏွင့္ ျပၿပီး ေရာဂါအေျဖမရွာပဲ မိမိကုိယ္မိမိ ႏွလံုးေရာဂါ (သို႔) အစာအိမ္ေရာဂါ စြဲကပ္ေနသည္ဟု ထင္မွတ္ေနၾကၿပီး ပတ္၀န္းက်င္မွ အၾကံေပးသည့္ မိမိ သန္ရာ နည္းမ်ားျဖင့္ ကုသေနၾကသည္ကို မၾကာခဏ ၾကားသိေနရပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ရင္ဘတ္ေအာင့္သည့္ ေ၀ဒနာကို ခံစား ေနသူမ်ား အားလံုး အတြက္ ဗဟုသုတလို႔ငွာ Dr Warwick Carter ေရးသားသည့္ Home Doctor ထဲမွ ေကာင္းႏိုးရာမ်ားကို ေကာက္ႏႈတ္၍ ျပဳစု တင္ျပ လိုက္ပါသည္။

စမ္းသပ္ေတြ႔ရွိမႈ

ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းသည္ အဆုပ္ (သို႔) ႏွလံုးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ျဖစ္ပါက အေရးႀကီးသျဖင့္ အေရးေပၚအေနျဖင့္ ေဆးရံုအကူအညီကို ခ်က္ခ်င္းလိုအပ္ႏိုင္ပါသည္။ တျခားအဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားျဖစ္သည့္ အစာျပြန္၊ ရင္အံုအရိုး၊ နံရိုး၊ ႏွလံုးေသြးလႊတ္ေၾကာမႀကီး၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာငယ္မ်ား၊ ေသြးျပန္ေၾကာႏွင့္ နာ့ဗ္ေၾကာမ်ား၊ ၾကြက္သား၊ အရိုးႏု၊ ရင္သားႏွင္ ့ေက်ာရိုးဆစ္မ်ား စသည့္ အစိတ္အပိုင္းတခုခုတြင္ ျပႆနာရွိပါကလည္း ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ အေၾကာင္းရင္းမတူသည္ကို အေျခခံ၍ ေအာင့္သည့္ အေျခအေနမ်ားမွာလည္း စူး၍ေအာင့္ျခင္း၊ ကိုက္၍ေအာင့္ျခင္း၊ ေပ်ာ့လြန္းမျပင္းလြန္းေအာင့္ျခင္းႏွင့္ ဖၾိကပ္၍ေအာင့္ျခင္း စသည္ျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိၿပီး ဆက္တိုက္ သို႔မဟုတ္ အႀကိမ္ႀကိမ္မၾကာခဏ ေအာင့္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ အစာစားျခင္း၊ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္း၊ အသက္ျပင္းျပင္းရွဴျခင္းတို႔ေၾကာင့္ စေအာင့္ႏိုင္ၿပီး ေအာင့္သည့္အခ်ိန္တြင္ အသက္ရႈၾကပ္ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ အဖ်ား၀င္ျခင္း၊ ပါးစပ္ပ်က္ျခင္း စသည့္ လကၡဏာမ်ား တြဲပါလာႏိုင္ပါသည္။ ဆရာ၀န္မွ လိုအပ္ေသာ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ၿပီး ေရာဂါခြဲျခားသတ္မွတ္ေပးမွသာ ေရာဂါကို အမ်ိဳးအစားကို မွန္ကန္စြာ သိရွိႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

ေရာဂါ စစ္ေဆးသတ္မွတ္ျခင္း (Diagnosis)

ဆရာ၀န္သည္ ေရာဂါကို အတိအက် သိရွိရန္အတြက္ အရိုးကို ေကာင္းစြာစစ္ေဆးႏိုင္သည့္ ဓါတ္မွန္ရိုက္ျခင္း၊ အရိုးႏွင္ ့တခ်ိဳ႔ တစ္ရွဴးမ်ားကိုပါ ျမင္ေတြ႔ႏိုင္သည့္ CT scan, ႏွလံုးအလုပ္လုပ္ပံုကို ေကာင္းစြာျမင္ေတြ႔ႏိုင္သည့္ ECG ( Electro-Cardiac Graph), အဆုပ္အလုပ္လုပ္ႏိုင္မႈကို စမ္းသပ္စစ္ေဆးသည့္သည့္ Lung Function Test, ခႏၶာကိုယ္ထဲသို႔ ပါးစပ္မွတဆင့္ ကင္မရာထည့္၍ ၾကည့္သည့္ Endoscopy စသည္တို႔ ပါ၀င္ႏိုင္သည့္ စမ္းသပ္မႈကို တခု (သို႔) တခုထက္ပို၍ွ ျပဳလုပ္ၿပီး သတ္မွတ္ေလ့ရွိပါသည္။ ထိုသို႔ ရွာေဖြၿပီး ျဖစ္ရသည့္ေရာဂါ ဇက္ျမစ္ကို အတိအက်သိမွသာ ထိေရာက္သည့္ ကာကြယ္ကုသမႈကို ေပးႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။

ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းကို အျဖစ္မ်ားေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

(၁) Injury
ရင္ဘတ္ဒါဏ္ရာ ရရွိေသာအခါ ရင္ဘတ္၌အညိုအမဲစြဲ၍ နံရိုးက်ိဳးျခင္း၊ ၾကြက္သား (သို႔) အရြတ္မ်ား စုတ္ျပဲျခင္း စသည့္ တခုခုေၾကာင့္ ရင္ဘတ္ ေနရာ အနံ႔ျပားကို ေအာင့္ေစၿပီး လႈပ္ရွားပါက ပိုဆိုးပါသည္။

(၂) Viral infection
ဗိုင္းရပ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားသည္ မ်ားေသာ အားျဖင့္ ၾကြက္သားမ်ားကို ေရာင္ေစသျဖင့္ ရင္ဘတ္ႏွင့္ ေက်ာကုန္း ဘက္တြင္ ရွိေသာ ၾကြက္သား အဆြယ္အပြား မ်ားကို ကိုက္ခဲ နာက်င္ေစပါသည္။

(၃) Arthritis
ေက်ာရိုးဆစ္၌ အရိုးေၾကၿပီး နာ့ဗ္ေၾကာမ်ားအား ဖိညွပ္ခံရ၍ ရင္ဘတ္၏ ေက်ာဘက္၌ သာမကပဲ နာ့ဗ္ေၾကာမ်ား ျပန္႔န႔ံသည့္ ေဘး တဖက္တခ်က္ ႏွင့္ အေရွ႔ဘက္ အထိနာက်င္ေစႏိုင္သည္။ ကိုယ္အေနအထား ေျပာင္းပါက ပိုမိုနာက်င္ေစပါသည္။

(၄) Myocardial Infaction
ႏွလံုးေရာဂါသည္ ေကာ္လက္စထေရာလ္ ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ အဆီဖတ္မ်ားမွ ႏွလံုးၾကြက္သားအား ေသြး ေထာက္ပံ့ေပးေနသည့္ ေသြးလႊတ္ေၾကာ တခုခုအား ပိတ္ဆို႔ ေစေသာအခါ ျဖစ္ေစပါသည္။ ႏွလံုးသည္ ခႏၶာကိုယ္တခုလံုးကို ေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ အာဟာရ ေရာက္ေအာင္ တြန္းပို႔ေပးေနေသာ အဂၤါျဖစ္ပါသည္။ ထိုအေျခအေနတြင္ ႏွလံုးၾကြက္သားကိုယ္တိုင္မွာပင္ ေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ အာဟာရ မရေတာ့ ေသာေၾကာင့္ က်ံဳ႔လိုက္ ၾကြလိုက္ မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ေသာအခါ ေသြးကိုခႏၶာကိုယ္တခုလံုးသို႔ ေရာက္ေအာင္ မတြန္းပို႔ ေပးႏိုင္ ေတာ့ပဲ ႏွလံုးေရာ ခႏၶာကိုယ္ပါ ေအာက္စီဂ်င္ျပတ္လပ္ၿပီး အသက္ဆံုးရႈံးႏိုင္ပါသည္။ ႏွလံုးေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ရင္ဘတ္ ေအာင့္ျခင္းသည္ လည္ပင္း၊ ေမး (သို႔) လက္ေမာင္း ( ဘယ္ဘက္၌ ပိုျဖစ္သည္) စသည့္ ရင္ဘတ္ႏွင့္ ဆက္စပ္ ေနသည့္ မည္သည့္ ေနရာတြင္မဆို ျဖစ္ႏိုင္ေသာ္လည္း ပံုမွန္ အားျဖင့္ ဘယ္ဘက္ရင္ဘတ္၊ အေရွ႔ ဘက္ လည္ပင္း ေအာက္၊ ရင္ဘတ္အလယ္တည့္တည့္ႏွင့္ ပုခံုး အေရွ႔ျခမ္းတို႔၌ အျဖစ္ မ်ား ပါသည္။ ေအာင့္သည့္ပံုစံမွာ စူး၍ ေအာင့္ျခင္းမ်ိဳးမဟုတ္ပဲ ဖိႏွိပ္ပြတ္တိုက္ခံရျခင္း (သို႔) အလြန္အမင္း ကိုက္ခဲေစသည့္ ေအာင့္ျခင္းမ်ိဳးကို ခံစားရသည္။ ထို႔အျပင္ ႏွလံုးေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းသည္ ခႏၶာကိုယ္လႈပ္ရွားျခင္း၊ အေနအထားေျပာင္းျခင္း၊ အစား စားျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း ေၾကာင့္ ပိုမိုနာက်င္ေစျခင္း မရွိပါ။ ႏွလံုးေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟု ယူဆပါက ခ်က္ခ်င္း ဆရာ၀န္ႏွင့္ ေဆးရံု အကူအညီ အေရးေပၚ လိုအပ္ႏိုင္ပါသည္။

(၅) Angina
ရင္ၾကပ္လာၿပီး ရင္ဘတ္ကို ဖိ၍ ဆုပ္ညွစ္ခံထားရသည့္ ေအာင့္ျခင္းမ်ိဳးကို ခံစားရပါသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ရင္ဘတ္္ အလယ္ တည့္တည့္ တြင္ ျဖစ္ၿပီး ေလ့က်င့္ခန္း (သို႔) အားကစားလုပ္ေနခ်ိန္ႏိုင္ ရုတ္တရက္ျဖစ္လာႏိုင္ၿပီး အနားယူလိုက္ပါက သက္သာ သြားေလ့ရွိသည္။

(၆) Pneumonia
အဆုပ္ပြျခင္း သည္ အဆုပ္ကို အဓိကဖြဲ႔စည္းထားသည့္ ေလအိတ္အေသးမ်ား ( Alveoli) တြင္ ဘတ္တီးရီးယား ကူးစက္ေရာဂါပိုးမ်ား ၀င္ေရာက္ေနသည့္ ေရာဂါျဖစ္ပါသည္။ ႏွာေခါင္းမွ ရွဴသြင္းလိုက္ေသာ ေအာက္စီဂ်င္မ်ားကို အဆုပ္ေလအိတ္နံရံရွိ ဆံခ်ည္မွ်င္ ေသြးေၾကာမ်ား မွတဆင့္ ႏွလံုးသို႔ပို႔ေဆာင္ ရၿပီး ႏွလံုးမွတဆင့္ ေအာက္စီဂ်င္ကို ေသြးက ခႏၶာကိုယ္အႏွံ႔ သယ္ေဆာင္ၿပီး ျဖည့္ေပး ရပါသည္။ အဆုပ္ပြ ေသာအခါ ေလအိတ္မ်ားတြင္ ဘတ္တီးရီးယားေၾကာင့္ ေလအိတ္တခုလံုး (သို႔) ေလအိတ္နံရံရွိ ဆံခ်ည္မွ်င္ ေသြးေၾကာမ်ား ပ်က္စီးႏိုင္ၿပီး အဆုပ္ပံုမွန္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ပဲ အဖ်ား၀င္ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းႏွင့္ ရင္ဘတ္ ေအာင့္ျခင္းတို႔ကို ျဖစ္ေစ ပါသည္။ မကုသပါက ဘတ္တီးရီးယားမ်ား အဆုပ္တခုလံုး ျပည့္သြားႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ေလအိတ္မ်ား ပ်က္စီးၿပီး ခႏၶာကိုယ္အား ေအာက္စီဂ်င္ မေပးႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အသက္ ဆံုးရံႈးႏုိင္ပါသည္။

(၇) Pleurisy
အဆုတ္ အေျမွးပါး ေရာင္ လွ်င္ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းကို ျပင္းထန္စြာ ျဖစ္ေစႏိုင္၍ အသက္ရွဴျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းႏွင့္ လႈပ္ရွားျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ပိုေအာင့္ႏိုင္ပါသည္။

(၈) Reflux oesophagitis
အစာအိမ္ ေရာဂါတခုခုေၾကာင့္ ရင္ဘတ္ေအာင့္ႏိုင္ပါသည္။ အစာအိပ္တြင္ ဟိုင္ဒရိုကလိုရစ္ အက္ဆစ္ပါရွိၿပီး အစာအိမ္အား ထူထဲေသာ အခၽြဲမ်ားျဖင့္ ကာကြယ္ထားပါသည္။ အကယ္၍ အစာအိမ္ေရာဂါ ရွိသူမ်ားတြင္ အစာအိမ္ ပံုမွန္အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ယင္းအား အစာအိမ္နံရံရွိ ခၽြဲမ်ားမွ ကာကြယ္မႈမေပးႏိုင္သည့္အခါ အက္ဆစ္မ်ားမွ အစာအိမ္နံရံသို႔ ေရာက္ရွိေလာင္ကၽြမ္းႏိုင္ၿပီး ပူ၍နာက်င္ျခင္းႏွင့္ အသက္ရွဴၾကပ္ျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။

(၉) Tietze syndrome
ရင္အံုရိုး အေနာက္ဘက္ရွိ နံရိုးႏွင့္ဆက္ထားေသာ အရြတ္တခု (သို႔) တခုထက္ပို၍ ေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစၿပီး ပူ၍နာက်င္ျခင္းေၾကာင့္ ရင္ဘတ္ ေအာင့္ျခင္းကို ျဖစ္ေစပါသည္။

(၁၀) A blood clot
ေသြးခဲ တခုခုသည္ ေသြးေၾကာအတြင္း၌ ေမ်ာပါေနလ်င္ ခႏၶာကိုယ္၏ မည္သည့္အစိတ္အပိုင္းတြင္မဆို ပိတ္ဆို႔ႏိုင္ပါသည္။ ထို ေသြးခဲ သည္ အဆုပ္တြင္းရွိ အဓိကေသြးလႊတ္ေၾကာတခုခုအား ပိတ္ဆို႔ေသာအခါ ( Pulmonary embolus) ကို ျဖစ္ေစၿပီး ပိတ္ဆို႔ခံရေသာ အဆုပ္ ၏ အစိတ္ပိုင္းကို ပ်က္စီးေစျခင္းျဖင့္ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းႏွင့္ အသက္ရွဴ ၾကပ္ျခင္းကို ျဖစ္ေစပါသည္။

ရင္ဘတ္ ေအာင့္ျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္သည့္ တျခားအေၾကာင္းရင္းမ်ား

(၁) အဆုပ္အျပင္ဘက္ရွိ ရင္ဘတ္ထဲတြင္ ေလခိုေနျခင္း (Pneumothorax )၊
(၂) နာ့ဗ္ေၾကာ၌ ဗိုင္းရပ္ပိုး၀င္ေရာက္ေနျခင္း (Shingles)၊
(၃) အဆုပ္ပ်က္စီးျခင္း (Bronchiectasis)၊
(၄) ႏွလံုးၾကြက္သားသို႔ ပိုး၀င္ျခင္း (Myocarditis)၊
(၅) ေမြးရာပါ ႏွလံုး၏ဖြဲ႔စည္းပံု ပံုမမွန္ျခင္း၊
(၆) ႏွလံုးအဆို႔ရွင္ အလုပ္မလုပ္ျခင္း ၊
(၇) အဆုပ္တြင္း တေနရာရာ၌ ကင္ဆာရွိေနျခင္း၊
(၈) ႏွလံုးေရာဂါအတြက္ အလြန္အမင္း စိုးရိမ္ေနျခင္း (Cardiac neuroses)၊
(၉) ရင္ဘတ္နံရံ ေရာင္ျခင္း၊
(၁၀) သည္းေျခအိတ္တြင္ ေရာဂါ၀င္၍ ေရာင္ျခင္း (Cholecystitis) စသည္တို႔ေၾကာင့္လည္း

... ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းကို ျဖစ္ေစ ႏိုင္ပါသည္။

မည္သူမဆို မည္သည့္အေၾကာင္းေၾကာင့္ ရင္ဘတ္ေအာင့္သည္ျဖစ္ေစ ရင္ဘတ္ေအာင့္သည့္ ေ၀ဒနာကို တစ္ႀကိမ္ထက္မက ခံစားရပါက အႏၱရယ္ရွိႏိုင္သည္ကို ႏွလံုးမူ၍ ေရာဂါကို အတိအက်သိရွိရန္ႏွင့္ အခ်ိန္မီကာကြယ္၊ ကုသႏိုင္ရန္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ မျဖစ္မေန ေတြ႔သင့္ ပါသည္။ မိမိ ကိုယ္ မိမိ အစာအိမ္ေရာဂါ (သို႔) ႏွလံုးေရာဂါ ျဖစ္ေနသည္ဟု ယူဆေနသူမ်ားအေနျဖင့္လည္း ထိုေရာဂါမ်ား အမွန္တကယ္ ရွိေနပါက ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားခ်က္မပါပဲ မိမိသန္ရာ ေဆးမ်ား သံုးစြဲေနျခင္းသည္ ေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းေစမည္ မဟုတ္သည့္အျပင္ ပိုမို ပြားလာေစရန္ ေမြးထားသည္ႏွင့္ပင္ တူေနသျဖင့္ အႏၱရယ္ ၾကီးမား လွေၾကာင္းကို သတိေပးရင္း မိမိ၏ က်န္းမာေရးကို ထိေရာက္စြာ ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ၾကပါရန္ အၾကံျပဳ တင္ျပအပ္ပါသည္။

ရႊင္လန္းခ်မ္းေျမ့ၾကပါေစ...

Nge Naing

Read More...

Collapse...

Life Cycle (3)

ထို႔ေၾကာင့္ ဤအရာကို သံသရာ ဟုေခၚသည္ (၃)
Juan

သမား ႏွင့္ သူ၏၀န္ေဆာင္ မႈမ်ား

ေရွးအခါ ကသမား နဲ႔ လူနာ ဆက္ဆံေရး ဟာ ... ေစတနာ ကိုအရင္း တည္တဲ့ ဆရာ - ဒကာ ဆက္ဆံေရး မ်ိဳးျဖစ္ခဲ့ တယ္။ ကြ်န္ေတာ္ တို႔ ျမန္မာ့ လူေဘာင္ အဖြဲ႔အစည္း ရဲ ႔စံအရ ေရာဂါ ေ၀ဒနာ ေပ်ာက္ကင္း ခ်မ္းသာခဲ့ရင္ ကုသ ေပးတဲ့ သမား ေတာ္ ကို အသက္ သခင္ ေက်းဇူးရွင္ အျဖစ္ အနေႏၲာ၊ အနႏၲ ငါးပါး ေလာက္နီးပါး သေဘာထား တတ္ၾက ၿပီး ေ၀ဒနာ မသက္သာ ခဲ့ရင္ ကံကိုသာ အျပစ္ ပံုခ် လို႔ ကုသ ေပးသူ သမားေတာ္ မ်ားမွာ နဘယံ - ေဘးမရွိ၊ ဒါေၾကာင့္ ေရွးေခတ္ ျမန္မာ့ လူ႔အဖြဲ႔ အစည္း မွာ သမားေတာ္၊ ဆရာ၀န္ မ်ားဟာ လူသား နဲ႔ ဘုရား ၾကား ကတန္ခိုးရွင္ နတ္ေဒ၀တာ ေလာက္ကို တန္ဖိုးထား ရိုေသ ျခင္းခံခဲ့ ၾကရ ဖူးတယ္။ ခုထက္ထိ လည္းဒီလို ရိုေသ ေလးစား မႈမ်ိဳးေတြ ရွိသင့္ သေလာက္ ရွိေနတုန္းပါ။

သို႔ေသာ္ ---
ႏွစ္ဆယ္ ရာစု ေႏွာင္းပိုင္း ကာလ မ်ားမွာ ျဖဴစင္ ရိုးရွင္း တဲ့ သမားနဲ႔ လူနာ ဆက္ဆံေရး ဟာ အနည္းငယ္ ရႈပ္ေထြးစ ျပဳလာ ပါတယ္။ ၿပိဳလဲ သြားတဲ့ ဘာလင္ တံတိုင္း၊ ဆိုဗီယက္ ယူနီယံ နိဂံုး နဲ႔ အတူစုေတ ခဲ့တဲ့ အေရွ ႔ဥေရာပ ကြန္ျမဴနစ္ စံနစ္၊ မိုက္ကရိုေဆာ့ဖ္ ၀င္းဒိုး နဲ႔ ပါဆင္နယ္ ကြန္ပ်ဴတာ၊ တတိယ လိႈင္းနဲ႔ ကမၻာျပားျခင္း၊ ၉/၁၁ နဲ႔ ဘင္လာဒင္၊ ဆူနာမီ နဲ႔ ဆဒန္ ဟူစိန္၊ ဂလိုဘယ္ လိုက္ေဇးရွင္း နဲ႔ ေစ်းကြက္ စီးပြားေရး စတဲ့ အေျပာင္း အလဲ လိႈင္းလံုးႀကီး ေတြ တစ္လံုး ၿပီး တစ္လံုး ခပ္ၾကမ္းၾကမ္း ရိုက္ခတ္ ခဲ့တဲ့ (၂၀) ရာစု လက္က်န္ သက္တမ္း ကာလ မ်ားအတြင္း ယခင္ ကဂုဏ္ယူ ၀ံ့ႂကြား စြာ ကမၻာ့ ေဒသ အေတာ္မ်ားမ်ား လက္ခံ က်င့္သံုး ခဲ့ၾက တဲ့ အခမဲ့ ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ မႈစံနစ္ နဲ႔ အတူ ေဒါက္တာ ေနာ္မန္ ဗက္သြန္း၊ ေဒါက္တာ အင္ဒရူး ေမဆင္၊ ေဒါက္တာ ျမင့္ေမာင္ တို႔ အမႈးျပဳ တဲ့ ေစတနာ ဆရာ၀န္ႀကီး မ်ား ပါရာဒိုင္း ေရစီးေၾကာင္း မွာ ပက္လက္ေရာ၊ ေမွာက္ခံု ပါေမ်ာပါ ကုန္ၾကတယ္။

ရိုးစင္း လွတဲ့ သမားနဲ႔ လူနာ တစ္လမ္းသြား ဆက္ဆံေရး ဟာရုတ္တရက္ ခ်က္ခ်င္း ပဲေစ်းကြက္ ၀င္လာတယ္၊ က်န္းမာ ေရး ၀န္ေဆာင္မႈ ေစ်းကြက္ (Health Care Market) လို႔ ေျပာင္ေျပာင္ တင္းတင္း ေခၚခဲ့ၾကတယ္။ ဒီအခါ မွာ ေ၀ဒနာရွင္ လူနာ နဲ႔ ကုသေပးသူ သမားေတာ္ တို႔ရဲ ႔ ႏွစ္ေယာက္ တစ္အိပ္မက္ ကမၻာေလး ဟာေစ်းကြက္စီးပြားေရး နယ္ပယ္ ထဲကို ၀င္လို႔ ရပါ့မလား လို႔ ေဘာဂ ေဗဒ ဆင္စြယ္ နန္းေတာ္ ေပၚက ပညာရွိ အေခၚခံ ရသူမ်ား ကအံ့ၾသ ဘနန္း ေမးခြန္း ေတြ ထုတ္ၾက ပါတယ္။ အေျဖက ေတာ့ေစ်းကြက္ ၀င္လြန္းလို႔ ျပန္ဆြဲ ထုတ္လို႔ေတာင္ မရေတာ့ ပါဘူးတဲ့။ ဘယ္လို ေစ်းကြက္ မ်ိဳးထဲ ၀င္သလဲ ဆိုေတာ့ ဘိဇနက္ လုပ္ငန္း အားလံုးရဲ ႔ ထိပ္ေခါင္တင္ ျဖစ္တဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း (Service Business) အမ်ိဳးအစား ထဲမွာ ပါပါ သတဲ့။

၀န္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း ဆိုတာ လြယ္လြယ္ ရွင္းရွင္း ေျပာရရင္ စားသံုးသူ (Consumer) အလိုက် ၀ယ္သူ အၿမဲမွန္ (Customer is always right) ရတဲ့ လုပ္ငန္းမ်ိဳးပါ။ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ မွာ ၀န္ေဆာင္မႈ ေပးသူ (Service provider) ျဖစ္တဲ့ ဆရာ၀န္ နဲ႔ ၀န္ေဆာင္မႈ ကိုရယူသူ (Consumer) ျဖစ္တဲ့ လူနာ၊ ႏွစ္ဦး ႏွစ္ဖက္ ျပည့္စံု ေနေတာ့ ၀န္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း ဆိုတဲ့ ေစ်းကြက္ သေဘာ တရား နဲ႔ ဇြတ္တန္းညႇိ ပစ္လိုက္ ပံုရပါတယ္။

တကယ္တန္း အႏုလံု၊ ပဋိလံု သံုးသပ္ ၾကတဲ့ အခါ မေတာ့ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းဟာ အျခားေသာ ၀န္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း မ်ားနဲ႔ ဖီလာ ကန္႔လန္႔ ျဖစ္ေနတာ ကိုေတြ႔လာ ၾကရတယ္။ အျခားေသာ ၀န္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္း မ်ားမွာ service provider က customer ကိုအၿမဲ အလိုလိုက္ အႀကိဳက္ေဆာင္ ၾကရတယ္။ တနည္း ေျပာရရင္ service provider ကေအာက္စည္း၊ customer ကအထက္စီး ကေနရာယူ ထားတယ္ေပါ့၊ ဒါကလည္း ရွင္းပါတယ္၊ သူ႔အိတ္ ထဲက ေငြ ကိုယ့္အိတ္ ထဲေရာက္ဖို႔ အတြက္ လူ႔ေအာက္က်ိဳ ႔ လို႔ လူပိ မေသ ေဆာင္ပုဒ္ ကိုလက္ကိုင္ ထားရ ေပမေပါ့။

က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း ကေတာ့ ေျပာေတာ့လည္း ၀န္ေဆာင္မႈစီးပြားေရး၊ service provider ျဖစ္တဲ့ ဆရာ၀န္ ကအထက္စီး ကေန တစ္ျပားသား မွမေလွ်ာ့ပဲ “ခင္ဗ်ား ကဆရာ၀န္ လား၊ က်ဳပ္ ကဆရာ၀န္လား၊ က်ဳပ္ေျပာ တာလုပ္၊ က်ဴပ္ကုေပးတာခံ” ဒီလို ဆက္ဆံတာကို consumer ျဖစ္တဲ့ လူနာ ကတစ္ခြန္းမခံ ဟုတ္ကဲ့၊ ဟုတ္ကဲ့ နဲ႔ျပန္ေျပာ ရင္း က်သမွ် ေငြကို ရိုရိုေသေသ ကမ္းေပးလို႔ ဆရာ၀န္ အခန္းက ေခါင္းလွ်ိဳ ထြက္လာရ တဲ့၀န္ေဆာင္မႈ မ်ိဳးကိုး ခင္ဗ်။ ဒါေၾကာင့္ လည္းေစ်းကြက္ စီးပြားေရး စံေတြ အရ က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မႈ ဟာနားမလည္ ႏိုင္စရာ ၀န္ေဆာင္မႈ မ်ိဳးေပါ့။ customer ကေအာက္က်ိဳ ႔ခယ ၿပီး ၀န္ေဆာင္ခ ေပးရတယ္ ဆိုတာ စီးပြားေရး သေဘာမွာ မရွိပါ ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ က်န္းမာေရး ေစ်းကြက္ ဘာလဲ၊ ဘယ္လဲ ဆိုတာကို ေဘာဂေဗဒ ပညာရွင္မ်ား စိတ္၀င္ စားလာၾကတယ္။ သုေတ သန လုပ္ၾကည့္ ၾကတယ္။

ဘာေတြ ေတြ႔ရိွ ၾကသလဲ ဆိုေတာ့-

(က) က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း သည္၀န္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း အမ်ိဳး အစားတြင္ ႁခြင္းခ်က္ ျဖင့္ ပါ၀င္သည္။
(ခ) ပံုမွန္ ၀န္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း ၏၀ိေသသ လကၡဏာ မ်ားႏွင့္ မကိုက္ညီရျခင္း အဓိက အေၾကာင္းရင္း မွာ သတင္း အခ်က္ အလက္ တစ္ဖက္ ေစာင္းနင္း ႏိုင္မႈ (Asymmetry of Information) ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
(ဂ) ဤလုပ္ငန္း ကိုအလြန္ အကြ်ံ မျဖစ္ေအာင္ ေကာင္းမြန္ မွန္ကန္ေသာ က်န္းမာေရး စံနစ္ (Good Health System) က်င့္သံုး၍ ထိန္းေက်ာင္း ေပးႏိုင္ရ မည္

- ရယ္လို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေနရာ မွာ သတင္းအခ်က္ အလက္ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း ႏိုင္မႈ ဆိုတာက ဒီလိုပါ။ ခင္ဗ်ား laptop တစ္လံုး ၀ယ္ခ်င္ တယ္ဆိုပါစို႔။ ဘယ္အေရာင္း ဆိုင္သြား၀ယ္၀ယ္ ရပါတယ္။ Laptop နဲ႔ပါတ္သက္တဲ့ သတင္း အခ်က္ အလက္ ေတြကို အေရာင္း ၀န္ထမ္း ေတြကို ေမးမလား၊ စာရြက္ စာတမ္း ေတြေလ့လာ မလား၊ အြန္လိုင္း တက္ၿပီး ၾကည့္ဦး မလား။ ေစ်းႏႈန္း ကိုလြတ္လပ္ စြာ ႏိႈင္းယွဥ္ ေလ့လာၿပီး စိတ္ၾကိဳက္ အျဖစ္ဆံုး ကိုမွ ေရြးခ်ယ္ ၀ယ္ယူမယ္ မဟုတ္လား။ ဒါမ်ိဳး ကိုေရာင္းသူ နဲ႔ ၀ယ္သူ ၾကား သတင္း အခ်က္ အလက္ ညီမွ်မႈ (Symmetry of Information) ရွိတယ္ လို႔ဆိုပါတယ္။

ႏွလံုး ေရာဂါ ရလို႔ ႏွလံုး အထူးကု နဲ႔ ျပခ်င္တယ္ ဆိုပါစို႔၊ ကိုယ့္ေရာဂါ နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ သတင္း အခ်က္ အလက္ ေတြကို စာေရး ကိုေမး လို႔ ရမလား၊ စာအုပ္ ေတြဖတ္ ေတာ့ေရာ နားလည္ မွာလား၊ အြန္လိုင္း ေပၚမွာ ေစ်းသက္သာ ၿပီး ကုသမႈ ေကာင္းတဲ့ သမားေတာ္ ကို စိတ္ႀကိဳက္ ေရြးခ်ယ္ လို႔ရမွာလား။ ကိုယ့္ ဖက္က ဘာမွမသိတဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈကို provider ျဖစ္တဲ့ ဆရာ၀န္ ျပဳသမွ် ႏုရ ၿပီး က်သေလာက္ ေပး ရတဲ့ အတြက္ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ မရပဲ ၀ယ္ရတဲ့ ပစၥည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။ အေၾကာင္း ကေတာ့ doctor knows everything about your disease but you know nothing about your disease ကိုယ္၀ယ္ ယူရမဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ သတင္း အခ်က္ အလက္ေတြကို ေရာင္းသူ ဆရာ၀န္ က ၀ယ္သူ လူနာ ထက္ အဆ ေပါင္းမ်ားစြာ ပိုမို သိရွိ ေနျခင္းေၾကာင့္ပါ။ ဒါကို ပဲ asymmetry of information လို႔ ဆိုၾကတာပါပဲ။ ဒါဟာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ဆိုတဲ့ လူနာ-သမား ဆက္ဆံေရး ကိုေစ်းကြက္ထဲ သြတ္သြင္း ရာက ရလာတဲ့ အသိသစ္ လို႔ ေျပာရင္လည္း ရႏိုင္ေၾကာင္းပါခင္ဗ်ား။

Read More...

Collapse...