Quit Smoking

Read More...

Collapse...

Smoking and Heart

ေဆးလိပ္ႏွင္႔ ႏွလံုးေရာဂါ

ေဆးလိ္ပ္ မေကာင္းေၾကာင္းေရး လြန္းလို႔ ေဆးလိပ္ ကုမၸဏီ ေတြက အျမင္ကပ္ ေနေလာက္ျပီ ထင္ပါတယ္။ ႏွစ္စဥ္ စက္တင္ဘာလ ၂၈ ရက္ေန႔ က ကမၻာ႔ႏွလံုး မ်ားေန႔ ျဖစ္ ပါတယ္။ ကမၻာ႔ ႏွလံုးေစာင္႔ေရွာက္ေရး အဖြဲ႔ၾကီးမွ ဦးစီးၿပီး ႏွစ္စဥ္ က်င္းပေနတဲ႔ ဒီေန႔မွာ တစ္ခုခုေရး ခ်င္တာနဲ႔ ေဆးလိပ္ မေကာင္းေၾကာင္း ကိုပဲေရးဖို႔ ဆံုးျဖတ္ လိုက္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္ ကမၻာ႔ႏွလံုး မ်ားေန႔ရဲ႔ ေဆာင္ပုဒ္ ကလည္း ႏွလံုး အႏၱရာယ္ သိရွိ ကာကြယ္ (Do you know your risk?) ဆုိေတာ႔ စာဖတ္သူ ေတြထဲ မွာ မသိ တဲ႔သူ သိေအာင္ သိျပီးသားသူ ပိုျပီး သတိထား မိေအာင္ ဒီေခါင္းစဥ္ ေလးကို ေရြးခ်ယ္လိုက္ ပါတယ္။

သိျပီးသားသူဆို တဲ႔ထဲ မွာဆရာ၀န္ေတြက ထိပ္ဆံုး ကပါ။ ကြၽန္ေတာ္ အခု စာသင္ ေနတဲ႔ေဆးရံု က ႏွလံုးအထူး ကု ေဆးရံုၾကီး တစ္ခုပါ။ Ward တစ္ခုထဲ မွာ အတူတူ အလုပ္လုပ္ ေနတဲ႔ လက္ေထာက္ ဆရာ၀န္ (၁၅) ေယာက္ခန္႔ ရွိပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႔ DUTY COAT ထဲမွာ ေဆးလိပ္ ဘူး ကိုယ္စီ ရွိၾက ပါတယ္။ မနက္ပိုင္း လူနာၾကည္႔ခ်ိန္ ျပီးတာနဲ႔ smoking zone (ေဆးလိပ္ေသာက္ ရန္ သတ္မွတ္ ထားေသာေနရာ) ကို ေျပးၾက တာပါပဲ။ သူတို႔အတြက္ လူနာ ၾကည္႔ခ်ိန္ (၁)နာရီ ေလာက္ကို ခက္ခက္ခဲခဲ ျဖတ္ေက်ာ္ခဲ႔ ရပံုပါပဲ။ ေနာက္ ပါေမာကၡၾကီး။ သူကေတာ႔ ေန႔လည္းပိုင္း စာသင္ခန္းမွာ (၄၅) မိနစ္စာ သင္ျပီး တာနဲ႔ ေဆးလိပ္ေသာက္ နားခ်ိန္ ေပး ပါတယ္။ ေဆးလိပ္ တစ္လိပ္ကုန္မွ စာသင္ခန္း ကို ျပန္လာ ပါတယ္။ ဆရာ၀န္ေတြ ကိုယ္တိုင္ နစ္ကိုတင္း ရဲ႔ သားေကာင္ေတြ ျဖစ္ေန ၾကပါတယ္။

သာမန္ စာဖတ္ သူေတြကေတာ႔ ေဆးလိပ္နဲ႔ အသက္ရွဴ လမ္းေၾကာင္း ဆိုင္ရာ ေရာဂါေတြ ဆက္ႏြယ္ေန တယ္ ဆိုတဲ႔ အေၾကာင္း သိျပီး ၾကမွာပါ။ ႏွလံုး က်န္းမာေရးနဲ႔ ပက္သက္ရင္ေတာ႔ သိတဲ႔သူ နည္းပါ လိမ္႔မယ္ ငယ္ငယ္က ျမန္မာ့ ရုပ္ျမင္သံၾကား မွာ ပညာေပး ဇာတ္လမ္းတိုေလး ၾကည္႔ဖူး ပါတယ္။ က်န္းမာေရး ၀န္ၾကီး ဌာနကေတာ႔နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ တတ္နိဳင္သမွ် ပညာေပး ေနတာပါပဲ။

ႏွလံုးေရာဂါ ေတြျဖစ္ေစနိဳင္တဲ႔ အေျခခံ အေၾကာင္း အရင္းေတြထဲ မွာ ေဆးလိပ္ ေသာက္ျခင္းက အဓိက အခ်က္ တစ္ခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေန႔စဥ္ ေဆးလိပ္ ဘယ္ႏွစ္လိပ္ ေသာက္တယ္ ဆိုတဲ႔အခ်က္ က ႏွလံုးေရာဂါ ျဖစ္ပြား မွဳ အေပၚမွာ တိုက္ရိုက္ အက်ိဳး သက္ေရာက္ ပါတယ္။ မ်ားမ်ား ေသာက္ေလ ျဖစ္ဖို႔ အလားအလာ ပိုမ်ား ေလပါပဲ။ ေန႔စဥ္ ေဆးလိပ္ တစ္ဘူး ကုန္ေအာင္ ေသာက္တဲ႔ သူဟာ ေဆးလိပ္ လံုး၀ မေသာက္တဲ႔ သူနဲ႔ စာရင္ ႏွလံုး ေရာဂါ ျဖစ္နိဳင္ေျခ (၂) ဆ ပိုမ်ား ပါတယ္ ေဆးလိပ္လည္း ေသာက္တယ္ သေႏၶ တားေဆး ေတြလည္း သံုးစြဲတယ္ ဆိုတဲ႔ အမ်ိဳးသမီး ေတြ အတြက္ေတာ႔ ျဖစ္နိဳင္ေျခပို မ်ားပါတယ္။

ေဆးလိပ္ ေသာက္တယ္ ဆိုတဲ႔ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ တဆင္႔ခံ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း (secondhand smoke) လည္း ပါ၀င္ ပါတယ္။ ႏွစ္စဥ္ ႏွလံုးေရာဂါေၾကာင္႕ ေသဆံုးသူ ၃၅၀၀၀ ခန္႔ဟာ ဒီလို တဆင္႔ခံ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း ႏွင္႔ တိုက္ရိုက္ ဆက္စပ္ ေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ေဆးလိပ္ ႏွင္႔ ႏွလံုးေရာဂါ ဘယ္လို ဆက္စပ္ ေနသလဲ ?

ေဆးလိပ္မွာ အဓိကပါ၀င္တဲ႔ နီကိုတင္းဓါတ္က

1. ႏွလံုး အတြက္ လိုအပ္တဲ႔ ေအာက္ဆီဂ်င္ ရရွိမွဳ ကို နည္းပါးေစ ပါတယ္။
2. ေသြးဖိအားကို မ်ားေစျပီး ႏွလံုးခံုနွဳန္းကို ျမန္ေစပါတယ္။
3. ေသြးခဲေအာင္ အားေပး ပါတယ္။
4. ႏွလံုး ေသြးေၾကာ အပါအ၀င္ ေသြးေၾကာအားလံုး၏ နံရံမွ ဆဲလ္မ်ားကို ထိခိုက္ ပ်က္စီး ေစပါတယ္။

ေဆးလိ္ပ္ျဖတ္ျခင္း၏ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား

1. အသက္ကို ရွည္ေစပါတယ္။


2. ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေသြးတိုးေရာဂါ ႏွင္႔ ကင္ဆာေရာဂါ မ်ားျဖစ္ပြားနိဳင္ေျခ ကို ေလ်ာ႔နည္း ေစပါတယ္။


3. ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ လည္ေခ်ာင္း နာျခင္းမ်ား ကင္ေ၀းျပီး အေမာအပန္း ခံနိဳင္လာပါတယ္။


4. အသား အေရ တြန္႔ျခင္း၊ အရြယ္မတိုင္ခင္ အိုမင္း ရင္႔ေရာ္ျခင္း ကို ကာကြယ္ ေပးျပီး ႏုပ်ိဳေစပါတယ္။


5. အရသာခံ ျခင္း၊ အနံ႔ခံျခင္း စတဲ႔ အာရံုမ်ား ကို တိုးတက္ေစပါတယ္။


6. ေငြေၾကး အကုန္အက် သက္သာပါတယ္။


7. ေဆးလိပ္ေငြ႔ ကင္းစင္တဲ႔ ေပ်ာ္စရာ မိသားစုေလး ကို ပိုင္ဆိုင္နိဳင္ပါတယ္။

ေဆးလိပ္ ဘယ္လို ျဖတ္ၾကမလဲ ?

ေဆးလိပ္ မေကာင္းေၾကာင္း လည္းေျပာျပီးျပီ။ ေဆးလိပ္မေသာက္ရင္ ဘာေတြေကာင္းမယ္ ဆိုတာလည္း ေျပာျပီးျပီ။ ေဆးလိပ္ဘယ္လို ျဖတ္ရမလဲ ဆိုတဲ႔ ေမးခြန္းေတြကို ခဏခဏ အေမးခံရ ဖူးပါတယ္။ ေဆးလိပ္ ျဖတ္တယ္ဆိုတာ ဆရာ ေျပာသေလာက္ မလြယ္ပါဘူး ဆိုတဲ႔ သူေတြ လည္း ၾကံဳဖူးပါတယ္။ မလြယ္ဘူး ဆိုတာ ကိုယ္တိုင္ မေသာက္ေပမယ္႔ ရိ္ပ္စား မိပါတယ္။ သို႔ေပမယ္႔လည္း မိမိ ေကာင္းက်ိဳး၊ မိသားစု ေကာင္းက်ိဳး ေရွ႔ရွဴျပီး ၾကိဳးစား သင္႔ပါတယ္။

ေဆးလိပ္ျဖတ္မယ္ လို႔ ဆံုးျဖတ္တဲ႔ အခါမွာ မိမိကိုယ္တိုင္ က ျပတ္သားဖို႔ လိုပါတယ္။ လိုလိုခ်င္ခ်င္ ရွိရပါမယ္။ ရည္းစားက ျဖတ္ခိုင္းလို႔ ဆိုတာထက္ မိမိကို္ယ္တိုင္ မေသာက္သင္႔ ေတာ႔ဘူး၊ ျဖတ္ကို ျဖတ္ရမယ္ ဆိုတာမ်ိဳး ျဖစ္သင္႔ ပါတယ္။ ပထမဆံုး လုပ္ရမွာ က ေဆးလိပ္ ျဖတ္မယ္႔ေန႔ကို ေရြးရပါမယ္။ ဒီေန႔ ျဖတ္ရမယ္လို႔ မဆိုလို ပါဘူး။ ဥပမာ ေအာက္တိုဘာ ၁၅ ရက္ေန႔ ေဆးလိပ္ျဖတ္မည္ ဆိုတာမ်ိဳးေပါ႔။ ရက္ေရြးျပီးရင္ တိတိက်က် လုပ္ရ ပါမယ္။ ဘာအေၾကာင္းနဲ႔ မွ ရက္ ေနာက္ဆုတ္ သြားတာမ်ိဳး မျဖစ္သင္႔ ပါဘူး။

1. ဘာေၾကာင္႔ ေဆးလိပ္ျဖတ္ဖို႔ ေရြးခ်ယ္ခဲ႔တယ္ ဆိုတာ ေရးသားျပီး ေန႔စဥ္ ျပန္ျပန္ ဖတ္ပါ။ ဥပမာ ေဆးလိပ္ရဲ႔ ဆိုးက်ိဳး ေတြကို ေရးခ်ျပီး ေန႔စဥ္ ျပန္ သတိရေအာင္ ဖတ္ပါ။


2. ဘာလို႕ အခ်ိန္ေတြ မွာေဆးလိပ္ ေသာက္တယ္၊ ဘာေၾကာင္႔ ေဆး လိပ္ေသာက္တယ္၊ ေဆးလိပ္ ေသာက္တဲ႔ အခ်ိန္ေတြမွာ ဘာေတြ လုပ္ေနတယ္ ဆိုတာကို စာရြက္နဲ႔ ေရးခ်ျပီး မိမိ ေဆးလိပ္ ေသာက္ရ ျခင္း အေၾကာင္းအရင္း ကို ဆန္းစစ္ပါ။


3. လံုး၀ အျပီးအပိုင္ မျဖတ္ခင္ ေသာက္ေနက် အခ်ိန္ေတြမွာ မေသာက္ဘဲ ေနၾကည္႔ပါ။ ဥပမာ အလုပ္နားခ်ိန္၊ ညစာ စားျပီခ်ိန္။


4. ေဆးလိပ္ ေသာက္ခ်င္ စိတ္ေပးလာရင္ တစ္ခုခုလုပ္ဖို႔ စာရင္း ျပဳစုထားပါ၊ ဥပမာ ပီေက၀ါးမယ္။ ေရကူးမယ္။


5. Chantix and Wellbutrin ကဲ႔သို႔ေဆးလိပ္ ျဖတ္ေဆးမ်ား၊ နစ္ကိုတင္း Gum မ်ား ကိုလည္းသံုးစြဲနိဳင္ပါတယ္ နီးစပ္ရာ ဆရာ၀န္ ႏွင္႔ တိုင္ပင္ သံုးစြဲ ရပါမယ္။

အေနာက္ နိဳင္ငံေတြ မွာေတာ႔ ေဆးလိပ္ ျဖတ္သူေတြ စုစည္း ထားတဲ႔ အသင္းအဖြဲ႔ ေတြရွိပါတယ္။ အေတြ႔အၾကံဳ ဖလွယ္ျခင္း အၾကံဉာဏ္ ရယူျခင္းမ်ား ျဖင္႔ အက်ိဳး ရွိေစ ပါတယ္။

ေဆးလိပ္ ျဖတ္ျပီ ဆိုတာနဲ႔ ေနာက္အေရး ၾကီးတဲ႔အခ်က္ က ျပန္မေသာက္ ျဖစ္ေအာင္ ထိန္းနိဳင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒီအတြက္ ေအာက္ပါ အခ်က္ေလး မ်ားကို ဂရုစိုက္ျပီးလိုက္နာသင္႔ပါတယ္။

1. ေဆးလိပ္၊ မီးျခစ္၊ ေဆးလိပ္ျပာခြက္ စတာေတြကို လံုး၀ စြန္႔ပစ္လိုက္ပါ။


2. အနီး ပတ္၀န္းက်င္မွာ ေဆးလိပ္ မေသာက္ဖို႔ သူငယ္ခ်င္းေတြ ကို ေျပာပါ။ တားျမစ္ပါ။


3. ေဆးလိပ္ကို သတိရတိုင္း မိမိ က်န္မာေရး ေကာင္းမြန္ လာမွာကို ေတြးျပီး ေျဖသိမ္႔ပါ။


4. ေဆးလိပ္ ေသာက္ခ်င္စိတ္ ျဖစ္ လာတဲ႔အခါ အသက္ျပင္းျပင္း ရွဴျပီး(၁၀) စကၠန္႔ခန္႔ ေအာင္႔ထားပါ။ ေျဖးညွင္းစြာ ရွဴထုတ္ပါ။ ေဆးလိပ္ ေသာက္ခ်င္စိတ္ ေပ်ာက္တဲ႔ အထိ အၾကိမ္ၾကိမ္ ျပန္လုပ္ပါ။


5. လက္ကို မအားေအာင္ တစ္ခုခု လုပ္ေနပါ။ ဥပမာ … ခဲတံျဖင္႔ ကစားေနပါ။


6. ေဆးလိပ္နဲ႔ ပက္သက္ ေနတဲ႔ မိမိရဲ႔ လူေနမွဳ ပံုစံကိုျပင္ပါ။ လမ္းေလွ်ာက္၊ ေရကူး ေလ႔က်င္႔ခန္းမ်ား လုပ္ပါ။


7. ပီကယ္ ၀ါးပါ။ ေဆးလိပ္ အစားထိုး အစားအစာကို သတိထား ေရြးခ်ယ္ပါ။ သၾကားဓါတ္ မမ်ားပါေစႏွင္႔။


8. ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ပါ။ အရက္ႏွင္႔ ကဖင္းဓါတ္ ပါေသာ အခ်ိဳရည္မ်ားကိုေရွာင္ပါ။

ေဆးလိပ္ျဖတ္ လကၡဏာမ်ား

ေဆးလိပ္မွာ ပါတဲ နစ္ကိုတင္း ဓါတ္ေၾကာင္႔ ေဆးလိပ္ ျဖတ္စမွာ ခႏၶာကိုယ္ က ေဆးလိပ္ ေတာင္းတတ္ ပါတယ္။ ဂဏွာမျငိမ္ျခင္း၊ စိတ္တို လြယ္ျခင္း၊ ဗိုက္ဆာျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ေခြၽးေစးမ်ား ထြက္ျခင္း၊ အိပ္မေပ်ာ္ျခင္း စတဲ႔ ေ၀ဒနာေတြ ကို ခံစား ရနိဳင္ ပါတယ္။ ဒီကာလမွာ ေတာင႔္ခံနိဳင္ေအာင္ ၾကိဳးစား ရပါမယ္။ မိသားစု၀င္ ေတြ က လည္း စာနာ ေဖးမ ျပီး ကူညီ ေပးရ ပါမယ္။ ဒီလကၡဏာေတြ ဟာ သာမန္ အားျဖင္႔ (၂) ပတ္ အတြင္း ေပ်ာက္ကင္း သြားနိဳင္ ပါတယ္။ ေဆးလိပ္ ျဖတ္တာ (၁၅) ႏွစ္ၾကာျပီ ဆို ရင္ေတာ႔ ႏွလံုးေရာဂါရ နိဳင္ေျခ ဟာ သာမန္လူေတြနဲ႔ အတူတူ ျပန္ျဖစ္ သြားပါမယ္။

သင္ကိုယ္တိုင္ ႏွင္႔ သင္႔ မိသားစု၀င္ ေတြ ေဆးလိပ္ အႏၱရာယ္မွ ကင္းေ၀း နိဳင္ၾကပါေစ။

Read More...

Collapse...

Smoking and Lung Cancer

" ေဆးလိပ္ ေသာက္ျခင္း သည္ က်န္းမာေရး ကို ထိခိုက္ ႏိုင္ပါသည္ "

ဆိုတဲ႔ ဆိုင္းဘုတ္ စာတမ္း ကေလး ကို လူတိုင္း ေတြ႔ဖူး ျမင္ဖူး ၾကမွာပါ။ ကမာၻနဲ႔ အ၀ွမ္း ဘာသာ စကား ေပါင္းစံုနဲ႔ ေရးသားျပီး ေရဒီယို၊ ရုပ္ျမင္ သံၾကား၊ သတင္းစာ၊ ေတြက အစ၊ လူျမင္ကြင္း ေစ်း၊ ဘူတာေတြ အလယ္၊ ေဆးလိပ္ ဘူးခြံ အဆံုး ေရးသား ေဖာ္ျပျပီး သတိေပး ေနပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ လူေတြ ေဆးလိပ္ ေသာက္တာ ေလ်ာ႔သြား လား ဆိုေတာ႔ မေလ်ာ႔ ပါဘူး။ တစ္ခ်ိဳ႔က ဆင္ေျခ ေပးတတ္ ပါ ေသးတယ္။ ဒီ ေဆးလိပ္ က အေငြ႕ စစ္တဲ့ အထူး အစီခံ filter ပါတယ္ ဆိုပဲ။

အေငြ႕ စစ္တဲ့ အထူး အစီခံ Filter ပါတယ္ ဆိုတာ ေရာင္း ေကာင္းေအာင္ ေၾကာ္ျငာတဲ႔ လုပ္ကြက္ တစ္ခုပါ။ ေဆးလိပ္ ေသာက္ျခင္း မျဖတ္ႏိုင္တဲ႔ သူေတြကို လည္း အျပစ္ မဆိုသာ ပါဘူး။ မေကာင္းမွန္း သိလွ်က္နဲ႔ ဆက္လုပ္ ေနမွေတာ႔ မျဖတ္ႏိုင္ လို႔ေပါ႔။ ေဆးလိပ္မွာ ဓာတုေဗဒ ပစၥည္း ေပါင္း ၄၀၀၀ ေက်ာ္ပါ ပါတယ္။ အဲဒီ ပစၥည္းေတြ ဟာ ေဆးလိပ္ ေသာက္သူ သာမက ေလထဲကို ျပန္႔ေနတဲ႔ ေဆးလိပ္ ေငြ႔ ေတြက တဆင္႔ ေဘး ပတ္၀န္းက်င္ က လူေတြကိုပါ ထိခိုက္ တတ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ၾကံဳၾကိဳက္လို႕ တစ္ခု ေျပာပါရေစ။ အေနာက္ ႏိုင္ငံ ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား မွာ ေယာကၤ်ား၊ မိန္းမ မေရြး ေဆးလိပ္ ေတာ္ေတာ္ ေသာက္ၾက ပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ စည္းကမ္း ရွိပါတယ္။ အနား မွာ လူရွိေနရင္ ခြင္႔ေတာင္း ၾကပါတယ္။ အိမ္ခန္းထဲမွာ မေသာက္ၾက ပါဘူး။ ေလွကားလို ေနရာမ်ိဳးမွာ ထြက္ေသာက္ျပီး မီးျငိမ္းမွ အခန္းထဲ ျပန္လာ ၾကပါတယ္။ အမ်ား ျပည္သူနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ႔ ေနရာ ေတြမွာ လံုး၀ ေဆးလိပ္ မေသာက္ၾက ပါဘူး။ အတိအက် လိုက္နာ ၾကပါတယ္။ ျမန္မာေတြ ကေတာ႔ ဒီအခ်က္ေတြ အားနည္း တယ္ လို႔ ရိုးသားစြာ ျမင္မိပါတယ္။

ေဆးလိပ္ေငြ႔ေတြ ကို ရွဴရွိဳက္မိတဲ႔ သူဟာ ေဆးလိပ္ ေသာက္သူနဲ႔ မျခား ေရာဂါ ေ၀ဒနာေတြ ရတတ္ ပါတယ္။ သင္႔ ကေလးေတြကို ေဆးလိပ္ေငြ႔ ေတြထဲမွာ မြန္း မေနပါ ေစနဲ႔။ ေဆးလိပ္ေၾကာင္႔ ႏွလံုး ေသြးေၾကာက်ဥ္း ေရာဂါ၊ ေသြးတိုး ေရာဂါ၊ ေလျဖတ္ ေလငန္း ေရာဂါ၊ အဆုတ္ ကင္ဆာ ေရာဂါ အပါအ၀င္ ေရာဂါေပါင္းစံု ျဖစ္ပြား ေစပါတယ္။ ေဆးလိပ္ ေသာက္တဲ႔ မိခင္ေတြ ဆိုရင္ ကို္ယ္လက္ အဂၤါ မစံုတဲ႔ ရင္ေသြးေတြ ေတာင္ ေမြးတတ္ ပါသတဲ႔။ အဆုတ္ ကင္ဆာ ေရာဂါ ကေတာ႔ အဆိုး၀ါးဆံုး ပါ။ ကုသရန္ ခက္ခဲျပီး ေသဆံုးႏႈန္း ျမင္႔မား ပါတယ္။ ေယာက်ၤား ေတြမွာ ဒုတိယ အျဖစ္ အမ်ားဆံုး ကင္ဆာ ေရာဂါ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး ေတြမွာ ေတာ႔ တတိယ အျဖစ္ အမ်ားဆံုး ကင္ဆာ ေရာဂါပါ။ မ်ားေသာ အားျဖင္႔ အသက္ ၄၅ ႏွစ္ ကေန ၇၀ အတြင္း မွာ ျဖစ္ပြား တတ္ပါတယ္။

ျဖစ္ပြားရတဲ႔ အေၾကာင္းအရင္း

(၁) ေဆးလိပ္ ေသာက္သံုးျခင္း
(၂) တဆင္႔ခံ ေဆးလိပ္ေငြ႔ ရွဴရွိဳက္ျခင္း
(၃) ဓါတ္ေရာင္ျခည္ သင္႔ျခင္း
(၄) ဓာတု ပစၥည္းမ်ား ႏွင္႔ ၾကာရွည္စြာ ထိေတြ႔ျခင္း (ေက်ာက္ဂြမ္း asbestos , arsenic, chromates, nickel, chloromethyl ethers, mustard (poison war) gas, and coke oven emissions.

ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား

(၁) ကာလ ၾကာရွည္စြာ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
(၂) ေခ်ာင္းဆိုးလွ်င္ ေသြးပါျခင္း
(၃) ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်ဆင္းျခင္း
(၄) အစားအေသာက္ ပ်က္ျခင္း
(၅) ရင္ဘတ္ ေအာင္႔ျခင္း
(၆) အက်ိတ္မ်ား ထြက္ျခင္း
(၇) ေမာပန္း ႏြမ္းနယ္ျခင္း

ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားတဲ႔ ေနရာနဲ႔ ေရာဂါ အႏု အရင့္ ေပၚ မူတည္ျပီး လကၡဏာေတြ ကြဲျပား တတ္ပါတယ္။

အဆုတ္ ကင္ဆာ ကို ေအာက္ပါ အတိုင္း အမ်ိဳးအစား ခြဲျခား ႏိုင္ပါတယ္။

(၁) Squamous cell carcinoma
(၂) Adenocarcinoa
(၃) Small Cell Carcinoma
(၄) Large Cell carcinoma

ကင္ဆာ အမ်ိဳး အစား ေပၚ မူတည္ျပီး ကုသပံု ကုသနည္း ကြာျခား ပါတယ္။

Small cell carcinoma ကိုေတာ႔ အဓိက အားျဖင္႕ chemotherapy ေခၚ ကင္ဆာ ေဆး၀ါးမ်ား ေပးျပီး ကုသ ပါတယ္။ ဒီ အမ်ိဳးအစား က ေရာဂါ ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိခ်ိန္မွာ ခႏၶာကိုယ္ အႏွံ႔ကို ျပန္႔နံ႔ ေနျပီး ျဖစ္တတ္လို႔ ခြဲစိတ္ ကုသဖို႔ ခက္ခဲ ပါတယ္။ Non small Cell carcinoma လို႔ ေခၚတဲ႔ အျခား အုပ္စု ကိုေတာ႔ ခြဲစိတ္ ကုသ ႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ေရာင္ျခည္ျဖင္႔ ကုသနည္း ကိုလည္း တြဲဖက္ အသံုးျပဳ ႏိုင္ပါတယ္။

အသက္ ရွင္ႏိုင္တဲ႔ အခြင္႔အလမ္း

အဆုတ္ ကင္ဆာ ေရာဂါ ျဖစ္ပြား ေနေၾကာင္း ေစာေစာစီးစီး ရွာေဖြ ေတြ႕ရွိလွ်င္ ေတာ႔ အသက္ရွင္ ႏိုင္တဲ႔ အခြင့္ အလမ္း ၅၀% ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ ၅ ႏွစ္ အထိ အသက္ရွင္ ႏိုင္တဲ႔ အခြင္႔အလမ္း ကေတာ႔ ၁၀-၁၅% ပဲ ရွိပါတယ္။

ကဲ ... ... သင္နဲ႔ သင္႔ မိသားစု ထိေတ႔ြ ေနရတဲ႔ ေဆးလိပ္ေငြ႔ ေတြရဲ႔ အႏၱရာယ္ကို သတိျပဳ ႏိုင္ပါေစ။

Read More...

Collapse...

Smoking

ခပ္ေ၀းေ၀းေလးေနရေအာင္ေနာ္

ေဆးလိပ္ဆိုတဲ့ အရာမေကာင္းမွန္း သိေပမယ့္ ျဖတ္ရတာ အေတာ္ခက္တတ္ ၾကပါတယ္။ စမိတာနဲ႔ ျဖတ္ရခက္ေနတဲ့ သူေတြကိုလဲ စာနာမိပါတယ္။ ကူလဲကူညီခ်င္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္ သိထားတဲ့ က်န္းမာေရးရႈေထာင့္ကေနဘဲ ေဆးလိပ္ရဲ႔ဆိုးက်ိဳးေလး ေတြကို တင္ျပလိုက္ပါတယ္။ ဆိုးက်ိဳးေတြကို သိထားျပီး သြားရင္ "ငါျဖတ္သင့္တယ္ "ဆိုတဲ့ အေတြးေလးေတာ့ ၀င္ေစခ်င္တယ္။ ျဖတ္ရခက္တဲ့ အေျခအေနမို႔ အကူအညီ ေပးႏိုင္တဲ့ အခ်က္အလက္ ေလးေတြကို အမဇင္ (ခ) မမြန္းသက္ပန္က ပို႔စ္တခုေရး ျပီးသားမို႔ ဖတ္ရႈႏိုင္ပါတယ္။ ကုိယ္ခင္မင္တဲ့ သူေတြ အပါအ၀င္ လူအားလံုးကို ေဆးလိပ္နဲ႔ ကင္းေ၀း ေစခ်င္တာ ဆႏၵအမွန္ပါ။ ေဆးလိပ္နဲ႔ သူ႔ရဲဆိုးက်ိဳး ရလဒ္ေလးေတြကို တင္ျပလိုက္ပါတယ္။

(၁) စေသာက္မိတာနဲ႔ ျဖတ္ဖို႔ခက္ျပီ

မ်ားေသာအားျဖင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အရြယ္မွာ အေပါင္းအသင္းမ်ားရဲ႔ ေစ့ေဆာ္မႈ၊ ကိုယ္တိုင္ ကလည္း လက္တည့္စမ္းခ်င္မႈ၊ မိဘအသိုင္းအ၀ုိင္းကလည္း ေဆးလိပ္ေသာက္သံုးသူေတြ ျဖစ္မႈစတဲ့ အခ်က္ကေလးေတြကေန တြန္းပို႔မႈေၾကာင့္ ေဆးလိပ္ကို စမ္းေသာက္မိ တတ္ၾကပါတယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့ အက်င့္ဟာ စမိတာနဲ႔ ေဖ်ာက္ဖို႔ အေတာ္ခက္ခဲတဲ့ အမူအက်င့္ပါ။ ဘာလို႔ဆိုေတာ့ ေဆးလိပ္ထဲမွာ ပါ၀င္တဲ့ Tobaccoမွာ စိတ္ကိုစြဲလန္းေစတဲ့ နီကိုတင္း (nicotine) အေျမာက္အမ်ား ပါ၀င္ေနလို႔ပါ။ နီကိုတင္းကို စသံုးမိတာနဲ႔ ေနာက္ထပ္ သံုးစြဲခ်င္ေအာင္ စြဲလန္းေစျပီး စိတ္ကိုေျပာင္းလဲေစပါတယ္

(၂) ေဆးလိပ္ထဲမွာ တျခားဘာေတြ ပါေသးလဲ

စီးကရက္ တလိပ္မွာ အမ်ိဳးေပါင္း ၄၀၀၀ေက်ာ္တဲံ ဓာတုပစၥည္းေတြနဲ႔ အနည္းဆံုး ၄၀၀ ေက်ာ္တဲ့ အဆိပ္အေတာက္ေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ က်န္းမာေရးကို အဓိက ထိခိုက္ေစတဲ့ အရာကေတာ့

* ကင္ဆာျဖစ္ေစေသာ carcinogen တမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ ကတၱရာေစး
* စိတ္ကိုစြဲလန္းေစျပီး ေသြးတြင္း အဆီဓါတ္ကို ျမင့္တက္ေစတဲ့ နီကိုတင္း
* အဆုတ္အတြင္း ေအာက္ဆီဂ်င္ ပါ၀င္မႈ ေလ်ာ့နည္းေစျပီး အဆိပ္အေတာက္ ျဖစ္ေစတဲ့ ကာဗြန္မိုေနာက္ဆိုဒ္ တို႔ အဓိကပါ၀င္ပါတယ္။

(၃) ေဆးလိပ္ေၾကာင့္ ဘာေရာဂါေတြ ျဖစ္မလဲ

(၁) ကင္ဆာျဖစ္မယ္

ေဆးလိပ္ေသာက္သံုးသူေတြဟာ အျခားသူေတြထက္ ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ် အရမ္းမ်ားပါတယ္။ ကင္ဆာထဲမွာမွ အဆုတ္ကင္ဆာ (Lung Cancer)၊ လည္ေခ်ာင္းကင္ဆာ (Throat Cancer)၊ ႏွင့္ ခံတြင္း ကင္ဆာ (Oral Cancer) မ်ား အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ထုိ႔ျပင္ ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာ (Kidney Cancer)၊ အစာေရမ်ိဳကင္ဆာ ( Oesophagus Cancer) ၊ ဆီးအိမ္ကင္ဆာ (Bladder Cancer) ၊ ပန္ကရိယကင္ဆာ ( Pancreas Cancer) ၊ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ( Cervical Cancer) တို႔ ျဖစ္ပြားမႈနဲ႔ပါ ဆက္စပ္လ်က္ ရွိပါတယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္သံုးတဲ့ ႏွစ္ရွည္ေလေလ ေသာက္သံုးတဲ့ အေရအတြက္ မ်ားလာ ေလေလ ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်ႏႈန္း ပိုပိုမ်ားလာေလေလပါဘဲ။

(၂) ေသြးေၾကာက်ဥ္းမယ္

နီကုိတင္းေၾကာင့္ ကိုလက္စတေရာ (Cholesterol) နဲ႔ ေသြးတြင္း အဆီဓါတ္ေတြ မ်ားလာျပီး ႏွစ္ၾကာလာတဲ့ အခါမွာ ေသြးေၾကာနံရံေတြ ထူလာျပီး ေသြးေၾကာေတြပါ က်ဥ္းလာ ေစတယ္။ ေသြးေၾကာေတြ က်ဥ္းလာတဲ့အခါမွာ ေသြးမ်ားဟာ ေကာင္းစြာ မစီးဆင္းေတာ့ဘဲ ေသြးခဲမႈေတြ ျဖစ္ေစကာ ေသြးေၾကာတခုလံုးကို ပိတ္ေစပါတယ္။
ႏွလံုး မွာရွိတဲ့ ေသြးေၾကာမ်ား ပိတ္သြားပါက ႏွလံုးသို႔ ေသြးေရာက္ေအာင္ မပို႔ႏိုင္ေတာ့ဘဲ Heart Attack ျဖင့္ ေသဆံုးသည္ထိ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ဦးေႏွာက္အတြင္းရွိ ေသြးေၾကာမ်ား ပိတ္ပါက ေလတျခမ္းျဖတ္ျခင္း ႏွင့္ ေလျဖန္းျခင္းမ်ား ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ အတြင္းရွိ ေသြးေၾကာမ်ား ပိတ္သြားပါက ေက်ာက္ကပ္ကိုပါ ထိခုိက္ပ်က္စီးေစႏိုင္ပါတယ္။ ေျခေထာက္မွာ ရွိတဲ့ ေသြးေၾကာမ်ား ပိတ္သြားပါက ေသြးမေလ်ာက္ ႏိုင္ေတာ့ဘဲ ပုပ္သြားကာ ေျခေထာက္ ျဖတ္ပစ္ရသည္ထိ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေဆးလိပ္ဟာ ကုိယ္တြင္းက အဓိက အဂါၤေတြ အကုန္လံုးကို တုိက္ရုိက္ဆိုးက်ိဳးေတြ ေပးပါတယ္။

(၃) ခဏခဏေခ်ာင္းဆိုးမယ္

ေဆးလိပ္ ေသာက္သူ ေတြဟာ ေခ်ာင္းခဏခဏ ဆိုးတတ္ၾကပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ဆိုေတာ့ ေဆးလိပ္ေၾကာင့္ အဆုတ္အတြင္းရိွ ေလအိတ္ငယ္ေလးေတြ ပ်က္စီးျပီး ေလျပြန္ကိုလဲ ေယာင္ယမ္းေစကာ ေလျပြန္ေၾကာ တေလ်ာက္လံုးကိုပါ က်ဥ္းေျမာင္းေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေခ်ာင္းခဏခဏဆိုးျခင္း ႏွင့္ အသက္ရႈမ၀ျခင္း တို႔ကိုပါ ျဖစ္ေစပါတယ္။

(၄) တျခားဘာေတြျဖစ္ဦးမလဲ

* ေဆးလိပ္ဟာ သြားေတြကို ၀ါေစျပီး ခံတြင္းန႔ံဆိုးျခင္း တို႔ကိုျဖစ္ေစျပီး ခံတြင္းက်န္းမာေရး ကိုပါ ထိခုိက္ေစပါတယ္။
* ေဆးလိပ္ေၾကာင့္ ေသြးေၾကာနံရံေတြ ပ်က္စီးျပီး ေသြးတိုးေရာဂါ ကိုလည္း ျဖစ္ေစပါတယ္။ ေသြးတိုးေရာဂါ ဟာလည္း ႏွလံုးေရာဂါ ႏွင့္ ေလျဖတ္ျခင္း တို႔ကိုျဖစ္ေစဖို႔ တြန္းအားတခု ပါဘဲ။
* ေဆးလိပ္မွာ ပါတဲ့ နီကိုတင္းဟာ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႔ လိင္အဂါၤမွာရိွတဲ့ ေသြးေၾကာေတြကိုပါ က်ဥ္းေစပါတယ္။ ေသြးေၾကာက်ဥ္းျပီး ေသြးေကာင္းစြာ မစီးဆင္းမႈေၾကာင့္ လိင္အဂါၤရဲ႔ မ်ိဳးပြား ျခင္းဆိုင္ရာ လုပ္ငန္း ကိုထိခုိက္ျပီး(Erectile Dysfunction) ျဖစ္ေစပါတယ္။ အသက္ ၃၀ မွ ၄၀ၾကား ေဆးလိပ္ေသာက္သံုးတဲ့ အမ်ိဳးသားမ်ားရဲ႔ ၅၀% ဟာ Erectile Dysfunction ကိုခံစားရ တတ္ပါတယ္။
* ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့ မိခင္ေတြမွာ ကေလးေမြးဖြားပါက လမေစ့ဘဲ ေမြးျခင္း ႏွင့္ ေပါင္မျပည့္ျခင္း တို႔ကိုပါ ျဖစ္ေစပါတယ္။
* မိဘတဦးဦးက ေဆးလိပ္ေသာက္သံုးသူ ျဖစ္ေနပါက အတူေနထိုင္တဲ့ ကေလးငယ္မွာ ပန္းနာရင္က်ပ္ ႏွင့္ အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ေစဖို႔ အခြင့္အလမ္း မ်ားပါတယ္။



ေဆးလိပ္ျဖတ္ဖို႔ ၾကိဳးစားရတာ အမွန္တကယ္ကို ခက္ခဲပါတယ္။ တခါျဖတ္ၾကည့္ မေနႏိုင္၊ ျပန္ေသာက္ လုပ္ရင္းကေန တေျဖးေျဖးနဲ႔ စိတ္ဓါတ္ပါ က်လာတတ္ပါတယ္။ ဇြဲမေလ်ာ့ပါနဲ႔။ ဒီတခါမရ ရင္ ေနာက္တခါ ရပါလိမ့္မယ္။ ျဖစ္လာမယ့္ ေရာဂါေတြ အပိုကုန္တဲ့ ေငြေၾကးေတြ ကုိယ့္ရဲ႔ အနာဂတ္ မိသားစုရဲ႔ အနာဂတ္ စတာေတြကို အေသအခ်ာ ေတြးပါ။ စိတ္ကို ခုိင္ခုိင္ထားျပီး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်ပါ။ အကူအညီေပးႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေလးေတြကို လိုက္လုပ္ၾကည့္ပါ။ သင့္ရဲ႔ ၾကိဳးစား မႈတိုင္းကို သင့္ရဲ႔ မိသားစု ပတ္၀န္းက်င္ ကလဲ အသိအမွတ္ျပဳမွာပါ။ တကယ္ေဆးလိပ္ ျပတ္သြားတာနဲ႔ သူေခၚေဆာင္လာမယ့္ ေရာဂါဆိုးေတြကေန ကင္းေ၀းျပီး စိတ္ခ်မ္းသာ ကုိယ္က်န္းမာနဲ႔ ေပ်ာ္ရႊင္ႏုိင္မွာပါ။ အားလံုးဘဲ ေဆးလိပ္နဲ႔ ခပ္ေ၀းေ၀းေလးမွာ ေနၾကရေအာင္ေနာ္။ အားလံုးဘဲ က်န္းမာေပ်ာ္ရႊင္ေသာ လူမႈဘ၀ေလးကို ပိုင္ဆိုင္ႏိုင္ၾကပါေစေနာ္။


ဒီပို႔စ္ေလးအတြင္း ေဆးလိပ္ျဖတ္ၾကရေအာင္ေနာ္ ဟူေသာ ပုိ႔စ္ေလးအား ေ၀မွ်ဖို႔ လင့္ခ္ခြင့္ ေပးခဲ့ေသာ ခ်စ္မ မဇင္ အား အထူးပင္ေက်းဇူးတင္ရွိပါသည္။

Read More...

Collapse...